Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính là gì và vì sao thay đổi này quan trọng?
Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính là hình thức kỳ thi sử dụng máy tính và hệ thống đề thi điện tử thay cho đề giấy, bài làm trên giấy, gắn với đăng ký thi online và quản lý dữ liệu thi toàn bộ bằng nền tảng số, nhằm chuẩn hóa quy trình tổ chức, tăng tính công bằng, giảm sai sót và phù hợp với việc số hóa giáo dục phổ thông. Đây không chỉ là thay đổi về công cụ thi mà là cách học sinh tương tác với kỳ thi chuẩn hóa ở cấp quốc gia. Bộ GD-ĐT sẽ tổ chức thử nghiệm thi tốt nghiệp THPT trên máy tính tại một số tỉnh, thành phố trong năm học 2026-2027, trong đó có TP.HCM. Việc thí điểm ở địa phương có số lượng thí sinh lớn nhất cả nước cho thấy quyết tâm biến kỳ thi số hóa thành xu hướng tất yếu, chứ không phải một thử nghiệm mang tính hình thức.
Áp lực quy mô học sinh và làn sóng số hóa kỳ thi, tuyển sinh
Nếu chỉ nhìn thi tốt nghiệp THPT trên máy tính như một sáng kiến công nghệ, chúng ta bỏ qua lý do thật sự: áp lực quy mô học sinh và yêu cầu quản lý bằng dữ liệu. Số học sinh lớp 9 năm học 2026-2027 được dự báo tăng đáng kể so với năm học 2025-2026, tạo áp lực lớn lên kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm 2027. Trong khi đó, một số phường, xã vẫn chưa có trường THCS công lập, trường lớp bị kéo giãn, còn thi tuyển sinh lớp 10 công lập vẫn bất cập về đồng bộ phương thức thi và chênh lệch điều kiện dạy học giữa khu vực. Khi mạng xã hội khuếch tán thông tin sai lệch về tuyển sinh đầu cấp, tâm lý học sinh và phụ huynh càng bất ổn. Trong bối cảnh đó, kỳ thi số hóa và hệ thống đăng ký thi online không chỉ giúp ngành dễ quản lý, mà còn là cách siết chặt chuẩn dữ liệu, giảm khoảng trống cho tin giả và sai sót giấy tờ.
TP.HCM chuẩn bị hạ tầng, dữ liệu và quyền đăng ký tự nguyện
Điểm tích cực là ngành giáo dục TP.HCM không chờ đến sát kỳ thi mới xoay xở, mà chuẩn bị sớm cả ở tuyến tuyển sinh đầu cấp lẫn thi tốt nghiệp THPT trên máy tính. Công tác chuẩn bị tuyển sinh năm học 2027-2028 sẽ bắt đầu từ tháng 12.2026, với yêu cầu quan trọng nhất là chuẩn hóa dữ liệu học sinh trong độ tuổi tuyển sinh, bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác, sẵn sàng phục vụ tuyển sinh đầu cấp. Sở sẽ tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ tuyển sinh ở phường, xã về quy trình tiếp nhận hồ sơ, xử lý dữ liệu, giải quyết tình huống phát sinh, để hệ thống tuyển sinh trực tuyến vận hành ổn định. Ở cấp thi tốt nghiệp, với số lượng thí sinh lớn nhất cả nước, TP.HCM phải chuẩn bị toàn diện hạ tầng kỹ thuật và quy trình tổ chức thi để từng bước triển khai thí điểm từ năm học 2027-2028. Ông Nguyễn Văn Phong cho biết thành phố đề xuất cho học sinh đăng ký tham gia thi tốt nghiệp THPT trên máy tính theo tinh thần tự nguyện, căn cứ điều kiện thực tế của từng địa phương và trường.
Học sinh cần thay đổi chiến lược chuẩn bị thi THPT như thế nào?
Với kỳ thi số hóa, chuẩn bị thi THPT không thể chỉ là luyện đề trên giấy rồi chờ đến ngày thi. Học sinh phải mạnh dạn coi kỹ năng sử dụng máy tính, thao tác với giao diện thi trắc nghiệm online và quản lý thời gian trên màn hình là một phần của chiến lược ôn tập. Việc đề thi được chọn ngẫu nhiên từ ngân hàng đề trong nhiều đợt, theo hướng dẫn của Bộ GD-ĐT, nhằm hạn chế rủi ro và bảo đảm công bằng cho tất cả học sinh. Điều đó đồng nghĩa với việc học tủ, học lệch càng trở nên rủi ro hơn. Ngược lại, những bạn quen với môi trường học số, làm bài trên hệ thống trực tuyến, sẽ có lợi thế rõ ràng về tâm lý và tốc độ xử lý câu hỏi. Gia đình cũng cần chuyển sang thói quen theo dõi thông tin chính thống, vì Sở GD-ĐT khẳng định phải có chiến lược truyền thông chủ động, kịp thời trong suốt quá trình tổ chức kỳ thi và tuyển sinh đầu cấp.
Kết luận: không thể quay lưng với kỳ thi số hóa
Số hóa kỳ thi không phải câu chuyện thuận tiện hay xa lạ với thế hệ học sinh vốn sống cùng điện thoại và internet; nó là bước tất yếu để hệ thống giáo dục theo kịp thực tế. Khi chuẩn hóa dữ liệu, tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính và áp dụng đăng ký thi online, ngành giáo dục đang yêu cầu học sinh nâng cấp thói quen ôn tập, còn phụ huynh phải thay đổi cách tiếp cận thông tin. Nếu TP.HCM chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, ngân hàng đề, tập huấn đội ngũ, và giữ nguyên tinh thần đăng ký tự nguyện cho hình thức thi trên máy tính, thì kỳ thi số hóa có cơ hội trở thành bước tiến công bằng hơn cho thí sinh, thay vì một gánh nặng mới. Vấn đề không phải là liệu thay đổi này có diễn ra hay không, mà là mỗi học sinh, mỗi gia đình sẽ thích nghi nhanh đến mức nào.
