UAE là cửa ngõ, không chỉ là điểm đến
CEPA Việt Nam - UAE là hiệp định đối tác kinh tế toàn diện tạo khung thuận lợi hơn cho thương mại song phương, đồng thời mở thêm khả năng đưa hàng Việt tiếp cận Trung Đông và châu Phi qua mạng lưới trung chuyển của UAE. Đây là cơ hội đáng kể, nhưng không phải lối tắt để có đơn hàng: doanh nghiệp vẫn cần xác định thị trường, đáp ứng điều kiện nhập khẩu và xây dựng kênh phân phối.
Ngày 23-10, Cục Xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công Thương phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM tổ chức hội thảo về tiềm năng xuất khẩu qua hiệp định tại TP.HCM. Bối cảnh khiến cuộc trao đổi trở nên cấp thiết: thương mại quốc tế biến động, trong khi xuất khẩu Việt Nam sang UAE giảm 16,4% trong sáu tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ.
UAE có sức hút thực tế với hàng tiêu dùng Việt Nam. Do điều kiện tự nhiên hạn chế sản xuất nông nghiệp, nước này nhập khẩu khoảng 85-90% nhu cầu lương thực, thực phẩm; người nước ngoài chiếm 88,5% dân số, tạo nên tệp khách hàng đa dạng. Vì vậy, nông sản, thủy sản và thực phẩm chế biến có dư địa, nhưng doanh nghiệp phải kiểm chứng khẩu vị, quy cách và mức giá phù hợp thay vì dựa vào quy mô nhu cầu chung.
Ưu đãi thuế chỉ có giá trị khi chứng minh được xuất xứ
CEPA có hiệu lực từ ngày 3-2-2026 và hướng tới xóa bỏ thuế quan đối với 99% hàng hóa Việt Nam thuộc phạm vi cam kết của UAE, theo lộ trình và điều kiện áp dụng. Con số này mở ra lợi thế cạnh tranh, nhưng không đồng nghĩa mọi lô hàng đều tự động được hưởng ưu đãi hoặc thông quan thuận lợi. Điều kiện cần được xử lý từ khâu thiết kế sản phẩm và tổ chức sản xuất, không nên để đến lúc chuẩn bị giao hàng mới rà soát.
Doanh nghiệp cần xác định chính xác mã HS, kiểm tra lộ trình thuế, rồi đối chiếu nguyên liệu và quy trình sản xuất với quy tắc xuất xứ. Các diện xuất xứ được nêu gồm hàng hóa có xuất xứ thuần túy, hàng được sản xuất hoàn toàn từ nguyên liệu có xuất xứ nội khối và hàng không thuần túy đáp ứng quy tắc cụ thể mặt hàng; ngưỡng QVC phổ biến được nêu là 35% giá xuất xưởng. Hồ sơ chứng nhận xuất xứ phải nhất quán với dữ liệu sản xuất và chứng từ thương mại.
Một quy trình nội bộ tốt nên có người chịu trách nhiệm kiểm tra mã hàng, xuất xứ, chất lượng, kiểm dịch và an toàn thực phẩm trước khi chốt đơn. Đặc biệt, hàng Việt được tái xuất từ UAE sang nước thứ ba không mặc nhiên được hưởng ưu đãi CEPA. Do đó, cần phân biệt rõ ưu đãi áp dụng cho thị trường UAE với điều kiện thuế và xuất xứ tại điểm đến tiếp theo.
Halal và năng lực cung ứng quyết định khả năng vào kệ hàng
Với nhóm hàng thuộc diện áp dụng, tiêu chuẩn Halal không thể được xử lý như một giấy tờ bổ sung ở cuối quy trình. Doanh nghiệp phải kiểm soát nguyên liệu, sản xuất, nguy cơ nhiễm chéo, lưu kho và vận chuyển; chứng nhận cũng cần được cơ quan có thẩm quyền của UAE công nhận theo yêu cầu thị trường mới đủ điều kiện lưu thông. Điều này đòi hỏi rà soát cả nhà cung cấp và cơ sở sản xuất trước khi chào hàng.
Cùng lúc, doanh nghiệp cần truy xuất được nguồn gốc, chuẩn hóa hồ sơ chất lượng và thẩm định năng lực pháp lý của nhà nhập khẩu. Một đối tác có mạng lưới phân phối nhưng thiếu khả năng xử lý hàng hóa hoặc thanh toán vẫn có thể khiến lợi thế thuế bị triệt tiêu bởi chậm trễ và chi phí phát sinh. Cần tính đủ logistics, lưu kho và phân phối trước khi cam kết sản lượng.
Cách tiếp cận hợp lý là dùng UAE làm nơi thử nghiệm nhu cầu, hoàn thiện sản phẩm và xây dựng quan hệ với nhà nhập khẩu. Khi đã có phân phối ổn định, doanh nghiệp mới nên mở rộng sang các nước GCC rồi lựa chọn từng cụm thị trường Trung Đông, châu Phi theo ngành hàng và đối tác. Mở rộng dàn trải trước khi chứng minh được sức bán sẽ làm tăng rủi ro tồn kho và phân tán nguồn lực.
Từ cơ hội hiệp định đến đơn hàng: chuẩn bị theo thứ tự
- Chọn một nhóm hàng và thị trường mục tiêu; xác minh nhu cầu, quy cách sản phẩm và kênh bán tại UAE.
- Rà mã HS, lộ trình thuế và quy tắc xuất xứ; hoàn thiện chứng từ C/O trước khi giao dịch.
- Kiểm tra yêu cầu chất lượng, kiểm dịch, an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn Halal; xác nhận chứng nhận được thị trường chấp nhận.
- Thẩm định nhà nhập khẩu, thống nhất trách nhiệm giao nhận và tính đủ chi phí vận chuyển, lưu kho, phân phối.
- Thử nghiệm lô hàng, theo dõi phản hồi và chỉ mở rộng khi có bằng chứng về sức bán và năng lực cung ứng.
UAE có cả thị trường tiêu dùng đa dạng lẫn vai trò trung tâm logistics, cảng biển và tái xuất, nên xuất khẩu qua UAE có thể tạo đường tiếp cận các thị trường lân cận. Tuy nhiên, hàng trung chuyển không tự động được hưởng ưu đãi tại nước thứ ba; doanh nghiệp phải kiểm tra riêng quy định của điểm đến.
Trong thời gian tới, cơ quan xúc tiến dự kiến tổ chức tập huấn về Halal, chuỗi cung ứng quốc tế và cách tận dụng hiệp định; đồng thời hỗ trợ kết nối nhà nhập khẩu, dữ liệu thị trường và đoàn doanh nghiệp tham gia hội chợ, triển lãm tại Dubai và Cairo. Đây là hỗ trợ hữu ích, nhưng không thay thế khâu chuẩn bị của từng doanh nghiệp. CEPA mở cửa, còn năng lực chứng minh xuất xứ, đáp ứng tiêu chuẩn và giao hàng ổn định mới biến cánh cửa đó thành doanh thu.
