Bốn cây đàn, một cuộc gặp gỡ nhiều thế hệ
Hòa tấu bốn piano là hình thức biểu diễn trong đó các nghệ sĩ cùng khai thác bốn cây đàn để tái tạo tác phẩm và tạo nên một chỉnh thể âm nhạc giàu đối thoại. Trong đêm kỷ niệm 70 năm Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, 32 giảng viên Khoa Piano sẽ cùng biểu diễn trong chương trình “Nghệ thuật hòa tấu – Cuộc hội ngộ của những kiệt tác trên bốn cây đàn piano”. Hòa nhạc diễn ra lúc 20 giờ ngày 1 tháng 11 tại Phòng hòa nhạc lớn của Học viện. Điểm đáng chú ý không chỉ là số lượng nghệ sĩ, mà còn là việc những người trực tiếp đào tạo thế hệ kế tiếp cùng đứng trên sân khấu biểu diễn. Với khán giả yêu nhiều phong cách, từ Mozart, Glinka, Mendelssohn đến Smetana và Tchaikovsky, chương trình hứa hẹn một hành trình nghe nhạc có chiều rộng thay vì một tuyển tập đơn sắc.
Từ Mozart, Mendelssohn đến Gershwin
Chương trình dẫn người nghe qua nhiều thời kỳ, mở đầu bằng Giao hưởng số 40 cung Sol thứ, K. 550 của Mozart và overture “Giấc mộng đêm hè” của Mendelssohn, bên cạnh overture “Ruslan và Lyudmila” của Glinka. Hành trình tiếp tục với thơ giao hưởng “Vltava” của Smetana và âm nhạc ballet “Kẹp hạt dẻ” của Tchaikovsky. Đây là những kiệt tác âm nhạc cổ điển vốn được viết cho dàn nhạc, nay được chuyển vào cấu trúc bốn piano. Sang thế kỷ XX, “Rhapsody in Blue” của George Gershwin đem màu sắc jazz gặp truyền thống giao hưởng Mỹ. “Warsaw Concerto” của Richard Addinsell cũng có một dấu mốc riêng: bản chuyển soạn cho bốn piano do Dustin Tiêu thực hiện sẽ lần đầu ra mắt công chúng. Sự nối tiếp này khiến Mozart Mendelssohn không chỉ là điểm khởi hành, mà là hai cột mốc trong một bản đồ âm nhạc rộng hơn.
Thử thách nằm ở sự phối hợp
Chuyển nhạc giao hưởng sang bốn piano không phải phép thay thế đơn giản. Khi thiếu các nhóm nhạc cụ khác nhau, nghệ sĩ phải tự phân chia bè, tổ chức âm thanh và xử lý sắc thái để giữ được cấu trúc, màu sắc cùng sức biểu cảm của nguyên tác. Thử thách ấy đòi hỏi kỹ thuật vững, tư duy tổng phổ và khả năng lắng nghe lẫn nhau để nhiều phần diễn tấu riêng hòa thành một tiếng nói chung. “Carmen Suite: Toreador Song” của Georges Bizet sẽ tạo điểm nhấn bằng đội hình tám nghệ sĩ, mở rộng sức cộng hưởng và năng lượng nhịp điệu. Với định dạng này, thành công không chỉ nằm ở tốc độ hay độ chính xác của từng người. Điều đáng chờ đợi hơn là cách 32 giảng viên cân bằng âm lượng, đối thoại giữa các bè và tái tạo cảm giác của dàn nhạc bằng bốn cây đàn.
Tiếng nói Việt trong không gian hàn lâm
Trục kết nối quan trọng nhất của đêm diễn nằm ở “Tổ khúc cho 4 piano” của nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc. Hai chương “Dance” và “Phiên chợ vùng cao” đưa chất liệu, nhịp điệu dân gian Việt Nam vào ngôn ngữ piano đương đại; đây cũng là tác phẩm duy nhất trong chương trình được sáng tác nguyên bản cho bốn piano. Đặt cạnh Mozart, Mendelssohn, Tchaikovsky và Gershwin, sáng tác này không đứng bên lề như một phần minh họa bản sắc, mà góp tiếng nói riêng vào cuộc đối thoại với truyền thống quốc tế. Đó là lựa chọn thuyết phục cho dịp kỷ niệm 70 năm: tôn trọng di sản hàn lâm nhưng không để chương trình chỉ hướng về quá khứ. Khi âm nhạc Việt Nam đương đại cùng hiện diện trên sân khấu, hòa tấu bốn piano trở thành lời khẳng định rằng gìn giữ cội nguồn và sáng tạo mới có thể cùng vang lên.
