Tọa đàm Washington: Bước đi chủ động trong hợp tác Việt Nam Mỹ
Tọa đàm doanh nghiệp giữa Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và khoảng 60 doanh nghiệp, tập đoàn, định chế tài chính và nhà đầu tư Mỹ tại Washington là một cuộc đối thoại tập trung vào nhận diện điểm nghẽn, xử lý kiến nghị và mở rộng cơ hội hợp tác đầu tư tại Việt Nam cho cả hai phía, thay vì chỉ là một sự kiện ngoại giao mang tính nghi lễ.
Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Hoa Kỳ, ngày 28/8/2026 (giờ địa phương) tại Washington, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã dự Tọa đàm Doanh nghiệp, gặp gỡ đại diện khoảng 60 doanh nghiệp, tập đoàn, định chế tài chính và nhà đầu tư Hoa Kỳ trong các lĩnh vực từ tài chính–ngân hàng, công nghệ số đến logistics. Trước đó một ngày, đoàn công tác đã thăm và làm việc tại trụ sở Amazon Web Services, cho thấy mục tiêu rõ ràng là lôi kéo thêm dòng đầu tư nước ngoài chất lượng cao vào các ngành công nghệ mới.
Điểm đáng chú ý là cuộc đối thoại được thiết kế không phải để “khoe thành tích” mà để bàn thẳng vào những vướng mắc mà nhà đầu tư Mỹ đang gặp phải. Đây là sự thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận hợp tác Việt Nam Mỹ: coi doanh nghiệp là trung tâm, coi việc gỡ nút thắt thể chế là điều kiện tiên quyết để biến các cam kết chính trị thành cơ hội kinh doanh cụ thể.
Quan hệ thương mại bùng nổ nhưng chưa tương xứng tiềm năng đầu tư
Quan hệ thương mại Việt Nam–Mỹ đang ở giai đoạn phát triển mạnh, song dòng vốn đầu tư nước ngoài từ Mỹ vào Việt Nam vẫn chưa tương xứng với dư địa hợp tác hai bên. Đây là nghịch lý mà cả phía Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp đều phải đối mặt nếu muốn biến đối tác chiến lược toàn diện thành lợi ích kinh tế cụ thể.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh quan hệ Việt Nam–Mỹ đang phát triển tích cực và thực chất, đặc biệt trong kinh tế, thương mại và đầu tư. Sau 25 năm Hiệp định thương mại song phương có hiệu lực, kim ngạch thương mại song phương đã tăng mạnh, đưa Mỹ trở thành một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của Việt Nam. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Kim ngạch thương mại song phương của Hoa Kỳ và Việt Nam năm 2025 đã cán mốc là 170 tỷ USD và chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2026, con số kim ngạch thương mại hai chiều đạt 132,4 tỷ USD”.
Tuy nhiên, Mỹ mới đứng trong nhóm 11 nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất, trong khi nhu cầu vốn ngoài ngân sách cho giai đoạn tăng trưởng mới là rất lớn. Dù dòng vốn FDI Mỹ đang dịch chuyển sang công nghệ cao, bán dẫn, năng lượng sạch và sản xuất chế biến, mức độ hiện diện vẫn chưa tương xứng với vai trò đối tác thương mại lớn thứ 5 của Việt Nam. Đây vừa là khoảng trống, vừa là cơ hội để thiết kế lại chiến lược thu hút nhà đầu tư Mỹ, thay vì chỉ trông chờ vào xuất khẩu hàng hóa.
Điểm nghẽn: Từ thể chế, hạ tầng đến vị thế doanh nghiệp Việt
Cuộc đối thoại lần này cho thấy nhà đầu tư Mỹ không thiếu hứng thú, điều họ thiếu là sự chắc chắn về thể chế, hạ tầng và khả năng tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp Việt. Nhận diện đúng các điểm nghẽn này là bước bắt buộc nếu Việt Nam muốn nâng cấp hợp tác Việt Nam Mỹ từ “thị trường xuất khẩu” lên “điểm đến đầu tư chiến lược”.
Đối thoại tập trung nhận diện điểm nghẽn, xử lý kiến nghị và mở rộng cơ hội hợp tác đầu tư tại Việt Nam, chứ không dừng ở các khẩu hiệu. Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam coi trọng khu vực đầu tư nước ngoài và cam kết tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, hoàn thiện thể chế, xây dựng hành lang pháp lý minh bạch, bình đẳng, an toàn cho các nhà đầu tư nước ngoài kinh doanh lâu dài. Đây là cam kết cần thiết nhưng chưa đủ, bởi doanh nghiệp Mỹ sẽ đo lường bằng tốc độ xử lý từng kiến nghị cụ thể, từ thủ tục hải quan, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đến ưu đãi đầu tư.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp Việt còn yếu về năng lực quản trị, tiêu chuẩn ESG và khả năng đáp ứng yêu cầu chất lượng của các tập đoàn công nghệ, tài chính Mỹ. Nếu không nâng cấp nội lực, họ sẽ chỉ đứng ngoài các chuỗi cung ứng bán dẫn, AI, sản xuất tiên tiến mà Việt Nam đang nỗ lực thu hút. Đây là điểm nghẽn mềm nhưng mang tính quyết định: nhà đầu tư Mỹ cần đối tác nội địa đủ mạnh, chứ không chỉ là ưu đãi thuế.
Cơ hội mới: Công nghệ cao, tài chính quốc tế và chuỗi giá trị toàn cầu
Nếu coi cuộc tọa đàm như một phép thử, thì thông điệp rõ ràng là: cánh cửa cho nhà đầu tư Mỹ đang mở rộng ở những lĩnh vực đòi hỏi công nghệ và vốn lớn, còn doanh nghiệp Việt phải nhanh chóng chiếm vị trí trong chuỗi giá trị mới. Đây là giai đoạn mà ai chậm chân sẽ bị loại khỏi cuộc chơi.
Phó Thủ tướng đề nghị doanh nghiệp Mỹ mở rộng đầu tư vào các dự án công nghệ cao, tăng cường chuyển giao tri thức, hỗ trợ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực chất lượng cao, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Việt Nam ưu tiên thu hút đầu tư vào công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và sản xuất tiên tiến; đồng thời phát triển trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng để tạo cơ hội hợp tác mới cho nhà đầu tư.
Ở tầm quan hệ thương mại, Phó Thủ tướng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp Mỹ phát huy vai trò cầu nối, thúc đẩy hợp tác kinh tế–thương mại song phương theo hướng cân bằng, bền vững và thực chất. Nếu các dự án công nghệ cao và hạ tầng chiến lược được triển khai thành công, hợp tác Việt Nam Mỹ có thể chuyển từ mô hình “gia công–xuất khẩu” sang “đồng kiến tạo giá trị”, nơi doanh nghiệp Việt không chỉ bán hàng, mà còn cùng thiết kế sản phẩm, dịch vụ toàn cầu.
Việt Nam cần làm gì để không bỏ lỡ làn sóng đầu tư Mỹ?
Cuộc gặp với 60 nhà đầu tư Mỹ là tín hiệu tích cực, nhưng chỉ là bước khởi đầu. Câu hỏi quan trọng hơn là Việt Nam có biến được cam kết thành kết quả, biến cơ hội kinh doanh thành dự án cụ thể hay không. Nếu xử lý chậm, làn sóng đầu tư nước ngoài chất lượng cao có thể đi sang các điểm đến cạnh tranh trong khu vực.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, phát triển hạ tầng đồng bộ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Ông cũng khẳng định Việt Nam cam kết duy trì đối thoại, quan tâm đến kiến nghị của nhà đầu tư và xử lý khó khăn trên tinh thần hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro. Trên cơ sở các cuộc làm việc, các cơ quan liên quan sẽ tiếp tục nghiên cứu đề xuất và duy trì phối hợp với hiệp hội, doanh nghiệp Mỹ sau chuyến công tác để thúc đẩy triển khai dự án và thu hút nguồn vốn đầu tư chất lượng cao.
Về phía doanh nghiệp Việt, việc cần làm không phải là chờ ưu đãi, mà là chủ động nâng cấp tiêu chuẩn quản trị, minh bạch tài chính, đầu tư vào công nghệ và nhân lực để đủ điều kiện trở thành đối tác của các tập đoàn Mỹ. Khi nhà nước dọn đường bằng cải cách thể chế, doanh nghiệp phải là người đi tiếp đoạn đường còn lại. Nếu hai mắt xích này vận hành đồng bộ, tọa đàm Washington sẽ không chỉ là một bản tin ngoại giao, mà là điểm khởi đầu cho một chương mới trong quan hệ kinh tế Việt Nam–Mỹ.
