Việt Nam bứt phá: Tăng trưởng nhanh nhất khu vực không phải sự trùng hợp
Tăng trưởng GDP Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á là kết quả của sự kết hợp giữa vai trò trung tâm sản xuất, xuất khẩu công nghệ gắn với làn sóng trí tuệ nhân tạo, cùng khả năng thu hút dòng vốn FDI đa dạng trong chiến lược tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây không phải là cú hích nhất thời, mà là thành quả tích lũy của nhiều năm điều chỉnh mô hình tăng trưởng hướng về sản xuất và thương mại. Theo các báo cáo khu vực, Việt Nam hiện được xem là điểm sáng nổi bật trong bức tranh tăng trưởng của SEA-6 và Đông Á khi nhiều nền kinh tế khác chững lại hoặc phụ thuộc hạn chế vào làn sóng AI.
Điều đáng chú ý là dù cú sốc năng lượng từ Trung Đông được dự báo sẽ kéo chậm nhịp tăng chung của châu Á, khu vực ASEAN+3 vẫn giữ được đà tăng trong nửa đầu năm nhờ xuất khẩu và đầu tư gắn với AI, và Việt Nam nằm trong nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất. Nói cách khác, khi cú sốc bên ngoài xuất hiện, những nền kinh tế có nền sản xuất công nghệ sâu và khả năng bám vào chuỗi cung ứng AI toàn cầu đã được “lọc” khỏi phần còn lại – Việt Nam thuộc nhóm hiếm hoi đó.
Các con số biết nói: Việt Nam vượt lên trên SEA-6 như thế nào?
Nếu chỉ nhìn vào tăng trưởng GDP Việt Nam trong vài năm gần đây, rất dễ bỏ qua một thực tế: đây là câu chuyện dài hạn, chứ không phải chu kỳ ngắn hạn của một chính sách kích thích. Trong giai đoạn 2024–2025, GDP Việt Nam tăng trưởng trung bình 7,5%, cao hơn đáng kể mức trung bình 5,1% của nhóm SEA-6 và bỏ xa Thái Lan với 2,7%. Cùng thời điểm, Quỹ Tiền tệ Quốc tế phải nâng dự báo tăng trưởng của Thái Lan năm 2026 từ 1,5% lên 1,9% nhờ các gói kích thích tài khóa và xuất khẩu, nhưng vẫn thừa nhận nước này chỉ hưởng lợi hạn chế từ làn sóng đầu tư AI.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam được tổ chức quốc tế này nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 lên 7,5%, cao hơn 0,4 điểm phần trăm so với trước, với lý do xuất khẩu công nghệ mạnh mẽ và nhu cầu nội địa cao là hai động lực chính. Đáng chú ý hơn, trong cập nhật mới của văn phòng nghiên cứu kinh tế khu vực, Việt Nam dẫn đầu bảng với mức tăng trưởng GDP 2026 là 8% và 2027 là 7,6%, trong khi dự báo cho toàn khối ASEAN+3 chỉ quanh 4,1%. "Việt Nam đang giữ vị trí dẫn đầu về tăng trưởng trong khu vực Đông Nam Á" là đánh giá được nhắc lại nhiều lần trong các báo cáo mới công bố.
AI và xuất khẩu công nghệ: Động cơ tăng trưởng hay nguồn rủi ro mới?
Làn sóng đầu tư AI đang là trụ cột mới của tăng trưởng ASEAN, nhưng cũng là phép thử khả năng chống chịu của từng nền kinh tế. Quỹ quốc tế phụ trách giám sát kinh tế toàn cầu chỉ rõ tăng trưởng hiện chịu sức ép từ xung đột Trung Đông nhưng vẫn được hỗ trợ bởi chu kỳ đầu tư AI, vốn thúc đẩy xuất khẩu và sản xuất công nghệ tại nhiều nền kinh tế châu Á. Trong sáu tháng đầu năm, xuất khẩu hàng hóa của khu vực tăng hơn 20%, trong đó nhóm hàng phục vụ AI chiếm hơn hai phần ba mức tăng, với Việt Nam thuộc nhóm có mức tăng vững.
Tại Việt Nam, mức độ gắn kết giữa tăng trưởng GDP và xuất khẩu công nghệ đã lên một nấc mới: trong 12 tháng tính đến tháng 4, tỉ trọng xuất khẩu hàng hóa liên quan tới AI/GDP tăng từ 29% lên 50%. Theo một báo cáo khu vực, từ tháng 1 đến tháng 4, hàng hóa liên quan đến AI chiếm hơn một nửa mức tăng xuất khẩu ở hầu hết các nền kinh tế Đông Á – Thái Bình Dương, và chiếm hơn 70% tại Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam. Đây là mặt mạnh nhưng cũng là điểm yếu: AI đang là động lực thúc đẩy tăng trưởng cho cả khu vực, nhưng đồng thời cũng là rủi ro tiềm ẩn khi nhu cầu chững lại trên toàn cầu.
Vai trò đặc biệt của Việt Nam trong làn sóng tái cơ cấu chuỗi cung ứng
Điều khiến Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á không chỉ là con số tăng trưởng GDP hiện tại, mà là cấu trúc tăng trưởng khác hẳn phần lớn khu vực. Trong khi tỷ trọng giá trị gia tăng ngành sản xuất trong GDP đã giảm tại hầu hết các nền kinh tế Đông Nam Á kể từ giữa những năm 2000, Việt Nam là ngoại lệ khi sản xuất tiếp tục tăng, được hỗ trợ bởi dòng vốn đầu tư theo chiến lược “China Plus One”, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử và máy móc. Nói cách khác, khi nhiều nước chọn dịch chuyển sang dịch vụ quá sớm, Việt Nam kiên trì bám vào trụ cột sản xuất – và giờ đang được “thưởng” bằng thị phần lớn hơn trong chuỗi cung ứng mới.
Dòng FDI vào Đông Nam Á tăng mạnh, với Singapore, Indonesia và Việt Nam là những thị trường hưởng lợi đáng kể; đối với Việt Nam, vốn gắn với sản xuất hướng tới xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò trung tâm. Đặc biệt, Việt Nam không chỉ dựa vào một nguồn vốn duy nhất mà có khả năng thu hút FDI từ cả các chuỗi cung ứng liên kết với Mỹ và Trung Quốc, qua đó nâng trần tăng trưởng trong các kịch bản thuận lợi. Chính vị thế này giúp nền kinh tế vừa hưởng lợi từ xuất khẩu công nghệ, vừa có dư địa xoay trục nếu một trong hai “khối” lớn trên thế giới thay đổi chiến lược.
Triển vọng 10 năm tới: Lợi thế có đủ để bù đắp rủi ro?
Không ít dự báo dài hạn đã ngầm đặt câu hỏi: tăng trưởng GDP Việt Nam có phải chỉ là hiện tượng “ngôi sao mới nổi” nhất thời. Các con số mới công bố đã trả lời khá rõ. Một báo cáo do các tổ chức tư vấn và tài chính khu vực thực hiện dự báo Việt Nam sẽ duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 6,2% mỗi năm trong giai đoạn 2026–2035, cao hơn Indonesia 5,4%, Philippines 5,8%, Malaysia 4,3%, Singapore 2,7% và Thái Lan 2,2%. Báo cáo này nhấn mạnh Việt Nam sẽ tiếp tục dẫn đầu khu vực nhờ FDI và cải thiện năng suất.
Song song, cập nhật mới của cơ quan nghiên cứu khu vực cho thấy tăng trưởng ASEAN+3 năm 2026 giữ ở 4,1% và năm 2027 tăng nhẹ lên 4,1%, trong đó Việt Nam là nước được nâng dự báo mạnh nhất, với 8% năm 2026 và 7,6% năm 2027. Cú hích từ đầu tư AI và xuất khẩu công nghệ giúp Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á, nhưng cũng phơi bày mức độ nhạy cảm với chu kỳ công nghệ và nhu cầu toàn cầu. Nếu Việt Nam không kịp giải bài toán hạ tầng, nhân lực và đa dạng hóa xuất khẩu ngoài AI, lợi thế hiện tại có thể biến thành cái bẫy phụ thuộc mới.
