Mẫu Sơn bước vào kỷ nguyên cáp treo và đại dự án tư nhân
Quần thể khu du lịch sinh thái, cáp treo Mẫu Sơn là một dự án Sun Group quy mô hơn 692 ha, tập trung phát triển hệ thống cáp treo, hạ tầng nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và dịch vụ đồng bộ nhằm biến dãy núi cao Đông Bắc này thành trung tâm du lịch sinh thái Lạng Sơn mang tầm khu vực.
Điểm then chốt là tổng vốn đầu tư hơn 7.300 tỷ đồng, do Sun Group làm chủ đầu tư, chia hai giai đoạn trên địa bàn các xã Lộc Bình và Mẫu Sơn. Đây không chỉ là một dự án cáp treo Mẫu Sơn đơn lẻ mà là bước tái cấu trúc toàn diện không gian du lịch trên dãy núi cao Đông Bắc, nơi vốn đã nổi tiếng từ thời Pháp thuộc nhưng bị bỏ lỡ cơ hội quá lâu. Về bản chất, dự án này là phép thử lớn cho cách Việt Nam dùng vốn tư nhân để nâng cấp những điểm đến núi cao mang tính biểu tượng.
Hạ tầng núi cao Đông Bắc: Từ 80 ngọn núi hoang sơ đến trung tâm nghỉ dưỡng
Mẫu Sơn là dãy núi cao ở phía Đông Bắc Lạng Sơn, với đỉnh Phjia Mè cao 1.520 m so với mực nước biển và một quần thể khoảng 80 ngọn núi lớn nhỏ. Từ thời Pháp thuộc, khí hậu mát mẻ và cảnh quan đặc sắc đã biến nơi đây thành điểm nghỉ dưỡng nổi tiếng, nhưng nhiều thập kỷ qua, hạ tầng mỏng và đường lên đỉnh khó tiếp cận khiến tiềm năng bị kìm hãm.
Việc tỉnh xác định Mẫu Sơn là khu du lịch quốc gia, đồng thời tập trung tháo gỡ những ‘điểm nghẽn’ về đất đai, quy hoạch, thủ tục đầu tư, cho thấy một tầm nhìn rõ ràng: du lịch sinh thái Lạng Sơn phải dựa vào thế mạnh núi cao Đông Bắc chứ không cạnh tranh bằng sản phẩm na ná đồng bằng. Theo Ủy ban nhân dân tỉnh, dự án khi hoàn thành sẽ khai thác hiệu quả tiềm năng Mẫu Sơn, thúc đẩy du lịch, thương mại, dịch vụ và tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân.
Cáp treo Mẫu Sơn: Sản phẩm động lực hay con dao hai lưỡi?
Trọng tâm kỹ thuật của dự án là tuyến cáp treo dài 4,5 km cùng hệ thống ga đi, ga đến, các khu nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, chăm sóc sức khỏe và du lịch tâm linh. Theo kế hoạch, giai đoạn từ quý II/2026 đến quý II/2028 sẽ hoàn thiện pháp lý, xây dựng cáp treo và một số hạ tầng thiết yếu; đây được coi là ‘sản phẩm động lực’ giúp mở lối tiếp cận thuận lợi đến khu vực đỉnh Mẫu Sơn và tăng sức hút ngay từ giai đoạn đầu.
Nhìn ở chiều tích cực, cáp treo Mẫu Sơn có thể mở rộng đáng kể năng lực đón khách, kéo dài mùa du lịch và tạo nguồn thu ổn định để tiếp tục đầu tư các hạng mục còn lại. Tuy nhiên, bài toán đặt ra là giữ bản sắc núi cao Đông Bắc: nếu mọi trải nghiệm bị chuẩn hóa thành ‘check-in ga cáp treo – vào khu vui chơi – xuống núi’, Mẫu Sơn có nguy cơ trở thành bản sao của nhiều khu du lịch núi khác. Thách thức là phải thiết kế chuỗi trải nghiệm gắn với lịch sử thời thuộc địa, văn hóa bản địa và thiên nhiên chứ không chỉ dựa vào một tuyến cáp trên cao.
7.352 tỷ đồng và bài toán tiến độ – trách nhiệm chia đôi
Sau điều chỉnh, tổng vốn đầu tư dự án hơn 7.352 tỷ đồng, trong đó giai đoạn I gần 4.899 tỷ và giai đoạn II hơn 2.454 tỷ. Giai đoạn 1 rộng gần 122 ha với nhà ga đi, ga đến, tuyến cáp treo, khách sạn nghỉ dưỡng và dịch vụ du lịch, đã hoàn tất kiểm đếm 128/128 hộ dân, tương ứng 45,73 ha cần bồi thường. Phương án bồi thường, hỗ trợ được phê duyệt cho 120 trường hợp với diện tích thu hồi khoảng 37,52 ha; 67 hộ đã nhận tiền tạm ứng, còn 24,36 ha được người dân tự nguyện bàn giao phục vụ thi công.
Một câu nói đáng chú ý là: “Nhà đầu tư sẽ quyết tâm triển khai thực hiện dự án trong năm 2026 và phấn đấu đưa giai đoạn I vào khai thác cuối năm 2027”. Nhưng tiến độ từng nhiều lần điều chỉnh vì vướng mắc giải phóng mặt bằng, thủ tục pháp lý và tác động của COVID-19, biến động kinh tế. Điều này cho thấy trách nhiệm được chia đôi: tỉnh phải tiếp tục tháo gỡ thủ tục, bảo đảm mặt bằng; còn nhà đầu tư phải chứng minh năng lực tài chính, tổ chức thi công lẫn cam kết với cộng đồng bị ảnh hưởng.
Tham vọng dài hạn: Từ 1 triệu khách đến trung tâm du lịch sinh thái mới
Theo điều chỉnh mới, dự án Sun Group tại Mẫu Sơn đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ vào quý IV/2032, với lộ trình đầu tư kéo dài từ nay đến quý II/2031 cho các khu nghỉ dưỡng, thương mại, dịch vụ, vui chơi giải trí và hạ tầng đồng bộ. Tỉnh đặt kỳ vọng đón khoảng 1 triệu lượt khách vào năm 2030 và 1,5–2 triệu lượt khách vào năm 2040, đồng thời đưa Mẫu Sơn trở thành trung tâm du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái, văn hóa, tâm linh của vùng trung du, miền núi Bắc Bộ.
Về bản chất, đây là bài kiểm tra xem một dự án du lịch sinh thái Lạng Sơn có thể dung hòa tăng trưởng với bảo tồn hay không. Nếu chính quyền kiên trì với quy hoạch phát triển bền vững, còn nhà đầu tư giữ được kỷ luật về mật độ xây dựng, chất lượng dịch vụ và tôn trọng cộng đồng địa phương, cáp treo Mẫu Sơn rất có thể trở thành biểu tượng mới của núi cao Đông Bắc. Ngược lại, nếu mục tiêu ngắn hạn về dòng khách và doanh thu lấn át mọi thứ, Mẫu Sơn sẽ trả giá bằng chính những giá trị làm nên sức hút của mình.
