Cầu dây văng Cần Giờ: lời giải cho thế “qua sông lụy phà” ở thành phố giàu nhất
Cầu Cần Giờ là một cầu dây văng TP.HCM quy mô khoảng 7,3km, với cầu chính gần 3km, đường dẫn hơn 3,3km và các cầu nhỏ vượt sông, rạch, được thiết kế 6 làn xe, tốc độ 80km/h, tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 13.201 tỷ đồng, kỳ vọng thay thế hoàn toàn phà Bình Khánh và rút ngắn thời gian đi lại giữa Cần Giờ và trung tâm thành phố xuống còn khoảng 40-50 phút.
Ngay từ thời điểm động thổ 15/1, cầu Cần Giờ đã được coi là biểu tượng mới của các dự án hạ tầng giao thông tại đầu tàu kinh tế lớn nhất cả nước. Với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 13.201 tỷ đồng, đây là cầu 13.000 tỷ đồng thuộc loại cầu dây văng Việt Nam lớn nhất mà thành phố này từng triển khai. Điểm mấu chốt không chỉ nằm ở hình khối kiến trúc hiện đại, mà ở việc cây cầu trực tiếp giải quyết thế kết nối "qua sông lụy phà" đã kéo dài nhiều năm. Hiện tuyến nối Cần Giờ với nội đô vẫn phụ thuộc chủ yếu vào phà Bình Khánh, thường xuyên quá tải vào giờ cao điểm, lễ Tết, trở thành điểm nghẽn cản trở cả người dân lẫn dòng vốn đầu tư.
Từ động thổ đến khoan cọc nhồi: những bước đi đầu tiên trên công trường sông Soài Rạp
Nếu chỉ nhìn vào con số 13.000 tỷ, dễ coi cầu Cần Giờ là một phép cộng tài chính khổng lồ. Nhưng thực tế trên công trường cho thấy đây là một bài toán kỹ thuật khắt khe về thi công cầu dây văng. Sau lễ động thổ tháng 1, nhiều sà lan, cần cẩu cùng thiết bị khoan cọc đã được tập kết tại các vị trí xây dựng trụ cầu, chuẩn bị cho những cọc khoan nhồi đầu tiên dưới lòng sông Soài Rạp.
Đầu tháng 9, các ống vách thép cỡ lớn liên tục được đưa tới vị trí khoan để giữ ổn định hố cọc trong điều kiện nền đất yếu và dòng chảy phức tạp. Đây là lớp móng chịu lực, truyền tải trọng của toàn bộ cầu dây văng Việt Nam này xuống lớp đất ổn định bên dưới. Mỗi bước từ khoan tạo lỗ, hạ lồng thép đến đổ bê tông đều đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ, bởi chỉ một sai số nhỏ cũng có thể ảnh hưởng tới ổn định lâu dài của kết cấu dây văng. Song song trên bờ, các bãi tập kết máy móc và gia công kết cấu đã hình thành, đóng vai trò hậu phương phục vụ nhiều mũi thi công trên sông.
Thiết kế cầu dây văng và bài kiểm tra năng lực hạ tầng đô thị TP.HCM
Việc TP.HCM lựa chọn mô hình cầu dây văng cho tuyến vượt sông Soài Rạp không phải là quyết định mang tính hình thức. Cấu trúc dây văng giúp giảm số trụ giữa sông, phù hợp điều kiện thủy văn phức tạp và tạo khoảng không thông thuyền lớn, đồng thời cho phép vượt nhịp dài, đáp ứng lưu lượng giao thông ngày càng tăng. Khi hoàn thành, công trình dự kiến trở thành cầu dây văng lớn nhất thành phố, một điểm nhấn kiến trúc ở cửa ngõ phía Nam.
Ở tầm rộng hơn, cầu Cần Giờ là một mắt xích của mạng lưới giao thông đối ngoại và liên vùng, nơi TP.HCM chủ động nâng chuẩn các dự án hạ tầng giao thông bằng những giải pháp kỹ thuật tiên tiến. Tốc độ thiết kế 80km/h với 4 làn cơ giới và 2 làn hỗn hợp cho thấy tham vọng coi trục này không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại của người dân Cần Giờ, Nhà Bè, mà còn mở thông dòng khách du lịch, hàng hóa từ và tới khu đô thị biển tương lai. Đây là bước đi phù hợp với định hướng phát triển không gian phía biển, biến hạ tầng giao thông thành công cụ mở rộng biên đô thị thay vì chỉ bám theo khu dân cư hiện hữu.
Bài toán tài chính 10.668 tỷ và cuộc thương lượng quỹ đất đầy nhạy cảm
Nếu trên công trường là tiếng máy khoan, ngoài bàn giấy là những vòng thương lượng không kém căng thẳng. Dự án thành phần 2 – xây dựng cầu Cần Giờ – được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng BT, với tổng mức đầu tư khoảng 10.668 tỷ đồng bao gồm lãi vay trong thời gian xây dựng. Trong tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 13.201 tỷ đồng của toàn dự án, chi phí xây dựng chiếm khoảng 7.300 tỷ, bồi thường giải phóng mặt bằng hơn 2.500 tỷ; phần còn lại dành cho tư vấn, quản lý và dự phòng.
Nhà đầu tư được yêu cầu tự thu xếp khoảng 92% tổng nguồn vốn, phần vốn Nhà nước sẽ được thanh toán bằng quỹ đất. Nhưng cách "trả bằng đất" như thế nào lại là điểm nghẽn mới. Tại cuộc họp Hội đồng thẩm định ngày 14/8, phương án tài chính bị yêu cầu chỉnh sửa theo hướng giao đất thành nhiều đợt, thay vì giao một lần sau khi ký hợp đồng BT như đề xuất ban đầu. Điều này phản ánh sự thận trọng của thành phố với tài sản công, nhưng đồng thời làm tăng áp lực huy động vốn của doanh nghiệp. Nhà đầu tư buộc phải hoàn thiện lại báo cáo nghiên cứu khả thi và dự kiến trình thẩm định lại trong tháng 9, trong khi thời hạn đàm phán, ký kết hợp đồng dự án bị ấn định phải hoàn tất chậm nhất ngày 15/9 và giải phóng mặt bằng phải xong trước 31/12.
Tác động tới đời sống người dân và tương lai kết nối đô thị ven biển
Điểm thuyết phục nhất của cầu 13.000 tỷ đồng này đến từ lợi ích rất cụ thể với người dân. Hiện nay, tuyến kết nối Cần Giờ – nội đô TP.HCM chủ yếu dựa vào phà Bình Khánh, thường xuyên quá tải vào giờ cao điểm, lễ, Tết và trở thành điểm nghẽn giao thông kéo dài. Khi cầu Cần Giờ hoàn thành, tuyến đường bộ mới được kỳ vọng sẽ thay thế hoàn toàn phà, rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm thành phố đến Cần Giờ xuống khoảng 40–50 phút, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho giao thương, phát triển du lịch và thu hút đầu tư.
TP.HCM đã xác định đây là công trình cấp bách, cần triển khai ngay và lựa chọn nhà đầu tư theo trường hợp đặc biệt. Quyết tâm này cho thấy chính quyền chấp nhận đối diện với các thách thức thi công cầu dây văng, cũng như bài toán tài chính PPP phức tạp, để đổi lấy một trục kết nối chiến lược cho vùng ven biển. Nếu các mốc tiến độ từ đàm phán hợp đồng đến giải phóng mặt bằng được giữ đúng, cầu Cần Giờ sẽ không chỉ là một công trình giao thông, mà là tín hiệu cho thấy thành phố giàu nhất đang chuyển mình sang mô hình phát triển dựa trên các tuyến hành lang đô thị – du lịch – dịch vụ, nơi hạ tầng hiện đại là điều kiện tiên quyết chứ không phải phần việc đến sau.
