Từ tấm vé cơ hội đến rào cản tài chính: visa H-1B và OPT đang đổi nghĩa
Visa H-1B Mỹ và chương trình OPT vốn là hai cơ chế cho phép sinh viên quốc tế ở lại làm việc sau tốt nghiệp, nhưng việc tăng phí, siết điều kiện và thắt chặt chính sách đang biến chúng từ tấm vé mở cửa thị trường lao động thành rào cản tài chính và pháp lý khiến nhiều người phải cân nhắc lại toàn bộ kế hoạch sự nghiệp. Đó không còn là câu chuyện kỹ thuật về thủ tục, mà là sự dịch chuyển ưu tiên chính sách nhập cư, với cái giá trực tiếp đánh vào nhóm du học sinh vốn phụ thuộc vào doanh nghiệp bảo trợ visa để có cơ hội làm việc lâu dài tại Mỹ. Khi chi phí và rủi ro tăng lên, cả sinh viên lẫn nhà tuyển dụng đều có động lực rút lui, và giấc mơ ở lại làm việc sau tốt nghiệp trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Phí OPT tăng và tâm lý bất an của sinh viên quốc tế
Đề xuất tăng phí OPT đã đánh thẳng vào tâm lý của sinh viên quốc tế, những người xem giai đoạn thực tập sau tốt nghiệp là bước đệm quan trọng để chuyển tiếp sang thị trường lao động Mỹ. Khi cơ quan chức năng công bố kế hoạch áp dụng các khoản phí mới đối với OPT, nhiều du học sinh lập tức lo ngại cơ hội việc làm của họ sẽ bị thu hẹp. Một sinh viên người Canada gốc Hoa phản đối rằng các khoản phí này tạo ra rào cản không cần thiết cho sinh viên và trường học hợp pháp, trong khi không xử lý hiệu quả vấn đề gian lận nhập cư và bảo vệ lao động Mỹ. Việc các trường phải gánh chi phí cho mỗi sinh viên được giới thiệu tham gia OPT càng khiến khả năng tiếp cận chương trình trở nên bấp bênh. Dù đề xuất chưa có hiệu lực, nó đã đủ sức buộc nhiều người phải xem xét lại triển vọng nghề nghiệp sau tốt nghiệp.
Visa H-1B Mỹ: ngưỡng lương đề xuất cao hơn và doanh nghiệp e ngại bảo trợ
Trong khi OPT bị siết bằng phí, visa H-1B Mỹ lại đối mặt với làn sóng đề xuất nâng ngưỡng lương để được miễn một số nghĩa vụ bảo vệ lao động bản địa. Một dự luật mới muốn thay mức cố định hiện tại bằng con số gắn với chỉ số tiền lương bình quân quốc gia, kéo ngưỡng lên gần gấp đôi so với quy định đã tồn tại từ cuối thập niên 1990. Dù không bắt buộc mọi lao động H-1B phải đạt mức lương này, việc nâng ngưỡng miễn trừ khiến các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào H-1B phải cân nhắc kỹ chi phí tuyển dụng. Cùng lúc, một số đề xuất khác thậm chí nhắm tới việc tạm dừng cấp H-1B mới, giảm hạn ngạch hằng năm hoặc cắt đứt con đường từ H-1B sang thường trú nhân. Trong thực tế, nhiều công ty đã hạn chế hoặc ngừng bảo trợ visa vì chi phí và rủi ro tăng, khiến sinh viên quốc tế khó tìm được vị trí dài hạn sau khi ra trường.
Kế hoạch sự nghiệp bị đảo lộn: sinh viên quốc tế chọn rút lui hoặc rẽ hướng
Đối với nhiều sinh viên quốc tế, mục tiêu ban đầu khi sang Mỹ học là tìm cơ hội làm việc tại đây sau khi tốt nghiệp. Nhưng các thay đổi về chính sách visa và việc làm đang buộc họ phải viết lại kế hoạch: thay vì ở lại lâu dài, nhiều người chuyển sang tìm học bổng nghiên cứu ở Nhật, Anh hoặc châu Âu, nơi chính sách nhập cư ít mang tính đối đầu hơn. Một số khác chấp nhận quay về nước hoặc sang thị trường khác ngay sau khi kết thúc chương trình học, vì nhận thấy các rào cản visa gần như chặn đứng cơ hội việc làm dài hạn. Luật sư chuyên về nhập cư nhận định việc siết chính sách đang khiến những nhà nghiên cứu xuất sắc do dự khi lựa chọn Mỹ làm điểm đến. Nói cách khác, hệ thống visa hiện tại không chỉ đẩy sinh viên quốc tế ra khỏi thị trường lao động, mà còn làm Mỹ mất dần sức hút trong cuộc cạnh tranh nhân tài toàn cầu.
Chính sách visa Mỹ: bảo vệ lao động bản địa hay đánh mất nguồn nhân lực chất lượng cao?
Giới hoạch định chính sách khẳng định việc tăng phí và siết điều kiện visa nhằm chống gian lận và bảo vệ việc làm cho người Mỹ. Một số nghị sĩ cho rằng việc giữ nguyên ngưỡng lương từ cuối thập niên 1990 đã tạo kẽ hở để doanh nghiệp bỏ qua lao động bản địa đủ năng lực. Tuy nhiên, cách tiếp cận bằng rào cản tài chính và pháp lý đang biến sinh viên quốc tế tuân thủ luật thành đối tượng chịu phạt tập thể, trong khi vấn đề gian lận lại cần được xử lý bằng điều tra và thực thi pháp luật nhắm đúng người vi phạm. Đáng chú ý, các đề xuất nâng ngưỡng lương H-1B hiện mới chỉ được chuyển tới ủy ban chuyên trách và phải qua nhiều bước phê chuẩn trước khi có hiệu lực. Nhưng ngay cả khi chưa thành luật, chúng đã tạo ra hiệu ứng tâm lý khiến doanh nghiệp ngần ngại bảo trợ visa và sinh viên quốc tế phải sớm rút lui khỏi cuộc chơi. Nếu xu hướng này tiếp diễn, Mỹ có nguy cơ đánh mất một thế hệ nhân lực chất lượng cao vào tay các quốc gia cạnh tranh.
