Từ công trường nước rút đến bài kiểm tra vận hành cuối cùng
Sân bay Long Thành là dự án cơ sở hạ tầng hàng không quy mô lớn với 16 gói thầu xây lắp chính, trong đó nhà ga hành khách là hạng mục phức tạp nhất, hiện đã đạt hơn 77% tiến độ tổng thể với phần xây dựng gần 83%, hệ thống điện khoảng 94% và lắp đặt thiết bị khoảng 71%, được chuẩn bị để bước vào giai đoạn vận hành thử nghiệm trước khi khai thác thương mại từ tháng 12/2026. Ở thời điểm này, câu hỏi quan trọng không còn là “có xây xong hay không”, mà là “Long Thành sẽ vận hành ở mức độ nào ngay từ những chuyến bay đầu tiên”. ACV đã đẩy dự án thành phần 3 lên gần 80% giá trị hợp đồng với 4/16 gói thầu đã hoàn thành, biến cả công trường thành một cuộc chạy đua chống lại thời gian. Đây là bước ngoặt, bởi bất kỳ chậm trễ nào trong vài tháng tới sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến uy tín của ngành hàng không và niềm tin của công chúng đối với sân bay Long Thành tiến độ.
Nhà ga hành khách: 77% hoàn thành nhưng 23% còn lại mới là phần khó
Nhà ga hành khách không chỉ là “đóa sen nghìn tỷ” về kiến trúc, mà là bộ não vận hành của toàn bộ sân bay. Tiến độ hơn 77% nghe có vẻ an tâm, nhưng 23% còn lại lại chứa hầu hết những công việc dễ phát sinh lỗi: hoàn thiện kiến trúc, cơ điện, PCCC, ICT và tích hợp thiết bị công nghệ. Theo số liệu công bố, phần xây dựng và hoàn thiện gần 83%, hệ thống điện khoảng 94%, trong khi lắp đặt thiết bị mới đạt 71%. Đây là nghịch lý quen thuộc của các dự án hạ tầng hàng không: dựng lên khối bê tông thì nhanh, nhưng biến nó thành một nhà ga hành khách hoàn thành đúng chuẩn khai thác quốc tế mới là bài toán khó. ACV buộc phải ưu tiên cánh Tây và khu vực trung tâm nhà ga để kịp đáp ứng điều kiện vận hành ban đầu, chấp nhận một thực tế là những khu vực còn lại sẽ tiếp tục hoàn thiện song song với giai đoạn vận hành thử nghiệm sân bay.
Bốn gói thầu đường găng và áp lực nhân lực trong mùa mưa
Điểm đáng lo nhất của Long Thành lúc này không nằm ở các gói thầu đã gần 100% như đường cất hạ cánh, đường lăn hay sân đỗ tàu bay, mà ở bốn gói thầu thuộc đường găng tiến độ: nhà ga hành khách, giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật, nhà ga hàng hóa số 1 cùng công trình phụ trợ, và nhà để xe. Giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật đạt hơn 76%, song mọi chậm trễ ở đường trục chính, cầu cạn hay nhà trạm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng khai thác thương mại 2026. Trong khi đó, ACV thừa nhận công trường cần khoảng 9.000 lao động hoàn thiện nhưng mới có khoảng 7.400 người, thiếu hơn 1.600 người, lại gặp thêm áp lực mùa mưa và xung đột mặt bằng khi nhiều đơn vị cùng thi công vào giai đoạn cuối. Thẳng thắn mà nói, đây là giai đoạn mà mọi sai số trong điều phối nhân lực và tiến độ rất dễ biến thành chậm trễ ở cấp độ toàn dự án cơ sở hạ tầng hàng không.
Vận hành thử: nơi 15–20 kịch bản quyết định thành bại
Kế hoạch vận hành thử nghiệm sân bay từ cuối tháng 9 là điểm kiểm tra thực chất đầu tiên về mức độ sẵn sàng của Long Thành. Liên danh tư vấn đã xây dựng khoảng 55 kịch bản chạy thử, trong đó ACV chọn ra khoảng 15–20 kịch bản cốt lõi phục vụ yêu cầu bay thương mại để triển khai. Đây không phải là cuộc diễn tập mang tính trình diễn, mà là chuỗi thử nghiệm liên hoàn: từ xử lý hành lý, thang cuốn, cầu ống lồng, hệ thống PCCC, ICT, đến cung cấp nhiên liệu tàu bay, vốn đã đạt hơn 97%. Theo kế hoạch, đường cất hạ cánh sẽ phục vụ bay hiệu chuẩn trong tháng 10, cùng mục tiêu lắp đặt hoàn chỉnh 64 nhánh cầu ống lồng tại 32 vị trí đỗ tàu bay tiếp giáp nhà ga. Nếu các kịch bản này hoạt động trơn tru, Long Thành sẽ có cơ sở để bước vào khai thác thương mại 2026 với mức độ rủi ro chấp nhận được; nếu không, tiến độ phải nhường chỗ cho yêu cầu an toàn.
Từ chuyến bay đầu tiên đến tham vọng trung tâm logistics khu vực
Mục tiêu khai thác thương mại từ tháng 12/2026 không chỉ là mốc tiến độ, mà là bước nhảy chiến lược trong cơ sở hạ tầng hàng không. Giai đoạn đầu, Long Thành được dự trù phục vụ khoảng 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, tạo nền tảng để tham gia sâu hơn vào mạng lưới trung chuyển khu vực. Việc đưa sân bay Long Thành vào khai thác được kỳ vọng mở rộng vai trò của Việt Nam trong mạng lưới thương mại và logistics quốc tế, từ sản xuất sang các dịch vụ vận chuyển, phân phối và hỗ trợ thương mại. Với cơ sở hạ tầng hiện đại và hệ thống kỹ thuật tiên tiến, Long Thành có thể trở thành mắt xích mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu, miễn là tiến độ hiện tại được chuyển hóa thành chất lượng vận hành thực sự. Kết luận lại, vài quý tới sẽ là phép thử về khả năng giữ lời hứa trước Chính phủ và công chúng: không chỉ mở cửa đúng hẹn, mà còn vận hành an toàn, hiệu quả và xứng tầm tham vọng.
