Giác hơi, chích máu và sự nguy hiểm bị mạng xã hội che giấu
Giác hơi chữa đột quỵ và chích máu hút máu độc là những quan niệm cho rằng giác hơi vùng cổ hoặc chích máu đầu ngón tay có thể hút cục máu đông, loại bỏ máu độc và phòng ngừa hay chữa đột quỵ, nhưng các phương pháp này hoàn toàn không có cơ sở khoa học, không tác động được vào mạch máu não và ngược lại còn làm chậm trễ quá trình cấp cứu đột quỵ, gây nguy hiểm cho tính mạng người bệnh. Quan điểm này không phải xuất phát từ bác sĩ mà chủ yếu từ những người hành nghề dịch vụ giác hơi, chăm sóc sức khỏe tự phát, tận dụng nỗi sợ đột quỵ để kiếm tiền trên sự thiếu thông tin của cộng đồng. Chúng ta không chỉ đang đối mặt với một mẹo dân gian vô thưởng vô phạt, mà là một “mã độc” thông tin y tế, có thể khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội sống sót chỉ vì tin vào vài video trước – sau được dựng trên mạng xã hội.
Vì sao giác hơi và chích máu không thể giải quyết cục máu đông trong não?
Cốt lõi của đột quỵ thiếu máu não là một mạch máu nuôi não bị tắc bởi cục máu đông nằm sâu trong hệ thống mạch máu não, không hề liên quan đến vài giọt máu ở đầu ngón tay hay vùng da bị giác hơi. Các bác sĩ khẳng định, việc chích máu đầu ngón tay, giác hơi không thể làm tan hay lấy cục máu đông trong lòng mạch. Cục máu đông gây tắc mạch nằm bên trong hệ thống mạch máu; việc lấy một lượng máu nhỏ ở đầu ngón tay không thể tác động đến huyết khối ở não. Ngay cả trong y học cổ truyền, giác hơi được dùng đúng chỉ định chỉ nhằm thư giãn cơ bắp, giảm đau một số chứng bệnh do hàn như đau lưng, đau vai, đau gáy… chứ không phải để thông mạch máu não hay chữa đột quỵ. Biến giác hơi thành “máy hút cục máu đông” hay “máy hút máu độc” là một sự xuyên tạc nguy hiểm của kiến thức đông y, khiến người dân tưởng rằng mình đang phòng ngừa đột quỵ đúng cách trong khi hoàn toàn không có giá trị y khoa.
Nguy cơ chết người: mất thời gian vàng cấp cứu đột quỵ
Đột quỵ là một tình trạng cấp cứu khẩn cấp; người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng điều trị chuyên sâu càng sớm càng tốt. Mỗi phút trôi qua mà người bệnh đột quỵ không được điều trị, khoảng 1,9 triệu tế bào não có thể bị mất đi, cùng với 3,1 tỷ kết nối thần kinh và 12 km sợi trục thần kinh. Nghĩa là mọi phút dừng lại để giác hơi chữa đột quỵ hay chích máu hút máu độc đều là phút não bị hủy hoại thêm. Giác hơi, chích máu đầu ngón tay không thể hút cục máu đông khỏi mạch não, ngược lại có thể khiến người bệnh mất thời gian vàng cấp cứu đột quỵ. Nguy hiểm hơn, các thao tác tạo lực hút mạnh ở vùng cổ, gần động mạch cảnh, có thể gây tổn thương mạch máu, làm phát sinh nguy cơ huyết khối hoặc các biến chứng mạch máu nghiêm trọng, nhất là trên nền người đã có bệnh lý mạch máu. Những phương pháp chưa được kiểm chứng tạo cảm giác người bệnh đang được điều trị, nhưng thực tế chỉ làm trì hoãn việc đưa họ đến bệnh viện, bỏ lỡ cơ hội tái thông mạch máu bằng các kỹ thuật chuẩn.
Cách nhận diện đột quỵ và xử trí đúng thay vì tin mẹo giác hơi
Thay vì lãng phí thời gian cho giác hơi chữa đột quỵ hay chích máu hút máu độc, điều người dân cần là nhận diện sớm và xử trí đúng dấu hiệu cấp cứu đột quỵ. Khi một người đột ngột méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, nói khó, nói ngọng, nhìn mờ, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội bất thường, cần nghĩ đến đột quỵ và gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Trong thời gian chờ nhân viên y tế, không tự ý chích máu đầu ngón tay, giác hơi, xoa bóp mạnh vùng cổ, cho người bệnh uống thuốc hoặc áp dụng các mẹo truyền miệng. Phòng ngừa đột quỵ đúng cách là kiểm soát huyết áp, đường máu, mỡ máu, bỏ thuốc lá, vận động đều và khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, chứ không phải đi giác hơi hút máu độc hay tin vào những lời quảng cáo trên mạng không được kiểm chứng. Người dân cần phân biệt rõ giữa các phương pháp hỗ trợ điều trị có chỉ định chuyên môn và những lời quảng cáo chữa bệnh chưa được chứng minh; việc một cá nhân được nhiều người tin trên mạng xã hội không đồng nghĩa với việc phương pháp của họ đã được khoa học xác nhận an toàn, hiệu quả.
Thông tin y tế không phải trò chơi: trách nhiệm của người chia sẻ và người tin
Điểm đáng lo ngại là trào lưu giác hơi chữa đột quỵ đang được quảng bá bởi những người không có chuyên môn y khoa, nhưng lại hướng dẫn, khuyến cáo người bệnh áp dụng như một hình thức cấp cứu hoặc phòng bệnh. Điều này tiềm ẩn nguy cơ hậu quả nghiêm trọng, bởi lợi dụng nỗi sợ đột quỵ để quảng cáo vượt quá phạm vi hành nghề hoặc vượt quá phạm vi hoạt động chuyên môn vốn bị pháp luật nghiêm cấm. Dù các quy định xử phạt hành vi khám chữa bệnh không phép, quảng cáo gian dối về khám bệnh, chữa bệnh đã được ban hành, việc xử lý các trường hợp quảng bá giác hơi, chích máu chữa đột quỵ trên mạng xã hội vẫn không đơn giản. Thay vì chờ những chiến dịch xử phạt, mỗi người cần tự bảo vệ mình bằng cách chủ động tìm hiểu thông tin sức khỏe từ cơ quan chính thống, cơ sở y tế được cấp phép, và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp điều trị nào. Tin sai về đột quỵ không chỉ là một lỗi thông tin; nó có thể là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tử vong hoặc tàn phế suốt đời, nếu chúng ta tiếp tục để những lời truyền miệng dẫn đường trong khoảnh khắc sinh tử.
