Cải cách chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp thấy khác biệt
Cải cách thuế và hải quan là quá trình làm cho quy định minh bạch hơn, thủ tục ít tốn thời gian hơn và việc thực thi dễ dự đoán hơn đối với doanh nghiệp. Đây không chỉ là việc cắt bớt giấy tờ: chất lượng cải cách được đo bằng khả năng giúp nhà đầu tư hoàn thành nghĩa vụ nhanh chóng, thuận tiện và yên tâm lập kế hoạch kinh doanh. Ngày 21/10/2026 tại Hà Nội, Bộ Tài chính cùng Đại sứ quán Hàn Quốc, KOTRA và KOCHAM tổ chức hội nghị về chính sách thuế, hải quan, nơi hơn 100 doanh nghiệp Hàn Quốc đang hoạt động tại Việt Nam trao đổi trực tiếp với cơ quan quản lý. Thứ trưởng Cao Anh Tuấn cam kết tiếp tục rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục và xử lý kịp thời kiến nghị. Cam kết ấy đáng chú ý, nhưng giá trị cuối cùng phải nằm ở trải nghiệm thực tế của doanh nghiệp, không chỉ ở tuyên bố tại hội nghị.
Kết quả cắt giảm tạo nền tảng, không phải đích đến
Các kết quả đã công bố cho thấy cải cách có bước tiến cụ thể: ngành Thuế hoàn thành mục tiêu giảm tối thiểu 50% chi phí và thời gian giải quyết thủ tục hành chính; trong lĩnh vực hải quan, 11 thủ tục được đơn giản hóa, 21 thủ tục bị bãi bỏ, cùng 14 điều kiện kinh doanh và hai ngành, nghề kinh doanh có điều kiện được cắt giảm. Đây là những thay đổi có thể tác động trực tiếp đến chi phí tuân thủ, tiến độ xử lý hồ sơ và khả năng chủ động trong kế hoạch sản xuất. Tuy nhiên, con số cắt giảm chỉ là một phần bức tranh. Doanh nghiệp còn cần hướng dẫn nhất quán, thời hạn xử lý rõ ràng và cách áp dụng có thể dự đoán giữa các khâu. Với thủ tục hải quan, sự chậm trễ hoặc cách hiểu khác nhau có thể làm gián đoạn cả chuỗi cung ứng. Vì vậy, cải cách cần được đánh giá bằng mức độ thuận tiện và công bằng mà doanh nghiệp cảm nhận được.
Số hóa phải đi cùng phản hồi đúng lúc
Chuyển đổi số thuế và hải quan là hướng đi cần thiết nếu được thiết kế để giải quyết việc cụ thể của người nộp thuế, thay vì chỉ chuyển biểu mẫu giấy lên mạng. Ngành Thuế đang hiện đại hóa dịch vụ điện tử, mở rộng kênh hỗ trợ; ngành Hải quan tăng ứng dụng công nghệ thông tin, thử nghiệm Chatbot AI và thí điểm mô hình thông quan tập trung. Trước đối thoại trực tiếp, chương trình hỏi đáp trực tuyến thu hút gần 40.000 lượt truy cập và tiếp nhận, xử lý hơn 100 câu hỏi trọng tâm của doanh nghiệp Hàn Quốc. Quy mô này cho thấy nhu cầu giải đáp không nhỏ. Nhưng hiệu quả số hóa không nên chỉ tính bằng lượt truy cập: câu trả lời phải chính xác, dễ tìm và đủ kịp thời để doanh nghiệp xử lý hồ sơ. Công nghệ chỉ củng cố niềm tin khi giúp giảm vòng lặp hỏi-đáp và tháo gỡ vướng mắc phát sinh.
Lắng nghe doanh nghiệp là phép thử của cam kết
Bộ Tài chính mong cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc đóng góp thẳng thắn, xây dựng để chính sách thuế và hải quan minh bạch, cụ thể hơn. Đây là điều hợp lý: doanh nghiệp trực tiếp thực hiện quy định thường nhận ra sớm những điểm chưa rõ hoặc khó vận hành. Cơ quan quản lý cần biến ý kiến thành phản hồi có đầu mối, thời hạn và kết quả công khai, thay vì để đối thoại dừng lại ở việc ghi nhận. Nhu cầu này càng rõ trong bối cảnh kinh tế trong nước còn khó khăn và triển vọng toàn cầu khó lường; nhà đầu tư không chỉ quan tâm ưu đãi mà còn cần sự nhất quán, minh bạch và khả năng dự báo khi chính sách được thực thi. Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, trong đó nghiên cứu sửa đổi quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo cơ chế chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu. Cải cách thủ tục vì thế không phải việc phụ trợ: đó là một phần thiết thực của nỗ lực củng cố niềm tin và duy trì đầu tư dài hạn.
