Cáp treo Mẫu Sơn: siêu dự án du lịch sinh thái và khâu then chốt
Dự án Quần thể khu du lịch sinh thái, cáp treo Mẫu Sơn là tổ hợp du lịch nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và tâm linh trên diện tích hàng trăm hecta, gắn với tuyến cáp treo lên đỉnh Mẫu Sơn – nơi được mệnh danh là lạnh nhất Việt Nam – do Sun Group làm chủ đầu tư, hướng tới xây dựng một điểm đến du lịch sinh thái Đông Bắc có quy mô lớn, hiện đại nhưng gắn bản sắc vùng núi phía Bắc.
Trọng tâm của diễn biến mới không phải là việc công bố dự án, mà là cách Lạng Sơn quyết định “siết lại kỷ cương tiến độ” bằng Văn bản số 2592, yêu cầu cả hệ thống chính quyền tập trung tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai và giải phóng mặt bằng. Trong bối cảnh dự án đã ba lần điều chỉnh chủ trương đầu tư kể từ 2020, động thái này cho thấy tỉnh không muốn siêu dự án hơn 7.300 tỷ đồng tiếp tục nằm trên giấy quá lâu. Câu hỏi đặt ra là: liệu các khâu then chốt có thực sự được hoàn thành đúng cam kết hay lại thêm một vòng điều chỉnh nữa?
Quy mô 7.352 tỷ và tham vọng hạt nhân du lịch sinh thái Đông Bắc
Sau lần điều chỉnh mới nhất, dự án cáp treo Mẫu Sơn có tổng vốn đầu tư 7.352 tỷ đồng, do Công ty TNHH Mặt trời Mẫu Sơn thuộc Sun Group làm chủ đầu tư, với giai đoạn I vốn 4.898 tỷ và giai đoạn II 2.454 tỷ. Quy mô dự án khoảng 692 ha, trong đó gần 122 ha giai đoạn I nằm trên địa bàn Lộc Bình và Mẫu Sơn, còn hơn 570 ha giai đoạn II tập trung tại xã Mẫu Sơn. Đây không phải một dự án du lịch thông thường, mà là “hạt nhân” được tỉnh xác định để thúc đẩy Khu du lịch quốc gia Mẫu Sơn, khai thác khí hậu lạnh, cảnh quan núi cao và bản sắc văn hóa địa phương.
Tuyến cáp treo dự kiến dài khoảng 4,5 km, kết nối từ ga đi dưới chân núi lên đỉnh Mẫu Sơn – “nóc nhà vùng Đông Bắc” ở cao độ hơn 1.500 m – tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo khi du khách có thể tiếp cận vùng băng giá, tuyết rơi mà không phải chinh phục đường bộ hiểm trở. Một phát biểu mang tính trích dẫn ở đây là: “Mục tiêu dự án là đáp ứng nhu cầu khoảng 1 triệu lượt khách mỗi năm, hình thành quần thể nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe và du lịch sinh thái mang bản sắc vùng núi phía Bắc”.
Giải phóng mặt bằng dự án: nút thắt quyết định số phận tiến độ
Nếu phải chỉ ra một điểm nghẽn có thể đẩy lùi cả tiến độ, thì đó là giải phóng mặt bằng dự án. UBND tỉnh đã yêu cầu UBND các xã Mẫu Sơn và Lộc Bình “quyết liệt” triển khai, tăng cường tuyên truyền, vận động, đối thoại với các hộ dân, cá nhân và cộng đồng bị ảnh hưởng, đồng thời phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất và nhà đầu tư để kiểm đếm, lập và thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng trong năm 2026 tại các khu vực trọng điểm như ga đi, ga đến, tuyến cáp treo, đỉnh Mẫu Sơn và núi Phặt Chỉ.
Cách Lạng Sơn nhấn mạnh giải phóng mặt bằng cho thấy tỉnh hiểu rằng nếu không giải quyết triệt để quyền lợi của người dân, dự án khó có thể chuyển từ bản vẽ sang công trường. Việc yêu cầu nhà đầu tư ứng trước kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời hạ tầng kỹ thuật là bước đi cần thiết, nhưng sẽ không đủ nếu các địa phương không chủ động xử lý khiếu nại, sắp xếp hoạt động kinh doanh tự phát trong khu vực, và tránh tâm lý “đợi chính sách mới” thường thấy ở các dự án lớn.
Tháo gỡ vướng mắc quy hoạch, đất đai: phép thử phối hợp liên ngành
Văn bản 2592 phân vai khá rõ ràng giữa các sở, ngành, nhưng việc phân vai chỉ có ý nghĩa khi đi kèm trách nhiệm cụ thể và chế tài tiến độ. Sở Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND các xã để rà soát, tháo gỡ khó khăn về quy hoạch, đầu tư xây dựng, tham mưu UBND tỉnh những nội dung vượt thẩm quyền. Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm giải quyết vướng mắc về đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đồng thời đề xuất giải pháp đẩy nhanh giải phóng mặt bằng.
Một điểm đáng chú ý là yêu cầu huy động thêm cán bộ có kinh nghiệm cho UBND các xã Mẫu Sơn và Lộc Bình, đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ thực hiện. Điều này cho thấy tỉnh đã rút kinh nghiệm từ hơn 6 năm triển khai với ba lần điều chỉnh, giãn thời gian thực hiện dự án. Quan điểm hợp lý ở đây là: thay vì đổ lỗi cho “thủ tục phức tạp”, chính quyền cần đo được từng nút tắc – từ quy hoạch treo, thủ tục đất rừng, đến bố trí tái định cư – rồi xử lý ngay, tránh để các nhà đầu tư và người dân cùng rơi vào trạng thái chờ đợi mệt mỏi.
Tiến độ mới và điều kiện để Mẫu Sơn bứt phá hay chậm nhịp
Theo quyết định điều chỉnh, giai đoạn I gần 122 ha sẽ được triển khai từ quý II/2026 đến quý II/2031; trong đó giải phóng mặt bằng hoàn thành năm 2026, các hạng mục ga đi, ga đến, tuyến cáp treo và một số công trình khác dự kiến hoàn thành quý II/2028, các hạng mục còn lại hoàn thành vào quý II/2031. Giai đoạn II hơn 570 ha được thực hiện từ quý II/2026 đến quý IV/2032, bao gồm giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đầu tư và xây dựng các hạng mục theo quy hoạch.
Từ góc nhìn du lịch sinh thái Đông Bắc, nếu các mốc này được giữ đúng, cáp treo Mẫu Sơn sẽ là cú hích để Lạng Sơn thay đổi vị thế trên bản đồ du lịch núi cao, thay vì chỉ là “điểm săn tuyết” thời vụ. Ngược lại, nếu tiếp tục chậm trễ, dự án sẽ làm lỡ nhịp phát triển của cả khu du lịch quốc gia Mẫu Sơn và bào mòn niềm tin của người dân vào các siêu dự án. Kết luận thẳng thắn là: hoặc Lạng Sơn, Sun Group và các sở, ngành biến Văn bản 2592 thành hành động cụ thể trên từng mét vuông đất, hoặc cáp treo Mẫu Sơn sẽ tiếp tục là câu chuyện dài của những lần điều chỉnh.
