Trải nghiệm đại học là gì và vì sao nên bắt đầu từ cấp ba?
Trải nghiệm đại học là chuỗi hoạt động cho phép học sinh trung học phổ thông tham gia trực tiếp vào môi trường campus, học thuật và sinh hoạt sinh viên, nhằm rèn tư duy, kỹ năng mềm và định hướng nghề nghiệp trước khi chính thức chuẩn bị vào đại học. Những năm gần đây, trải nghiệm đại học không còn là hoạt động ngoại khóa “cho vui”, mà trở thành phần quan trọng của hành trình chuẩn bị vào đại học. Khi áp lực chọn ngành, lo lắng hòa nhập, nỗi sợ “sốc” môi trường tăng lên, các chương trình hướng nghiệp dạng immersion – cho học sinh sống, học, trải nghiệm như sinh viên thực thụ – giúp các em thử, sai, điều chỉnh kế hoạch trước khi quyết định nộp hồ sơ. Quan điểm cần nói thẳng: ai bỏ qua giai đoạn trải nghiệm này đang tự đẩy mình vào tình thế chọn ngành trong mơ hồ.
UNI ON THE GO: Khi hướng nghiệp không chỉ là tư vấn tuyển sinh
Ngày 7/8, một chương trình trải nghiệm đại học tiêu biểu đã diễn ra tại phân hiệu UEH Mekong, khi đơn vị này phối hợp với Sở GD-ĐT Vĩnh Long tổ chức “Preparation for University – UNI ON THE GO 2026” với chủ đề trải nghiệm campus và hành trình trưởng thành cùng UEH. Chương trình thu hút hơn 500–550 học sinh, phụ huynh, giáo viên từ nhiều trường THPT trong và ngoài tỉnh tham gia. Đây không phải buổi “tư vấn tuyển sinh” kiểu đọc điểm chuẩn, mà là một chương trình hướng nghiệp thường niên, được thiết kế để hỗ trợ học sinh trong giai đoạn chuyển tiếp từ THPT lên đại học và đồng thời là hoạt động kỷ niệm 50 năm của một trường kinh tế lớn. Nói cách khác, nhà trường gửi đi thông điệp rõ ràng: muốn trở thành sinh viên thành công, phải rèn hành trang ngay từ bậc phổ thông, không đợi đến khi nhận giấy báo nhập học.
Từ robot đến kính VR: Học sinh học gì từ một ngày trải nghiệm đại học?
Điểm đáng nói của UNI ON THE GO là trải nghiệm đại học được xây theo dạng “học mà chơi, chơi để hiểu sâu”. Học sinh được bước vào môi trường học tập đa ngành, sáng tạo, hiện đại; tiếp cận hoạt động kết hợp giữa học thuật, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Các em trực tiếp thử robot, nhà thông minh, kính thực tế ảo VR, tham gia cuộc thi robot, lập trình nhà thông minh, các trò chơi tương tác người – máy, tham quan mô hình “Green University” và khu trưng bày sản phẩm sáng tạo của sinh viên. Quan trọng hơn, học sinh không chỉ ngắm nhìn mà còn làm trắc nghiệm tính cách, định hướng nghề nghiệp theo các công cụ như MBTI, Holland để khám phá sở thích, năng lực, giá trị cá nhân; từ đó có cơ sở bài bản hơn khi lựa chọn ngành, nghề và xây dựng kế hoạch học tập dài hạn.
Kỹ năng mềm cho học sinh: Hành trang không thể thiếu trước khi vào giảng đường
Nếu xem trải nghiệm công nghệ là phần “bề nổi” thu hút, thì lõi giá trị của chương trình chính là chuỗi workshop kỹ năng. Học sinh được tham gia bốn chuyên đề do giảng viên và chuyên gia trực tiếp chia sẻ về: học tập, làm việc với trí tuệ nhân tạo; quản lý tài chính cá nhân từ sớm; tự học và nghiên cứu chủ động; quản lý thời gian và dự án. Những chuyên đề này đánh trúng khoảng trống lớn nhất của nhiều bạn trẻ: thiếu kỹ năng mềm học sinh để thích nghi bối cảnh chuyển đổi số. Theo ban tổ chức, các mô-đun tập trung vào những năng lực thiết yếu như học và làm việc với AI, quản lý tài chính cá nhân, tự học, quản lý thời gian và dự án, giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng tự quản, khả năng thích ứng với thay đổi công nghệ và yêu cầu thị trường lao động. Đây chính là nền tảng để các em bước vào đại học với tâm thế chủ động, không bị cuốn trôi bởi khối lượng kiến thức và hoạt động mới.
Giảm lo âu chuyển tiếp và xây “đường ray” rõ ràng cho chuẩn bị vào đại học
Một ngày trải nghiệm đại học như UNI ON THE GO không thể thay thế bốn năm trên giảng đường, nhưng nó làm được điều quan trọng hơn: giảm lo âu chuyển tiếp. Khi học sinh được dạo quanh campus, dự workshop, trò chuyện với câu lạc bộ sinh viên, thử công nghệ mới, lắng nghe chia sẻ thực tế, việc vào đại học không còn là bước nhảy mù mịt mà trở thành hành trình có bản đồ. Ở góc độ hệ thống, sự phối hợp giữa Sở GD-ĐT và trường đại học để tổ chức chương trình cho hàng trăm học sinh từ nhiều tỉnh thành đã tạo nên một “đường ray” chuẩn bị rõ ràng: nhà trường phổ thông không phải tự xoay, đại học không đứng ngoài, học sinh không tự bơi. Kết luận thẳng: nếu muốn học sinh từ “high school” trở thành “high achiever”, các địa phương cần biến những chương trình hướng nghiệp, trải nghiệm đại học kiểu này thành chuẩn phổ biến, chứ không phải đặc quyền của một số trường.
