“Vọng” tại Fairmont Hanoi: Di sản bước vào không gian sang trọng
Triển lãm “Vọng” tại Fairmont Hanoi là một chương trình nghệ thuật đương đại nơi gốm Phù Lãng và mây tre truyền thống được sử dụng như ngôn ngữ điêu khắc mới để kể câu chuyện di sản và văn hóa dân gian Việt Nam trong bối cảnh khách sạn hạng sang, mở rộng cách công chúng tiếp cận với thủ công mỹ nghệ truyền thống thông qua hình ảnh hiện đại và cảm xúc gắn với ký ức Trung thu. Đây không phải hoạt động trưng bày trung tính, mà là một tuyên bố: di sản hoàn toàn có chỗ đứng trong những không gian từng chỉ thuộc về xa xỉ toàn cầu. Lần đầu tiên, trong không gian trưng bày Fairmont Hanoi, các tác phẩm điêu khắc đương đại lấy cảm hứng từ di sản, từ văn hóa dân gian với hai chất liệu gốm và mây tre của hai nghệ sĩ Vũ Hữu Nhung và Trần Thược được giới thiệu tới đông đảo công chúng. Việc một khách sạn hạng sang chủ động trở thành “địa chỉ cho những chương trình văn hóa và nghệ thuật có chiều sâu” cho thấy chiến lược rõ ràng: sang trọng không chỉ nằm ở dịch vụ, mà còn ở chiều sâu văn hóa được mang vào không gian sống.
Gốm Phù Lãng đương đại của Vũ Hữu Nhung: Từ đất làng nghề tới tượng Trung thu
Trọng tâm của “Vọng” là hành trình làm mới gốm Phù Lãng đương đại qua cái nhìn của nhà điêu khắc Vũ Hữu Nhung. Là người Phù Lãng với hơn 20 năm làm việc với gốm, anh chủ động thử nghiệm màu sắc, hình khối và bề mặt trên nền gốm truyền thống, đưa chất liệu vốn gắn với chum, vại, đồ gia dụng trở thành tác phẩm nghệ thuật. Những chiếc đầu sư tử bằng gốm mộc, gốm tráng men, hình rồng, cá với đủ kích thước, dáng vẻ được anh gieo vào đó họa tiết rồng thời Lý, lá đề, hình ảnh cô tiên thế kỷ XVII, đầu lân dân gian, cùng các chữ tiếng Anh như “enjoy”, “happy”, “love” như một cú bắt tay giữa ký ức và đời sống toàn cầu. Theo đánh giá của Tiến sĩ Phạm Hùng Cường, “thầy Nhung, là người con của làng gốm Phù Lãng, đã góp phần làm mới và tạo sức sống mới cho gốm Phù Lãng – từ những sản phẩm gia dụng vốn có nay đã mang thêm màu sắc mới, trở thành những tác phẩm nghệ thuật hết sức đáng quý”. Nhìn vào bộ sưu tập rực rỡ sắc màu nhân dịp Tết Trung thu, với Tháp Rùa, “I love Hanoi”, đầu rồng, hình phụ nữ hiện đại lẫn cổ điển, tiên nữ, em nhỏ “hip-hop”, công chúng trẻ nhận ra gốm không còn là vật trang trí tĩnh, mà là phương tiện kể chuyện bản sắc đầy duyên dáng và sắc sảo.
Mây tre nghệ thuật của Trần Thược: Lân khổng lồ và ngôn ngữ hình khối mới
Nếu gốm là tiếng vọng từ đất, thì mây tre nghệ thuật của Trần Thược là tiếng vọng từ những nếp nhà Việt, được phóng lớn thành cấu trúc điêu khắc đầy tham vọng. 34 tuổi, quê Ninh Bình, anh sử dụng mây tre đan để tạo các cấu trúc điêu khắc quy mô lớn; hàng nghìn lớp tre được đan, xếp, chồng lên nhau, đưa chất liệu quen thuộc ra khỏi công năng thông thường. Điểm nhấn của triển lãm là chú lân cỡ lớn bằng mây tre đặt giữa không gian – một lựa chọn mang tính tuyên ngôn: Trung thu không chỉ là ký ức trẻ thơ, mà có thể trở thành hình tượng điêu khắc đương đại, đối thoại với kiến trúc sang trọng của Fairmont Hanoi. Nghệ sĩ khẳng định mong muốn “mang một hơi thở mới vào chất liệu truyền thống ấy – hơi thở của ngôn ngữ nghệ thuật đương đại”, qua đó mở ra hướng đi mới cho các tác phẩm, làm mới câu chuyện văn hóa và tiếp nối di sản cha ông. Ở đây, tre không còn gắn với giỏ, nia, đồ gia dụng, mà trở thành chất liệu lớn, giàu khả năng tạo hình, chứng minh điêu khắc truyền thống có thể tự tin cất tiếng trong ngôn ngữ hình ảnh hiện đại khi được xử lý với tư duy cấu trúc và tinh thần thử nghiệm.
Tiếng vọng di sản cho thế hệ công chúng mới
Điều làm “Vọng” đáng chú ý không chỉ nằm ở hai chất liệu gốm và mây tre, mà ở việc triển lãm di sản Việt được đặt vào không gian khách sạn hạng sang, nơi vốn quen với những chuẩn mực xa xỉ quốc tế hơn là ký ức làng nghề. Khi ông Jean-Francois Brun nhìn nhận hai nghệ sĩ đã lựa chọn gốm và tre để “trao cho chúng một đời sống mới” trong nghệ thuật đương đại, đó là lời xác nhận rằng di sản không phải chiếc hộp quá khứ bất biến, mà là nguồn chất liệu sống nếu được tin tưởng và đầu tư. Triển lãm được giới thiệu tới đông đảo công chúng, với kỳ vọng Fairmont Hanoi trở thành địa chỉ của những chương trình văn hóa có chiều sâu, tạo cơ hội cho thực hành sáng tạo Việt Nam được nhìn thấy, khám phá và đối thoại với thế hệ công chúng mới. Từ góc nhìn người viết, “Vọng” gửi đi một thông điệp rõ ràng: để di sản tiếp tục “vọng” trong đời sống hôm nay, chúng ta cần những nghệ sĩ dám phá khuôn, những không gian sang trọng dám mở cửa cho thủ công, và những khán giả trẻ dám bước vào xem gốm Phù Lãng đương đại hay mây tre nghệ thuật như những tiếng nói đầy tự tin của điêu khắc truyền thống trong thời hiện đại.
