Dữ liệu thân nhân mở thêm cơ hội nhận dạng
Tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ là quá trình kết hợp dữ liệu thân nhân, thông tin lịch sử và khảo sát thực địa để tìm nơi an táng, quy tập hài cốt và trả lại tên tuổi cho người đã hy sinh. Tại Đồng Tháp, lực lượng chức năng triển khai lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính ở nhiều địa điểm trên địa bàn. Sáu tổ công tác được bố trí lấy mẫu tại 26 điểm thuộc 102 xã, phường, với hơn 2.000 thân nhân; trước đó, thông tin cá nhân và quan hệ huyết thống theo dòng mẹ được xác thực nhằm hạn chế sai lệch. Ngay ngày đầu, các tổ thu nhận gần 600 mẫu tại 38 xã, phường; hoạt động kéo dài đến hết ngày 24-10. Quy mô ấy cho thấy việc lấy mẫu không phải thủ tục đơn lẻ: sự chuẩn bị kỹ và sự tham gia của gia đình là điều kiện để dữ liệu có thể hỗ trợ đối chiếu, đáp ứng mong mỏi tìm người thân.
Manh mối cộng đồng có thể dẫn tới mộ liệt sĩ
ADN có thể giúp nhận dạng hài cốt đã tìm thấy, nhưng không tự chỉ ra nơi cần đào tìm. Vì thế, lời kể của người từng sống tại địa bàn và ký ức về những biến động cũ có giá trị không thể thay thế. Ngày 23-10, UBND phường Diên Hồng cho biết khu vực phía Tây sân vận động Thống Nhất có thông tin ban đầu về một địa điểm nghi là mộ liệt sĩ tập thể, có thể liên quan trận đánh trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968; thông tin này chưa được kiểm chứng độc lập. Chính quyền kêu gọi nhân chứng, cựu chiến binh, gia đình chính sách và người dân cung cấp ký ức, tài liệu, hình ảnh hoặc thông tin về thay đổi địa hình, công trình. Thành phố nêu đã khai quật 9.842 mộ liệt sĩ trong chín tháng đầu năm; lấy được mẫu tại 7.083 mộ, còn 2.759 mộ không lấy được mẫu. Thời hạn tiếp nhận thông tin được thông báo là trước ngày 30-10; người có manh mối được đề nghị liên hệ cơ quan chức năng theo hướng dẫn.
Khảo sát thực địa biến manh mối thành hành động
Tại Tuyên Quang, việc tìm kiếm trên thực địa đã đưa thêm hài cốt liệt sĩ ra khỏi nơi an nghỉ chưa được biết đến. Ngày 29-10, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ CHQS tỉnh phối hợp với cấp ủy, chính quyền và Ban CHQS xã Thanh Thủy quy tập 8 hài cốt tại sườn Đông Bắc Bình độ 300, thôn Giang Nam; cả 8 trường hợp đều chưa xác định được danh tính. Trong ba ngày từ 27 đến 29-10, các lực lượng tìm thấy tổng cộng 22 hài cốt ở khu vực này, trong đó đã xác định được liệt sĩ Lò Văn Phôm, quê Lai Châu. Các hài cốt cùng di vật được đưa về nhà quàn để chăm sóc, bảo quản; lực lượng chức năng cho biết sẽ tiếp tục khảo sát, xác minh và mở rộng phạm vi tìm kiếm. Ba hướng công việc — lấy mẫu thân nhân, tiếp nhận manh mối và khảo sát hiện trường — cần đi cùng nhau. Không một nguồn dữ liệu nào tự giải quyết được toàn bộ bài toán; sự phối hợp của gia đình, cộng đồng và lực lượng chức năng mới giúp tìm kiếm liệt sĩ tiến thêm từng bước.
