Mốc 77,37%: không chỉ là con số, mà là lời tuyên bố về tham vọng
Nhà ga hành khách sân bay Long Thành là công trình trung tâm của Dự án thành phần 3 – các công trình thiết yếu Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, chịu trách nhiệm toàn bộ khâu đón tiếp, làm thủ tục và phục vụ hành khách, đồng thời tích hợp hàng loạt hệ thống kỹ thuật, cơ điện, an toàn, công nghệ thông tin và thiết bị công nghệ hàng không hiện đại để vận hành một ‘siêu sân bay’ quy mô khu vực. Tiến độ 77,37% của gói thầu 5.10 không chỉ cho thấy công trường đang chạy nước rút, mà còn báo hiệu một thay đổi lớn trong cách Việt Nam nhìn nhận hạ tầng hàng không. Khi phần xây dựng – hoàn thiện đạt tới 82,93%, hệ thống điện chạm mốc 94% và thiết bị nhà ga đạt 70,39%, dự án đã bước qua giai đoạn “thô” để chuyển sang giai đoạn tinh: lắp đặt, tích hợp và vận hành thử các hệ thống phức tạp. Đáng chú ý hơn, tổng giá trị thực hiện lũy kế của 16 gói thầu xây lắp chính tại sân bay Long Thành đã đạt khoảng 79,46–80% giá trị hợp đồng, biến toàn bộ khu vực thành một đại công trường đang bước vào đoạn quyết định về tiến độ xây dựng. Nói cách khác, Long Thành đang rời khỏi hình ảnh “dự án trên giấy” để trở thành một hạ tầng hàng không hữu hình, với khung nhà ga đã gần hoàn thiện và hệ thống kỹ thuật bắt đầu được kích hoạt.
Không gian bên trong: từ đại công trường đến nhà ga thông minh
Đi vào bên trong nhà ga hành khách sân bay Long Thành thời điểm này, người ta nhìn thấy rất rõ sự chuyển đổi: những khoảng không từng ngổn ngang vật liệu đang được thay thế bằng thiết bị, thang cuốn, hệ thống lan can và khu vực làm thủ tục lắp đặt đồng bộ. Đây là lúc công nghệ hàng không dần hiện hình sau lớp bê tông và cốt thép. Khu vực check‑in là minh chứng rõ nhất. Hệ thống quầy làm thủ tục được lắp đặt liền mạch, phía trên là bảng chỉ dẫn “Quầy gửi hành lý tự phục vụ – Self Bag Drop” – một tiện ích cho phép hành khách tự gửi hành lý, giảm thời gian xếp hàng và phụ thuộc vào nhân viên mặt đất. Phía sau những quầy này, hệ thống băng chuyền và thiết bị xử lý hành lý đang được hoàn thiện, thiết bị được bọc bảo vệ, đánh số và cài đặt theo từng vị trí, trong khi đội ngũ kỹ thuật liên tục đấu nối các hệ thống liên quan. Ở các hành lang nhà ga, những tuyến băng chuyền kéo dài đang dần thành hình, đóng vai trò xương sống trong vận chuyển hành lý giữa các khu vực. Cùng lúc, thang cuốn, thang máy và các cụm thiết bị kỹ thuật phục vụ hành khách đã lắp đặt ở nhiều vị trí, cho thấy một nhà ga hiện đại đang lấy dáng với trải nghiệm hành khách đặt ở trung tâm.
Cuộc đua công nghệ: Long Thành đặt chuẩn mới cho hạ tầng hàng không
Điểm khác biệt của nhà ga hành khách sân bay Long Thành nằm ở chỗ đây không chỉ là một khối kiến trúc lớn, mà là một mạng lưới công nghệ hàng không phức tạp phải vận hành nhịp nhàng. Trong giai đoạn hiện nay, khối lượng công việc tập trung vào hoàn thiện kiến trúc, cơ điện, phòng cháy chữa cháy, hệ thống ICT và lắp đặt thiết bị công nghệ – những phần “ẩn” nhưng quyết định trải nghiệm của từng hành khách. Việc tích hợp hệ thống là bài toán khó nhất. Các hệ thống của nhà ga có mối liên hệ chặt chẽ, yêu cầu bàn giao mặt bằng, tổ chức thi công và tích hợp phải được điều phối theo từng khu vực, từ băng chuyền hành lý đến chiếu sáng, PCCC và hạ tầng kỹ thuật kết nối với các công trình khác. “Những con số 77,37% hay 82,93% thực chất chỉ là bề nổi của một khối lượng công việc tích hợp phức tạp phía sau” – một thực tế đang hiện lên qua từng cụm thiết bị được ghép nối để biến đại công trường thành nhà ga sẵn sàng khai thác. Ở tầm rộng hơn, Long Thành được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những mắt xích hạ tầng quan trọng của khu vực Đông Nam Á. Hệ thống giao thông nội cảng, nhà ga hàng hóa, nhà để xe và nhà ga hành khách đang được kéo về cùng một nhịp, để thành một sân bay có thể vận hành đồng bộ thay vì những công trình rời rạc. Đây là cách Việt Nam bước vào cuộc chơi hạ tầng hàng không khu vực: không chạy theo hình thức, mà đầu tư vào công nghệ và khả năng vận hành của toàn hệ thống.
Áp lực tiến độ và bài toán phối hợp “đường găng”
Khi sân bay Long Thành bước vào giai đoạn hoàn thiện, áp lực không còn nằm ở khối lượng bê tông, mà ở bài toán phối hợp. Trong 16 gói thầu xây lắp chính, có 4 gói thuộc “đường găng” tiến độ: giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật (4.8), nhà ga hành khách (5.10), nhà ga hàng hóa số 1 (7.8) và nhà để xe (11.5). Mỗi gói này đều có phạm vi công việc lớn, liên quan đến mặt bằng, hạ tầng, thiết bị và trình tự thi công lẫn nhau. Nếu nhà ga hành khách đặt ra bài toán tích hợp hàng loạt hệ thống trong một công trình, thì nhà ga hàng hóa và nhà để xe lại phải tăng tốc khối lượng khi hiện mới đạt 43,74% và 41,30% giá trị thực hiện tương ứng. Trong bối cảnh đó, ACV đã yêu cầu liên danh VIETUR bổ sung nhân lực, tăng cường điều phối giữa các hạng mục, tổ chức thi công theo khu vực và ứng dụng các công cụ quản lý tiến độ, BIM để kiểm soát chi tiết từng bước. Song song, ACV và Ban Quản lý dự án yêu cầu nhà thầu kiện toàn bộ máy điều hành tại công trường, xây dựng tiến độ chi tiết cho khối lượng còn lại, tăng ca, tăng kíp và cập nhật tiến độ hằng ngày. Việc ưu tiên hoàn thành cánh Tây và khu vực trung tâm nhà ga hành khách được xem là quyết định chiến lược, tạo điều kiện cho công tác vận hành, khai thác thử trước khi toàn bộ hệ thống sân bay đi vào hoạt động.
Từ công trường đến ‘hub’ khu vực: Long Thành sẽ thay đổi thói quen bay của người Việt?
Nhìn vào những gì đang diễn ra bên trong nhà ga hành khách, có thể thấy tham vọng của sân bay Long Thành không chỉ dừng ở việc giảm tải cho các cảng hiện hữu. Hệ thống Self Bag Drop, băng chuyền hành lý trải dài khắp nhà ga, thang cuốn, thang máy và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ là dấu hiệu cho một chuẩn mực mới về trải nghiệm hành khách, nơi công nghệ hàng không và thiết kế không gian cùng phục vụ một mục tiêu: nhanh hơn, thuận tiện hơn, và ít phụ thuộc hơn vào thủ tục thủ công. Với 79,46–80% khối lượng xây lắp chính đã được thực hiện, phần việc còn lại không chỉ là hoàn thành từng công trình, mà là ghép nối các “mảnh ghép” về cùng một nhịp để tạo ra hệ thống sân bay vận hành trơn tru. Nếu Long Thành đạt được mục tiêu này, thói quen bay của người Việt – từ cách làm thủ tục, gửi hành lý đến di chuyển trong nhà ga – sẽ thay đổi đáng kể, tiệm cận trải nghiệm tại các hub hàng không lớn trong khu vực. Đây là lúc chúng ta phải nhìn sân bay Long Thành như một bài kiểm tra khả năng tổ chức và tư duy làm hạ tầng của chính mình. Khi các băng chuyền cuối cùng được vận hành thử và những chuyến bay đầu tiên cất cánh, câu hỏi không còn là “khi nào xong?”, mà là “chúng ta sẽ khai thác công nghệ và hệ thống mới này ra sao để Long Thành thực sự trở thành cửa ngõ hàng không khu vực?”.
