Phòng bệnh dại cần bắt đầu từ những bài học gần gũi
Phòng bệnh dại là việc chủ động ngăn lây nhiễm từ động vật sang người bằng cách tránh tiếp xúc nguy hiểm, tiêm phòng cho chó mèo và tìm hỗ trợ y tế kịp thời sau khi bị cắn hoặc cào. Với trẻ em thường xuyên gặp chó mèo, giáo dục sức khỏe về cách ứng xử an toàn không nên chỉ xuất hiện sau một sự cố.
Trong năm 2026, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, Đại học Y Dược TP.HCM, cơ quan nông nghiệp và môi trường địa phương cùng các trường học tại Tây Ninh, Đồng Tháp phối hợp với Boehringer Ingelheim Việt Nam triển khai sáng kiến “Đẩy lùi bệnh dại” (STOP Rabies). Chương trình đặt mục tiêu tiếp cận hơn 65.000 học sinh tiểu học và trung học cơ sở, đồng thời đào tạo 240 giáo viên, nhân viên y tế trường học. Đây là hướng đi đáng chú ý: đưa kiến thức phòng chống bệnh dại đến nơi trẻ có thể học và thực hành thường xuyên, thay vì trông chờ vào một thông điệp truyền thông đơn lẻ.
Quy mô lớn hơn, mạng lưới truyền đạt rộng hơn
Tại Tây Ninh, chương trình dự kiến tiếp cận 30.000 học sinh và đào tạo 116 giáo viên, nhân viên y tế trường học. Đồng Tháp, địa bàn được mở rộng trong năm nay, dự kiến có 35.000 học sinh tham gia và 124 nhân sự được tập huấn. Tổng cộng, hơn 65.000 học sinh sẽ có cơ hội học cách phòng bệnh dại, với 240 người hỗ trợ triển khai tại trường.
Quy mô này nối tiếp hoạt động năm 2025 tại Tây Ninh, khi 30.000 học sinh ở 58 trường tiểu học và trung học cơ sở được tiếp cận nội dung phòng bệnh, còn 119 giáo viên và nhân viên y tế được đào tạo. Mở rộng sang Đồng Tháp là bước tiến hợp lý, nhưng số người tham gia chỉ có ý nghĩa khi kiến thức được truyền đạt đều đặn và phù hợp với từng lứa tuổi.
Biến kiến thức thành kỹ năng có thể dùng hằng ngày
Chương trình áp dụng mô hình “đào tạo người truyền đạt”: giáo viên và nhân viên y tế trường học được trang bị kiến thức nền tảng cùng kỹ năng truyền thông, sau đó hướng dẫn học sinh nhận biết nguy cơ và thực hành biện pháp phòng ngừa. Truyện, tờ thông tin và bài tập thực hành được thiết kế theo độ tuổi để nội dung dễ hiểu, dễ nhớ và có thể gắn với hoạt động học tập.
Cách làm này có lợi thế rõ ràng: giáo viên hiểu môi trường và khả năng tiếp nhận của học sinh, đồng thời có thể phối hợp với gia đình để củng cố bài học. Trẻ cần biết không tiếp xúc tùy tiện với động vật, nhận ra tình huống bị phơi nhiễm và tìm trợ giúp y tế kịp thời. Khi học sinh kể lại điều đã học cho người thân, lớp học trở thành điểm khởi đầu để kiến thức phòng chống bệnh dại lan ra cộng đồng.
Lý do không thể xem nhẹ những bài học này
Bệnh dại lây chủ yếu qua vết cắn, vết cào hoặc nước bọt của động vật nhiễm bệnh tiếp xúc với vùng da tổn thương, niêm mạc. Khi triệu chứng lâm sàng xuất hiện, bệnh gây tử vong; vì vậy, phòng ngừa và xử trí sớm sau phơi nhiễm có vai trò sống còn. Trẻ gần gũi với chó mèo nhưng chưa biết cách tương tác an toàn là nhóm cần được trang bị kiến thức bằng những chỉ dẫn cụ thể, không phải lời cảnh báo chung chung.
Trong giai đoạn 2022–2025, Việt Nam ghi nhận hơn 90.000 trường hợp bị chó, mèo cắn hoặc cào và 323 ca tử vong do bệnh dại. Riêng chín tháng đầu năm 2026, cả nước có 54 ca tử vong tại 21 trong số 34 tỉnh, thành phố. Những con số này cho thấy bài học ở trường không thể thay thế tiêm phòng cho vật nuôi hay chăm sóc y tế sau phơi nhiễm, nhưng có thể giúp trẻ nhận diện nguy cơ và hành động sớm hơn. Kết quả sau cùng phụ thuộc vào việc nhà trường, gia đình và ngành y tế cùng duy trì thông điệp phòng bệnh.
