Chuyến công tác Washington: bước đi chủ động trong chiến lược hợp tác thương mại Việt Mỹ
Chuyến công tác Washington của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng là hoạt động đối ngoại kinh tế cấp cao nhằm thúc đẩy hợp tác thương mại Việt Mỹ, mở rộng đầu tư từ Mỹ vào Việt Nam và tạo nền tảng hình thành một hiệp định thương mại đối ứng cân bằng, qua đó nâng tầm quan hệ kinh tế Việt Nam Mỹ lên mức thực chất và bền vững hơn.
Điểm đáng chú ý không nằm ở nghi thức ngoại giao, mà ở việc Việt Nam chủ động định hình lại không gian hợp tác kinh tế với Mỹ. Tại Washington, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng tham dự Tọa đàm Doanh nghiệp với khoảng 60 tập đoàn và định chế tài chính Mỹ trong các lĩnh vực từ tài chính – ngân hàng, công nghệ số, an ninh mạng đến năng lượng và logistics. Đây không chỉ là một buổi gặp gỡ doanh nghiệp, mà là diễn đàn phát tín hiệu rõ ràng: Việt Nam coi Mỹ là đối tác chiến lược hàng đầu về kinh tế, mong muốn mở rộng hợp tác trên nền tảng cùng có lợi. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn mới với mục tiêu tăng trưởng GDP cao và nhu cầu vốn ngoài ngân sách rất lớn, việc mang câu chuyện cải cách thể chế, phát triển kinh tế tư nhân và đổi mới sáng tạo đến trung tâm quyền lực kinh tế Mỹ cho thấy định hướng chủ động chứ không phụ thuộc.
Tọa đàm Doanh nghiệp: kênh "gọi vốn" chiến lược và thử lửa môi trường đầu tư
Điểm nhấn đầu tiên của chuyến đi là Tọa đàm Doanh nghiệp tại Washington, nơi Phó Thủ tướng khẳng định mục tiêu không che giấu: biến đối thoại thành dự án, biến thiện chí thành dòng vốn đầu tư từ Mỹ vào Việt Nam. Khi ông nhấn mạnh “Sự thành công của các doanh nghiệp Hoa Kỳ cũng chính là động lực cho sự phát triển của Việt Nam”, đó là lời mời hợp tác nhưng cũng là cam kết chính trị về vai trò nhà đầu tư Mỹ trong cấu trúc tăng trưởng mới của Việt Nam.
Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế năng động của châu Á và đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng GDP từ 10% trở lên giai đoạn 2026–2030. Mục tiêu này rõ ràng không thể đạt nếu thiếu khu vực FDI, đặc biệt từ các tập đoàn Mỹ trong các ngành công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, sản xuất tiên tiến – những lĩnh vực Việt Nam tuyên bố sẽ ưu tiên thu hút. Đáng chú ý, dòng vốn Mỹ đã bắt đầu dịch chuyển sang các ngành công nghệ cao, chuỗi cung ứng bán dẫn, hạ tầng năng lượng sạch và sản xuất chế biến, cho thấy doanh nghiệp Mỹ nhìn thấy cơ hội trong chiến lược phát triển bền vững của Việt Nam. Về phía Mỹ, việc đánh giá tích cực môi trường đầu tư Việt Nam cùng mong muốn mở rộng hoạt động kinh doanh cho thấy Tọa đàm không phải màn xã giao, mà là phép thử thực tế của chính sách cải cách thể chế và cắt giảm thủ tục mà Việt Nam tuyên bố.
Đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng ART: tham vọng cân bằng lợi ích
Nếu Tọa đàm Doanh nghiệp là mặt trận doanh nghiệp, thì làm việc với USTR và các cơ quan Mỹ lại là mặt trận thể chế cho chiến lược hợp tác thương mại Việt Mỹ. Trong cuộc gặp với Đại sứ Jamieson Greer, Trưởng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ, hai bên bàn thẳng vào trọng tâm: thúc đẩy quan hệ thương mại song phương cân bằng, bền vững và cùng có lợi, gắn với tiến trình đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng (ART) công bằng và cân bằng. Đây là bước đi có tính tính toán lâu dài, bởi một hiệp định thương mại đối ứng được thiết kế tốt sẽ là hàng rào bảo vệ cả doanh nghiệp Việt Nam lẫn doanh nghiệp Mỹ trước các quyết định thương mại đơn phương.
Việt Nam đặt rõ mục tiêu: vừa đảm bảo chuỗi cung ứng toàn cầu thông suốt, vừa tăng cường hợp tác thương mại sâu rộng hơn với Mỹ. Việc sẵn sàng trao đổi cởi mở và xây dựng về các quan tâm của Mỹ là sự thừa nhận rằng muốn tiếp cận thị trường Mỹ sâu hơn thì không thể né tránh các chuẩn mực về sở hữu trí tuệ, xuất xứ hay an ninh kinh tế. Ở chiều ngược lại, Đại sứ Greer khẳng định mong muốn phối hợp chặt chẽ để sớm hoàn tất ART và ghi nhận đề nghị Mỹ xem xét tích cực các nỗ lực của Việt Nam, tạo thuận lợi cho hàng xuất khẩu Việt Nam vào thị trường Mỹ. Một khi ART hoàn tất, nó sẽ trở thành nền tảng pháp lý mới cho quan hệ kinh tế Việt Nam Mỹ, thay cho cách tiếp cận dựa nhiều vào các thỏa thuận rời rạc. Đồng nghĩa doanh nghiệp hai nước sẽ có khung chơi rõ ràng hơn, ít rủi ro chính sách hơn và nhiều động lực mở rộng hợp tác hơn.
Đối thoại với Bộ Ngoại giao, Bộ Thương mại Mỹ: định hình các trụ cột hợp tác chiến lược
Làm việc với Thứ trưởng Ngoại giao phụ trách kinh tế Jacob Helberg và lãnh đạo Bộ Thương mại Mỹ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng không chỉ nói về thương mại, mà đặt quan hệ kinh tế Việt Nam Mỹ trong bức tranh lớn hơn của các lĩnh vực nền tảng, chiến lược. Hai bên nhất trí tăng cường đối thoại và hợp tác trong khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, hạ tầng số, cho thấy quan hệ này đang dịch chuyển từ “bán – mua hàng hóa” sang cùng xây dựng năng lực công nghệ và chuỗi giá trị mới.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh Việt Nam đẩy mạnh cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, phát triển kinh tế tư nhân, tạo đột phá về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – tức là chuẩn bị nền trong nước cho những hợp tác chất lượng cao. Với Bộ Thương mại Mỹ, ông đề nghị tiếp tục ủng hộ hợp tác thương mại – đầu tư hài hòa, bền vững, đồng thời phía Mỹ khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ triển khai hiệu quả các thỏa thuận và cam kết, đưa Đối tác chiến lược toàn diện tiếp tục phát triển thực chất. Chi tiết này quan trọng ở chỗ nó cho thấy Mỹ không chỉ xem Việt Nam là thị trường, mà là đối tác trong các chương trình chuyển đổi năng lượng, hạ tầng chất lượng cao, kinh tế số – những mảng có thể định hình vị thế mới của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu nếu được khai thác đúng hướng.
Gọi vốn cho tăng trưởng bền vững: Việt Nam đặt cược vào doanh nghiệp Mỹ đến đâu?
Một thông điệp xuyên suốt chuyến công tác là lời kêu gọi vốn đầu tư từ các doanh nghiệp Mỹ vào Việt Nam, gắn với mục tiêu tăng trưởng cao nhưng phải bền vững. Phó Thủ tướng thẳng thắn thừa nhận Việt Nam cần huy động nguồn vốn ngoài ngân sách rất lớn để phục vụ cho giai đoạn phát triển mới, và “rất cần có một sự tham gia mạnh mẽ của các doanh nghiệp FDI, các doanh nghiệp, các tập đoàn đến từ Hoa Kỳ”. Chính phủ được cam kết sẽ đồng hành từ giai đoạn tìm hiểu cơ hội đến triển khai và mở rộng dự án, tháo gỡ khó khăn để nhà đầu tư phát triển lâu dài và tái đầu tư.
Trong các cuộc làm việc, Việt Nam không giới hạn ở lời mời chung, mà đi vào những ưu tiên cụ thể: tài trợ hạ tầng chất lượng cao, năng lượng, chuyển đổi năng lượng, hạ tầng số, y tế, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa – những mảng Phó Thủ tướng đề nghị các định chế tài chính Mỹ như DFC tăng cường cung cấp khoản vay và bảo lãnh. Song song, Việt Nam hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thúc đẩy khoa học – công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời vận hành Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng như điểm trung chuyển vốn mới. Nhìn tổng thể, Việt Nam đang đặt cược lớn vào doanh nghiệp Mỹ như một động lực cho tăng trưởng và nâng cấp cấu trúc kinh tế. Câu hỏi không còn là “có nên hút vốn Mỹ hay không”, mà là “làm thế nào để dòng vốn đó gắn chặt với các mục tiêu phát triển bền vững, công bằng và cân bằng” – điều mà các cuộc đàm phán ART và đối thoại chiến lược đang cố gắng trả lời.
