Nhà ga Long Thành: định nghĩa mới về sân bay và biểu tượng quốc hoa
Nhà ga hành khách sân bay Long Thành là trung tâm khai thác của một siêu sân bay mới, được thiết kế theo hình bông sen khổng lồ với khu trung tâm và ba cánh, tích hợp đồng thời kiến trúc quốc hoa, hệ thống cơ điện, công nghệ tự động và quy trình tự phục vụ để hình thành một điểm trung chuyển hàng không quy mô lớn, hiện đại và định hình lại trải nghiệm đi lại của hành khách trong tương lai gần. Công trình này đang ở thời khắc mang tính quyết định: vượt 77% khối lượng thi công, xây dựng hoàn thiện gần 83%, hệ thống điện đạt 94% và lắp đặt thiết bị đạt 71%. Tiến độ đó không chỉ là những con số kỹ thuật, mà là chỉ báo rõ ràng rằng sân bay Long Thành đã bước sang giai đoạn chuyển từ công trình xây dựng sang một hệ thống chuẩn bị vận hành.
Tiến độ 77%: khi công trường biến thành cỗ máy chuẩn bị vận hành
Điều đáng nói nhất lúc này không phải là Long Thành đang được xây, mà là nó gần như đã sẵn sàng chạy. Công trình nhà ga hành khách đã vượt 77% kế hoạch, trong đó phần xây dựng và hoàn thiện đạt gần 83%, hệ thống điện khoảng 94% và lắp đặt thiết bị đạt 71%. Toàn bộ dự án thành phần 3 với 16 gói thầu xây lắp chính đã đạt khoảng 80% giá trị hợp đồng vào giữa tháng 9. Theo Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam, toàn gói thầu nhà ga hiện đạt hơn 76% khối lượng. Các nhà thầu đang chuyển trọng tâm sang hoàn thiện kiến trúc, cơ điện, PCCC, ICT và tích hợp thiết bị. Nói cách khác, giai đoạn đổ bê tông đã qua, giai đoạn lập trình và "dò lỗi" hệ thống đã tới. Nếu có thời điểm để đánh giá năng lực điều phối và quản lý dự án của chủ đầu tư, thì chính là hiện nay – khi hàng chục hệ thống phụ thuộc lẫn nhau phải được đưa về đúng nhịp.
Kiến trúc quốc hoa: biểu tượng không thể chỉ đẹp mà phải vận hành tốt
Không thể bàn về sân bay Long Thành mà bỏ qua kiến trúc quốc hoa lần đầu xuất hiện tại một nhà ga hành khách ở Việt Nam. Nhìn từ bên ngoài, nhà ga nổi bật với những đường cong mô phỏng hình bông sen, tổng thể tổ chức theo hình một bông sen khổng lồ gồm khu trung tâm và ba cánh, cao hơn 45m tính đến đỉnh mái, với một tầng trệt và ba tầng lầu trên diện tích sàn khoảng 376.000m2. Phần mái thép có khối lượng hơn 5.300 tấn, lắp tại 256 điểm kết nối, một cánh vươn dài tới 41m. Đây không chỉ là "vẻ ngoài" để chụp ảnh; những đường cong mềm đặt ra yêu cầu cao về kết cấu và thi công, buộc các kỹ sư phải phối hợp cùng chuyên gia quốc tế để nâng mái bằng 56 thiết bị kích thủy lực chuyên dụng. Cái giá của việc chọn một biểu tượng văn hóa làm hình hài cho sân bay là ở chỗ: kiến trúc phải vừa mang ý nghĩa quốc hoa, vừa không được làm khó quy trình vận hành bên trong.
Từ quốc hoa đến quốc môn: trải nghiệm hành khách sẽ khác gì?
Nếu Long Thành chỉ dừng ở kiến trúc đẹp thì sẽ là một thất bại. Điểm đáng kỳ vọng nằm ở trải nghiệm hành khách được thiết kế lại từ gốc. Nhà ga được bố trí 8 đảo làm thủ tục với 224 quầy, trong đó có 64 quầy tự gửi hành lý, 84 kiosk check-in và 32 cửa khởi hành sử dụng cầu dẫn hành khách. Hệ thống BHS tốc độ cao, Self Check-in, Self Baggage Drop, soi chiếu hành lý theo chuẩn EDS CB3, hệ thống trả khay tự động, Body Scan, dẫn đậu tàu bay… đều được tích hợp cùng mạng lưới ICT. Theo phương án vận hành, hành khách tại sân bay Long Thành sẽ có thể thực hiện nhiều công đoạn theo hình thức tự phục vụ, từ check-in bằng sinh trắc học đến tự gửi hành lý. Nghĩa là từ khi rời xe đến lúc lên tàu bay, người dùng sẽ tương tác với công nghệ nhiều hơn nhân viên. Điều này hứa hẹn giảm thời gian xếp hàng, nhưng cũng đòi hỏi thiết kế giao diện thân thiện và khả năng hỗ trợ nhóm khách ít quen công nghệ.
Giai đoạn nước rút: vận hành thử nghiệm là bài kiểm tra năng lực quốc gia
Dự án sân bay Long Thành đang bước vào giai đoạn nước rút, chuẩn bị cho việc khai thác thương mại vào tháng 12 tới, với nhiều hạng mục nhà ga sẵn sàng vận hành thử từ đầu tháng 10. Khu vực trung tâm và cánh phía Tây được ưu tiên hoàn thiện để phục vụ kịch bản vận hành thử và đảm bảo điều kiện khai thác vào cuối năm. Cùng lúc, sân đỗ tàu bay tại khu vực nhà ga đã đạt gần 95%, hệ thống cung cấp nhiên liệu vượt 97%, công trình xử lý nước thải hơn 91%, đường cất hạ cánh thứ hai và đường lăn khoảng 81%. Hai gói thầu thiết bị đài kiểm soát không lưu và hệ thống khí tượng, cảnh báo gió đứt sẽ hoàn tất lắp đặt trong tháng 11 và nghiệm thu đầu đến giữa tháng 12, trong khi các thiết bị quản lý bay như radar sơ cấp, thứ cấp và DVOR/DME đã phục vụ bay hiệu chuẩn. Nếu giai đoạn vận hành thử nghiệm trơn tru, Long Thành sẽ không chỉ là sân bay lớn nhất cả nước về công suất, mà còn là phép thử cho năng lực tích hợp công nghệ, chuẩn hóa quy trình và điều hành một hạ tầng hàng không hiện đại ở tầm quốc gia.
