AI đang đổi cách kinh tế số tăng trưởng
Kinh tế số Đông Nam Á là hoạt động thương mại và dịch vụ dựa trên nền tảng trực tuyến, từ mua sắm, du lịch đến gọi xe và truyền thông, ngày càng được định hình bởi trí tuệ nhân tạo. Báo cáo e-Conomy SEA 2026, do Google, Temasek và Bain & Company công bố ngày 21/10, dự báo tổng giá trị hàng hóa số của khu vực đạt 368 tỷ USD, tăng 17% so với năm trước. Đây là đà tăng đáng kể, nhưng câu chuyện không còn dừng ở việc nhiều người lên mạng hơn: AI đang giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn nhu cầu khách hàng và điều chỉnh trải nghiệm để thúc đẩy chi tiêu trực tuyến.
Thương mại điện tử tiếp tục là trụ cột, trong khi du lịch trực tuyến, truyền thông số, giao đồ ăn và gọi xe cũng góp phần mở rộng thị trường. Nhìn vào các con số dự báo, triển vọng khá sáng; song tăng trưởng sẽ có ý nghĩa hơn nếu AI giúp tạo ra trải nghiệm hữu ích, thay vì chỉ đẩy thêm quảng cáo và lời chào bán đến người tiêu dùng.
AI trong bán lẻ biến tìm kiếm thành trải nghiệm cá nhân
AI trong bán lẻ đang thay đổi hành trình mua sắm từ khâu khám phá đến so sánh sản phẩm. Theo báo cáo, 69% người tiêu dùng Đông Nam Á dùng AI để so sánh lựa chọn, còn 31% tìm hàng hóa qua hình ảnh, video hoặc giọng nói. Những cách tìm kiếm này có thể giúp người mua rút ngắn thời gian chọn hàng, đồng thời tạo cơ hội cho doanh nghiệp tiếp cận khách hàng với gợi ý phù hợp hơn. Vì vậy, dự báo chi tiêu trực tuyến tăng 17% không chỉ phản ánh quy mô người dùng, mà còn cho thấy AI đang góp phần định hình cách người tiêu dùng ra quyết định.
Tuy nhiên, cá nhân hóa chỉ tạo giá trị lâu dài khi người mua cảm thấy được hỗ trợ chứ không bị theo dõi hay thao túng. Doanh nghiệp muốn biến AI thành lợi thế cạnh tranh cần đặt tính chính xác, minh bạch và sự thuận tiện lên trước việc tối đa hóa số lần nhấp chuột. Nếu không, công nghệ có thể làm trải nghiệm ồn ào hơn mà chưa chắc khiến khách hàng muốn quay lại.
Việt Nam có vị thế đáng kể trong cuộc đua ứng dụng AI
Việt Nam nổi lên như một điểm sáng trong bức tranh khu vực, với nhiều chỉ số vượt mức trung bình và mức độ tiếp nhận công nghệ cao. Đáng chú ý, 65% người dùng tại Việt Nam sử dụng ứng dụng AI hằng tuần, đứng thứ hai trong khu vực; tỷ lệ sử dụng hằng ngày đạt 26%, cao nhất khu vực. Đây là dấu hiệu cho thấy AI không chỉ hiện diện trong hoạt động của doanh nghiệp mà còn đang đi vào thói quen của người dùng.
Vị thế này tạo cơ hội để doanh nghiệp trong nước cải thiện tìm kiếm, đề xuất sản phẩm và dịch vụ khách hàng. Nhưng tỷ lệ sử dụng cao tự nó chưa bảo đảm hiệu quả kinh tế: doanh nghiệp cần chuyển mức độ quan tâm thành tiện ích thực tế, còn người dùng cần được bảo vệ trước thông tin sai lệch và cách xử lý dữ liệu thiếu minh bạch. Việt Nam có đà thuận lợi, song lợi thế sẽ bền hơn nếu đi cùng niềm tin.
Lạm phát và sức mua yếu vẫn là phép thử
AI không thể xóa bỏ sức ép kinh tế đang đè lên hộ gia đình. Tăng trưởng chậm và lạm phát cao làm suy yếu nhu cầu ở các lĩnh vực từ thương mại điện tử đến du lịch; lãi suất cao và biến động địa chính trị cũng có thể làm giảm sức mua. Trong bối cảnh ấy, công cụ nhắm mục tiêu chính xác hơn giúp doanh nghiệp tìm khách hàng có nhu cầu, nhưng không thể thay thế khả năng chi tiêu của họ.
Do đó, dự báo tăng trưởng cần được nhìn nhận như một cơ hội đi kèm điều kiện, không phải lời bảo đảm. Doanh nghiệp số sẽ phải chứng minh AI tạo ra giá trị thiết thực cho người mua và hoạt động kinh doanh, thay vì dựa vào làn sóng đầu tư hay kỳ vọng công nghệ. Với Việt Nam, mức độ sử dụng AI cao là lợi thế đáng kể; bài toán tiếp theo là biến lợi thế đó thành dịch vụ đáng tin cậy và sức tăng trưởng có chiều sâu.
