Khoảnh khắc cuộc sống dưới ống kính không chịu nghỉ hưu
Triển lãm ‘Khoảnh Khắc và Cuộc Sống’ là một triển lãm nhiếp ảnh cao tuổi quy tụ các nhiếp ảnh gia Hồ Chí Minh nhiều thập niên cầm máy, dùng kinh nghiệm sống và tình yêu đời để ghi lại khoảnh khắc cuộc sống, biến những bức ảnh thành một bộ sưu tập ảnh truyền thống sống động về con người, quê hương và những đổi thay của thời gian. Triển lãm được tổ chức nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1-10, khi đời sống nghệ thuật thành phố trở nên sôi động với các hoạt động quy mô lớn nhằm tôn vinh người cao tuổi. Nhưng khác với một sự kiện trưng bày thuần túy, không gian này mở ra câu hỏi: đam mê dài lâu có ý nghĩa gì với nghệ thuật hôm nay?
Câu trả lời hiện lên rõ ràng trong 93 tác phẩm của 24 hội viên cao tuổi, những người vẫn đều đặn lên đường sáng tác, bấm máy và kể lại đời sống bằng ngôn ngữ ánh sáng. Đây không phải là cuộc chơi hoài niệm; đó là một tuyên bố rằng tuổi tác có thể làm chậm bước chân, nhưng không thể làm cũ đi cái nhìn về cuộc đời. Chính sự bền bỉ ấy khiến triển lãm này đáng được xem như một cột mốc, không chỉ cho người cao tuổi, mà cho cả những thế hệ đang trưởng thành cùng hình ảnh.
93 tác phẩm, 24 nhiếp ảnh gia: Khi kinh nghiệm hóa thành câu chuyện thị giác
Điểm mạnh nhất của triển lãm ‘Khoảnh Khắc và Cuộc Sống’ không nằm ở kỹ thuật cầu kỳ, mà ở cách các nhiếp ảnh gia cao tuổi dùng kinh nghiệm để chưng cất hiện thực. 93 bức ảnh của 24 tác giả tái hiện người lao động, làng quê, nhịp sống đô thị và những chuyển động kinh tế – xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh cùng nhiều vùng miền khác. Không bị ám ảnh bởi hiệu ứng hay thiết bị, họ chọn cận cảnh bàn tay thợ gốm, phiên chợ cá sáng sớm, con đường làng vắng để cho thấy vẻ đẹp lặng lẽ mà bền bỉ của đời sống.
Đây là loại bộ sưu tập ảnh truyền thống mà thế hệ trẻ khó tạo ra trong thời gian ngắn, bởi nó cần tích lũy ký ức, trải nghiệm và cả những mất mát. Mỗi cú bấm máy, như chính các tác giả thừa nhận, là cách lưu ký ức, đánh dấu thời gian và kể lại câu chuyện cuộc đời cho thế hệ sau. Câu chuyện thị giác ở đây không hô hào, không phô trương, mà chậm rãi, kiên nhẫn, giống nhịp thở của những con người đã đi qua chiến tranh, đổi mới và đô thị hóa, mang theo cả một đời chứng kiến.
Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Cao tuổi TP.HCM: 27 năm xây một ký ức chung bằng hình ảnh
Ít ai ngờ rằng phía sau triển lãm nhiếp ảnh cao tuổi này là một hành trình tập thể kéo dài hơn một phần tư thế kỷ. Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Cao tuổi TP.HCM, trực thuộc Hội Nhiếp ảnh thành phố, được thành lập ngày 19-5-1999. Từ đó đến nay, câu lạc bộ trở thành nơi kết nối những người cùng chung đam mê cầm máy, trong đó có những nghệ sĩ từng trải qua hai cuộc kháng chiến, dùng nhiếp ảnh để ghi lại đất nước, con người, sự kiện và các cột mốc lịch sử.
Một câu nói đáng nhớ là chia sẻ của nhiếp ảnh gia Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ: ông cho biết ở tuổi 75, ông vẫn lặn sâu vào hang Sơn Trà ở Hà Tiên, đi Nha Trang, Bình Dương để sáng tác, và những bức ảnh đó xuất hiện trong triển lãm hiện nay. Đây không phải là tinh thần lãng mạn nhất thời mà là ý thức về trách nhiệm truyền lửa, khi mỗi chuyến đi thực tế trở thành dịp truyền cảm hứng cho đàn em, cho cộng đồng nhiếp ảnh thành phố. Nhờ vậy, ‘Khoảnh Khắc và Cuộc Sống’ không chỉ là một sự kiện thường niên, mà là điểm hẹn để các thế hệ nhìn lại chặng đường, tri ân lớp trước và tiếp tục lan tỏa tình yêu người, yêu đời.
Nhiếp ảnh không tuổi: Khi cảm xúc và ký ức quan trọng hơn thiết bị
Điều khiến triển lãm này thuyết phục là cách nó bác bỏ định kiến rằng nhiếp ảnh là cuộc chơi của người trẻ, gắn chặt với công nghệ. Sự hiện diện của các nghệ sĩ ngoài 80, thậm chí 94 tuổi như nhiếp ảnh gia Phạm Đức Chinh, là minh chứng rằng nhiếp ảnh trước hết là câu chuyện cảm xúc. Ông khẳng định: chỉ cần còn đủ sức cầm máy, di chuyển, nhìn thấy cái đẹp của đời sống, ông vẫn muốn chụp; mỗi bức ảnh lưu lại một khoảnh khắc và một phần ký ức của chính người chụp.
Ở góc độ rộng hơn, triển lãm cho thấy nhiếp ảnh gia Hồ Chí Minh cao tuổi đang làm điều mà mạng xã hội khó làm nổi: xây một bộ sưu tập ảnh truyền thống có chiều sâu thời gian. Qua từng thế hệ, họ liên tục bổ sung vào ký ức chung hình ảnh những vùng đất, con người đã đi qua. Đó là lý do sự kiện này không chỉ hút giới chuyên môn mà còn lan tỏa giá trị nhân văn đến cộng đồng. Trong bối cảnh hình ảnh bị tiêu thụ nhanh, việc người cao tuổi bình thản ghi chép đời sống bằng ống kính là một lời nhắc: điều bền lâu không phải là độ phân giải, mà là tình cảm đặt sau mỗi khung hình.
Kết luận: Tôn vinh một thế hệ cầm máy không chịu dừng lại
‘Khoảnh Khắc và Cuộc Sống’ xứng đáng được xem như một bản tổng kết tạm thời của 27 năm đam mê, chứ không phải dấu chấm hết. Triển lãm này cho thấy khi người cao tuổi cầm máy, họ không chỉ chụp ảnh cho riêng mình, mà đang viết tiếp nhật ký bằng hình ảnh của thành phố và đất nước. Mỗi bức ảnh là một lát cắt của thời gian; ghép lại, ta có một dòng chảy ký ức chung, nơi từng thế hệ có thể soi chiếu và tìm thấy mình.
Trong kỷ nguyên ảnh số, ai cũng có thể chụp, nhưng không phải ai cũng có một hành trình dài để kể. Các nhiếp ảnh gia cao tuổi tại Thành phố Hồ Chí Minh đã chứng minh rằng kinh nghiệm, ký ức và niềm yêu đời là những “ống kính” không bao giờ lỗi thời. Nếu phải rút ra một thông điệp cho người trẻ, thì đó là: đừng chỉ săn khoảnh khắc lạ, hãy sống đủ lâu cùng nhiếp ảnh để biến từng khuôn hình thành một phần trách nhiệm với cộng đồng. Bởi rồi đây, khi chúng ta già đi, điều còn lại không phải là số lượng ảnh, mà là những câu chuyện mà ảnh của ta kể lại được cho người đến sau.
