Học nghề gần nhà, mở lối sinh kế
Đào tạo nghề nông thôn là cách trang bị kỹ năng gắn với điều kiện sống và nhu cầu việc làm tại địa phương, để người lao động có thể tìm việc hoặc cải thiện sinh kế mà không phải rời xa cộng đồng. Hướng đi của Đắk Lắk đáng chú ý vì đưa lớp học đến tận thôn, buôn, đồng thời ưu tiên lao động dân tộc thiểu số trong kế hoạch nâng cao chất lượng đào tạo nghề và giải quyết việc làm. Tại phường Thành Nhất, gần 60 phụ nữ Ê Đê ở buôn Êrang và buôn Ky học kỹ thuật chế biến món ăn trình độ sơ cấp tại nhà sinh hoạt cộng đồng. Địa điểm này giúp học viên vừa học vừa chăm lo gia đình, rồi có thể tìm cơ hội trong ngành dịch vụ ăn uống. Đào tạo nghề Đắk Lắk vì thế có ý nghĩa hơn khi kỹ năng mới phù hợp với nhịp sống và lựa chọn thực tế của người học.
Các lớp nghề cũng cần mở ra hơn một con đường. Dệt thổ cẩm vừa góp phần gìn giữ kỹ thuật truyền thống, vừa có thể tạo sản phẩm phục vụ du lịch; chăn nuôi, trồng trọt và sửa chữa máy nông nghiệp giúp nâng kỹ thuật sản xuất; may và chế biến món ăn có thể hỗ trợ chuyển sang việc làm dịch vụ. Khi chương trình gắn với điều kiện địa phương thay vì chỉ dạy một kỹ năng chung, khả năng biến kiến thức thành sinh kế bền vững sẽ cao hơn. Điểm mạnh của lớp học tại cơ sở là giảm rào cản đi lại và thời gian cho người học, nhất là phụ nữ có trách nhiệm gia đình. Nhưng gần nhà mới chỉ là bước đầu: nghề được dạy còn phải có đầu ra, hoặc đủ khả năng giúp người học tạo thu nhập ổn định.

Quy mô đào tạo phải đi cùng đầu ra
Theo Kế hoạch số 108/KH-UBND ban hành ngày 2/4/2026, tỉnh đặt mục tiêu mỗi năm đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng kỹ năng nghề cho khoảng 10.000 lao động nông thôn đến năm 2030; tỷ lệ có việc làm sau đào tạo được đặt ở mức trên 85%. Lao động dân tộc thiểu số là nhóm được ưu tiên. Đây là mục tiêu có sức nặng, nhưng số lớp hay số người học không thể thay thế kết quả tìm được việc. Muốn đạt tỷ lệ đã đề ra, cơ sở đào tạo cần khảo sát nhu cầu người lao động, điều kiện sản xuất tại địa phương và khả năng tuyển dụng trước khi mở lớp. Doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất nên tham gia xây dựng nội dung, hướng dẫn thực hành và đánh giá kỹ năng. Nếu không, đào tạo có thể tăng về quy mô mà vẫn để người học tự xoay xở với đầu ra.
Trong 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh ước giải quyết việc làm cho khoảng 44.600 lao động, trong đó khoảng 2.420 người đi làm việc ở nước ngoài. Cùng giai đoạn, Trung tâm Dịch vụ việc làm tổ chức 170 hoạt động tuyên truyền, tư vấn việc làm; gồm 49 phiên giao dịch, 4 ngày hội việc làm, 74 buổi tư vấn và 43 hội nghị giới thiệu việc làm trong nước, ngoài nước. Những con số này cho thấy kết nối tuyển dụng đã là một phần quan trọng của chính sách việc làm, chứ không nên chỉ diễn ra sau khóa học. Người học cần biết yêu cầu công việc, thu nhập, thử việc và chế độ trước khi lựa chọn; nhà tuyển dụng cũng cần mô tả rõ điều kiện tuyển dụng để hạn chế nghỉ việc sớm vì công việc không phù hợp.

Từ kết nối tuyển dụng đến việc làm chính thức
Mục tiêu không nên dừng ở chuyện có việc bất kỳ. Giảm việc làm phi chính thức đòi hỏi công việc ổn định hơn, quyền lợi rõ ràng hơn và khả năng chống đỡ khi thu nhập bị gián đoạn. Vì vậy, tư vấn tìm việc cần giúp người lao động hiểu hợp đồng, tiền lương, thời giờ làm việc và chế độ bảo hiểm; tuyển dụng cũng cần minh bạch yêu cầu và cách trả lương. Câu chuyện của chị Phạm Thị Thu Nhàn cho thấy kết nối đúng có thể tránh thêm những lần thử việc không phù hợp: sau khi trải qua nhiều công việc, chị được Trung tâm Dịch vụ việc làm giới thiệu 4–5 đơn vị tuyển dụng cùng thông tin về yêu cầu và đãi ngộ để cân nhắc ứng tuyển. Với lao động dân tộc thiểu số, việc làm chính thức chỉ trở thành lựa chọn khả thi khi đào tạo, tư vấn và tuyển dụng nối thành một hành trình liền mạch.
Bài toán tiếp theo là khắc phục những điểm nghẽn ngay tại cơ sở: một số địa bàn còn thiếu giáo viên, thiết bị thực hành và khảo sát nhu cầu học nghề; liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp cũng cần được tăng cường. Tỉnh cần tiếp tục đổi mới chương trình, phương pháp dạy, đầu tư thiết bị và phối hợp với chính quyền địa phương, doanh nghiệp để kỹ năng được học có thể dùng được ngay. Mạng lưới 54 cơ sở tham gia giáo dục nghề nghiệp, ghi nhận đến tháng 5/2026, tạo nền tảng để mở rộng đào tạo, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào chất lượng và đầu ra chứ không chỉ độ phủ. Đắk Lắk đang đi đúng hướng khi đưa lớp học đến gần người dân và kết nối người học với nhà tuyển dụng. Muốn biến hướng đi ấy thành sinh kế bền vững, tỉnh phải đo thành công bằng việc làm ổn định, quyền lợi được bảo đảm và khả năng duy trì thu nhập sau khóa học.






