Hợp đồng thuê vàng có thể là vỏ bọc cho khoản vay
Cho vay núp bóng cho thuê vàng là cách biến khoản tiền vay thành vàng trên giấy tờ, để người vay ký hợp đồng thuê tài sản rồi bán vàng lấy tiền mặt, trong khi nghĩa vụ thực tế là trả lãi và hoàn nợ như một khoản vay. Vỏ bọc này khiến người vay dễ tập trung vào thủ tục nhận vàng mà bỏ qua bản chất giao dịch và tổng chi phí phải trả. Ngày 22/10, Công an TP.HCM cho biết đã khởi tố vụ án, khởi tố và bắt tạm giam 36 người để điều tra hành vi cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự. Trước đó, lực lượng chức năng kiểm tra, khám xét tám địa điểm đăng ký hoạt động cho thuê đồ dùng, trang sức và vàng. Nhiều doanh nghiệp, chi nhánh và hộ kinh doanh bị phát hiện dùng hình thức cho thuê vàng để che giấu cho vay nặng lãi. Đây không phải khác biệt câu chữ vô hại: tên gọi trên hợp đồng có thể khiến người vay khó nhận ra mình đang chịu một khoản nợ với lãi suất cắt cổ.
Thông tin cá nhân đổi lấy tiền vay quy đổi thành vàng
Người muốn vay phải cung cấp căn cước, VNeID, sao kê tài khoản, thông tin nơi ở, việc làm và thu nhập để bên cho vay thẩm định. Những dữ liệu này không chỉ phục vụ việc xét duyệt: người vay còn phải cân nhắc rủi ro khi giao giấy tờ và thông tin tài chính cho một cơ sở mà bản chất hoạt động có thể không minh bạch. Sau thẩm định, khoản tiền được quy đổi thành vàng; khách ký hợp đồng thuê tài sản, nhận vàng đem bán lấy tiền, rồi trả lãi theo ngày và hoàn lại vàng hoặc số tiền tương ứng khi đến hạn. Cách làm này đặt người vay vào một chuỗi nghĩa vụ dễ bị đánh giá thấp: phải trả tiền đều đặn dù trên giấy tờ không ghi là hợp đồng vay thông thường, đồng thời phải đáp ứng nghĩa vụ hoàn trả theo giá trị vàng. Khi ký, cần đọc toàn bộ điều khoản và yêu cầu giải thích bằng văn bản về số tiền thực nhận, lịch trả, cách tính lãi và nghĩa vụ cuối kỳ.
Phí rời rạc che khuất lãi suất và nghĩa vụ thật
Dấu hiệu đáng ngại nhất là chi phí bị chia nhỏ thành “phí thuê vàng”, “phí hồ sơ”, “phí dịch vụ” và “phí gia hạn”; tiền lãi có thể thu trước, rồi phát sinh thêm phí khi ký lại hợp đồng. Nếu chỉ nhìn từng khoản riêng lẻ, người vay dễ không tính được tổng số tiền phải trả và mức chi phí thực tế so với khoản nhận về. Cơ quan điều tra ghi nhận lãi suất trong một số trường hợp vượt 500% mỗi năm. Có nơi còn ghép hợp đồng thuê vàng với thuê váy dự tiệc và ghi tiền thuê váy cao để che giấu lãi vay. Vì vậy, quảng cáo “cho thuê vàng nhanh” hay “trả góp” không đủ để chứng minh đây là dịch vụ thuê tài sản bình thường. Hãy cảnh giác nếu bên giao dịch né tránh giải thích cách tính tổng chi phí, thu tiền trước, yêu cầu gia hạn liên tục hoặc dùng nhiều hợp đồng để tách các khoản phải trả.
- Kiểm tra tổng số tiền thực nhận và toàn bộ khoản phải trả, không chỉ mức phí được giới thiệu ban đầu.
- Đọc kỹ hợp đồng thuê tài sản, nhất là điều khoản lãi, gia hạn, tiền đặt cọc và nghĩa vụ hoàn trả vàng hoặc giá trị tương ứng.
- Thận trọng khi bên cho thuê đòi căn cước, sao kê và thông tin nơi ở, việc làm nhưng không giải thích rõ mục đích xử lý dữ liệu.
- Lưu lại quảng cáo, tin nhắn, hợp đồng và chứng từ giao dịch; trình báo cơ quan chức năng nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Đừng để tên hợp đồng che khuất bản chất khoản nợ
Công an khuyến cáo người dân cảnh giác với quảng cáo cho thuê vàng, vay nhanh trên mạng; cần tìm hiểu kỹ lãi suất, các khoản phí và bản chất hợp đồng, đồng thời trình báo khi phát hiện vi phạm. Lời khuyên này đặc biệt đáng lưu ý khi một giao dịch vừa yêu cầu hồ sơ vay, vừa quy đổi tiền thành vàng, vừa buộc trả lãi theo ngày: các dấu hiệu ấy cần được xem xét cùng nhau thay vì bị che lấp bởi tên gọi “thuê”. Cơ quan công an đang tiếp tục làm rõ mối liên hệ giữa các nhóm với công ty, hộ kinh doanh cho thuê vàng ở nhiều địa phương, củng cố chứng cứ và xác minh dấu hiệu cưỡng đoạt tài sản trong một số trường hợp. Trước khi ký, người vay nên dừng lại nếu không thể xác định rõ mình thuê tài sản hay đang vay tiền, tổng nghĩa vụ phải trả là bao nhiêu và điều gì xảy ra khi chậm hạn. Kết luận cần nhớ rất rõ: hợp đồng ghi là thuê không làm biến mất rủi ro vay nặng lãi; chỉ minh bạch về bản chất giao dịch và toàn bộ chi phí mới giúp người vay tự bảo vệ mình.
