Đưa khoa học thế giới đến gần người trẻ
Kết nối khoa học là việc tạo không gian để nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên gặp gỡ chuyên gia, trao đổi tri thức và xây dựng quan hệ học thuật có thể phát triển thành hợp tác cụ thể. Giá trị của cách làm này không nằm ở một buổi giao lưu đơn lẻ, mà ở việc nó giúp người tham gia nhìn thấy con đường từ câu hỏi nghiên cứu đến công trình thực tế. Cuối tháng 9.2026, chuỗi InnovaConnect do VinFuture tổ chức tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM có sự tham gia của Giáo sư David MacMillan, chủ nhân Giải Nobel Hóa học năm 2021, và Giáo sư Nguyễn Thành Vinh thuộc Đại học New South Wales, Australia. Với học sinh, sinh viên vốn ít có dịp đối thoại trực tiếp với các nhà khoa học hàng đầu, cơ hội đặt câu hỏi và nghe kể về ý tưởng, thử nghiệm thất bại hay sự kiên trì có sức gợi mở khác hẳn việc chỉ học qua sách vở. Khoa học nhờ đó bớt xa cách, còn người trẻ có thể hình dung mình cũng tham gia được.
Từ trao đổi chuyên môn đến đối tác nghiên cứu
Các chương trình kết nối không chỉ dành cho sinh viên. Giảng viên và nhà nghiên cứu trong nước có thể tiếp cận hướng nghiên cứu mới, trao đổi chuyên sâu với đồng nghiệp quốc tế và tìm người cùng phát triển ý tưởng. Đây là bước quan trọng, bởi hợp tác nghiên cứu thường bắt đầu từ việc nhận ra hai nhóm có câu hỏi, năng lực hoặc nguồn lực bổ trợ cho nhau. Một trường hợp cụ thể xuất hiện tại InnovaConnect năm 2025 ở Đà Nẵng. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Thắng Nguyên, giảng viên Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, trao đổi về vật liệu và điện hóa gắn với kinh tế tuần hoàn; từ kết nối này, bà phát triển hợp tác với Tiến sĩ Dư Hoàng Long tại Đại học Monash, Australia, về sản xuất ammonia từ nước thải bằng phương pháp điện hóa. Hướng nghiên cứu nhằm biến chất thải thành tài nguyên có giá trị. Bà cũng thảo luận với Giáo sư Yeon-Tae Yu, Đại học Quốc gia Jeonbuk, về cơ hội tuyển chọn học viên sau đại học vào các nhóm nghiên cứu tại Hàn Quốc. Những ví dụ ấy cho thấy nhà khoa học Việt không chỉ tiếp nhận tri thức mà còn có chuyên môn để cùng giải quyết vấn đề.
Giá trị chỉ thành hình khi có bước tiếp theo
Một cuộc gặp có thể mở ra cơ hội, nhưng không tự động tạo nên công trình. Muốn quan hệ học thuật đi xa hơn hội thảo hay chuyến thăm ngắn hạn, cần có nhóm nghiên cứu duy trì liên lạc, cơ chế hỗ trợ và thời gian để thống nhất mục tiêu, phương pháp cùng nguồn lực. Giáo sư Nguyễn Thành Vinh nhấn mạnh: “Một cuộc gặp có thể tạo ra cảm hứng nhưng để tạo ra khoa học thì cần thêm ba yếu tố: Con người, cơ chế và thời gian”. Đó là lời nhắc cần thiết để đánh giá VinFuture khoa học bằng những hợp tác được tiếp nối, không chỉ bằng số cuộc gặp. Hướng đi tiếp theo có thể gồm đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh Việt Nam và Australia, trao đổi sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ, xây dựng đề xuất tài trợ và triển khai dự án chung. Ở lĩnh vực y tế số, chương trình tháng 10.2026 tạo cơ hội để Phó Giáo sư Nguyễn Thị Thu Trâm, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, trao đổi với chuyên gia quốc tế về AI trong chăm sóc sức khỏe và bảo vệ dữ liệu người bệnh. Bà dự kiến kết nối tiếp để phát triển nhóm nghiên cứu, tổ chức đào tạo về an toàn dữ liệu và đạo đức AI, đồng thời tìm cơ hội hợp tác quốc tế.
Mở rộng mạng lưới, tạo nền cho nghiên cứu dài hạn
Quy mô các hoạt động cho thấy kết nối không chỉ dựa vào một chuỗi sự kiện trực tiếp. Tính đến năm 2026, InnovaTalk đã tổ chức 26 hội thảo trực tuyến, thu hút hơn 5.000 chuyên gia từ 72 quốc gia và vùng lãnh thổ. InnovaConnect triển khai 12 chuỗi sự kiện tại 10 trường đại học, viện nghiên cứu, với 35 chuyên gia quốc tế và hơn 6.000 người tham dự; chuỗi Đối thoại Khám phá Tương lai đã đến 30 trường đại học, kết nối cộng đồng trong nước với 45 nhà khoa học quốc tế. Những con số này phản ánh phạm vi tiếp cận, nhưng thước đo quan trọng hơn vẫn là liệu người tham gia có thể biến trao đổi thành dự án, đào tạo và quan hệ đồng nghiệp bền vững hay không. Với giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên, cánh cửa quốc tế chỉ hữu ích khi có lối đi tiếp sau lần gặp đầu tiên. VinFuture đang tạo điểm khởi đầu đáng kể: đưa tri thức mới đến gần hơn, giúp tìm đối tác và gợi mở hướng nghiên cứu phục vụ cộng đồng. Kết luận cần giữ rõ ràng: kết nối là điều kiện cần, còn đầu tư cho con người, cơ chế và thời gian mới biến cơ hội thành thành quả.
