Tăng quy mô nhanh, bài toán không chỉ là chỗ học
Đô thị đại học Hòa Lạc là khuôn viên đào tạo, nghiên cứu và sinh hoạt tập trung của Đại học Quốc gia Hà Nội, nằm cách trung tâm Thủ đô khoảng 30 km về phía Tây và được quy hoạch trên diện tích hơn 1.100 ha. Ngày 22/10, trường cho biết dự kiến đưa thêm 15.000 sinh viên đến đây trong năm học 2027-2028, nâng tổng quy mô tại Hòa Lạc lên khoảng 32.000 người. Con số này đáng chú ý vì hiện toàn hệ thống có hơn 71.000 sinh viên thuộc 12 trường thành viên, trong đó khoảng 17.000 người đang học tại cơ sở mới. Kế hoạch mở rộng Hòa Lạc vì thế không đơn thuần là chuyển thêm lớp học ra ngoại thành. Đây là phép thử về khả năng biến một khuôn viên rộng thành nơi sinh viên có thể học tập và sống thuận tiện. Nếu chỉ tăng đầu người mà dịch vụ chưa sẵn sàng, phần thiếu hụt sẽ nhanh chóng trở thành gánh nặng cho người học.
Metro là lời hứa kết nối, chưa phải giải pháp trước mắt
Hiện nay, kết nối Hòa Lạc với trung tâm Hà Nội chủ yếu dựa vào Đại lộ Thăng Long; khu vực cũng được hưởng lợi từ các dự án Vành đai 4 và Quốc lộ 21 đang được đầu tư, nâng cấp. Theo quy hoạch giao thông Thủ đô, hai tuyến metro sẽ kết nối khu vực này: tuyến số 5 từ Văn Cao đến Hòa Lạc và tuyến số 8 từ Hòa Lạc đến Dương Xá. Khi hoàn thành, các tuyến đường sắt đô thị được kỳ vọng rút ngắn thời gian đi lại và mở thêm kết nối với nội đô cùng các cực phát triển phía Tây. Nhưng kế hoạch đón thêm sinh viên được đặt ra cho năm học 2027-2028, nên không thể xem metro là phương án đi lại sẵn có nếu các tuyến chưa vận hành. Trước mắt, bài toán hạ tầng giao thông cần tính đến năng lực đường bộ, phương tiện công cộng và cách tổ chức đi lại hằng ngày của hàng chục nghìn người.
Giảng đường thôi chưa đủ để giữ nhịp học tập
Sau hơn một thập kỷ triển khai, khu đô thị đại học đã hình thành sáu khu giảng đường chính; Trung tâm Thư viện và Tri thức số cùng một số hạng mục nghiên cứu, hạ tầng kỹ thuật vẫn đang được hoàn thiện. Những công trình này là nền tảng cần thiết, nhưng thêm 15.000 sinh viên đồng nghĩa với áp lực rộng hơn chuyện đủ phòng học. Ký túc xá và nhà trọ, dịch vụ y tế, ăn uống, không gian tự học, hoạt động thể chất và văn hóa đều phải tăng năng lực tương ứng. Với sinh viên chuyển nơi học và sinh hoạt, thiếu chỗ ở hoặc dịch vụ thiết yếu không phải bất tiện nhỏ: áp lực sẽ dồn sang chính các em và gia đình. Vì vậy, tiến độ mở rộng nên được gắn với kế hoạch cụ thể về sức chứa và chất lượng dịch vụ, thay vì lấy số lượng sinh viên làm thước đo duy nhất. Một đô thị đại học chỉ phát huy giá trị khi đời sống thường ngày cũng vận hành được.
Mở rộng phải gắn với chất lượng và tiến độ thực tế
Quy hoạch đô thị đại học được phê duyệt từ tháng 10/2013, gồm hơn 20 dự án thành phần và hướng tới quy mô phục vụ 65.000 sinh viên. Đại học Quốc gia Hà Nội đang triển khai đợt cao điểm 120 ngày với chủ đề “Hòa Lạc phát triển tăng tốc”, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là có 60.000 sinh viên học tập tại đây và xây dựng đại học định hướng nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Những con số này cho thấy đợt tăng lên 32.000 sinh viên là một chặng trong lộ trình dài, không phải đích đến. Tập trung người học có thể giúp kết nối giảng dạy, nghiên cứu và khai thác cơ sở vật chất dùng chung; song lợi ích ấy chỉ thành hiện thực nếu công trình, giao thông và dịch vụ được đưa vào sử dụng đúng lúc. Kết luận cần rõ: mở rộng Hòa Lạc là hướng đi có tiềm năng, nhưng thành công phải được đo bằng điều kiện học tập và sinh hoạt thực tế, không chỉ bằng quy mô tuyển chuyển.
