Giác hơi chích máu: “mẹo” truyền miệng đang đánh đổi bằng mạng sống
Giác hơi chích máu trong bối cảnh đột quỵ là thói quen dùng kim chích đầu ngón tay hoặc giác hơi, hút máu vùng cổ với hy vọng “rút cục máu đông”, nhưng thực tế không có giá trị y khoa, không thể chữa đột quỵ và còn làm trì hoãn việc đưa bệnh nhân tới bệnh viện, gây mất cơ hội điều trị. Đây là một mẹo y tế nguy hiểm vì nó tạo ảo giác đang xử lý đúng, trong khi não người bệnh vẫn bị tổn thương từng phút. Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh khẳng định quan niệm “chích máu chữa đột quỵ, giác hơi hút máu” là hoàn toàn vô căn cứ, không có giá trị y khoa và cực kỳ nguy hiểm. Dù vậy, trên mạng xã hội vẫn tràn lan quảng cáo, clip trải nghiệm về giác hơi chích máu “chữa, phòng chống đột quỵ”, chủ yếu do người kinh doanh dịch vụ, không phải bác sĩ chuyên môn đột quỵ.
Vì sao chích máu, giác hơi không thể hút cục máu đông?
Cốt lõi của đột quỵ thiếu máu não là cục máu đông nằm bên trong hệ thống mạch máu não, gây tắc dòng máu lên não. Việc lấy một ít máu ở đầu ngón tay hoặc tạo vết giác trên da hoàn toàn không chạm được tới cục huyết khối đó. Y khoa đến nay không có bằng chứng lâm sàng cho thấy việc chích máu đầu ngón tay có thể cải thiện tình trạng người bệnh đột quỵ. Việc lấy máu tại đầu ngón tay không thể loại bỏ cục máu đông gây tắc mạch não hay làm thông dòng máu lên não. Cục máu đông nằm trong lòng mạch; hút máu ngoài da chỉ tạo sung huyết tại chỗ, tối đa là một lượng máu nhỏ chảy ra ở vùng giác hơi ướt, hoàn toàn không phải cục máu đông trong mạch. Lặp lại những thao tác này khi bệnh nhân đang đột quỵ chẳng khác nào đứng nhìn đám cháy lan rộng nhưng chỉ múc nước trong chậu để… tưới sân.
Đột quỵ là cấp cứu khẩn: mỗi phút trôi qua là hàng triệu tế bào não chết
Đột quỵ không phải bệnh có thể ngồi chờ, thử mẹo này mẹo kia rồi mới quyết định đi viện. Theo các chuyên gia y tế, đột quỵ là tình trạng cấp cứu khẩn cấp, đòi hỏi người bệnh phải được đưa đến cơ sở y tế có khả năng điều trị chuyên sâu càng sớm càng tốt. Mỗi phút trôi qua mà người bệnh đột quỵ không được điều trị, khoảng 1,9 triệu tế bào não có thể bị mất đi, cùng với 3,1 tỷ kết nối thần kinh và 12 km sợi trục thần kinh. Đó là con số đủ để hiểu vì sao “thời gian vàng” chỉ tính bằng phút, không phải bằng giờ thong thả thử giác hơi chích máu. Việc tự ý chích máu, giác hơi hay áp dụng các biện pháp chưa được kiểm chứng không những không giải quyết nguyên nhân gây đột quỵ mà còn có thể làm chậm trễ quá trình cấp cứu. Mỗi hành động trì hoãn là thêm một phần não mất đi.
Thời gian vàng 4,5 giờ và cái giá của những mẹo y tế nguy hiểm
Trong nhiều trường hợp, người bệnh chỉ có khoảng 4,5 giờ đầu để được xem xét các phương pháp tiêu sợi huyết, tái thông mạch máu. Thế nhưng, quảng bá giác hơi chích máu lại khiến nhiều gia đình lãng phí chính khoảng thời gian sống còn này. Việc tự ý can thiệp như chích máu đầu ngón tay, giác hơi “hút cục máu đông” có nguy cơ khiến người bệnh chậm trễ cấp cứu, bỏ lỡ thời gian vàng điều trị. Điều đáng lo nhất không phải là vết chích hay vết giác, mà là thời gian cấp cứu bị kéo dài. Trong lúc người nhà mải tin vào “mẹo y tế nguy hiểm”, bác sĩ không thể tiếp cận bệnh nhân để điều trị đột quỵ đúng cách. Chưa kể, các thủ thuật chích hoặc làm chảy máu không đúng kỹ thuật còn có thể gây nhiễm trùng, tổn thương mô và chảy máu, đặc biệt ở người đang dùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu.
Đừng để tin giả dẫn lối: phải làm gì khi nghi ngờ đột quỵ?
Điều nguy hiểm là quảng cáo sai lệch về giác hơi “hút cục máu đông” lan tràn trên mạng, được kể như trải nghiệm kỳ diệu, khiến nhiều người dân nhầm lẫn giữa chia sẻ cá nhân và kiến thức y khoa. Người dân cần tỉnh táo trước các lời quảng cáo; một cá nhân tự nhận có kinh nghiệm, được nhiều người tin trên mạng không đồng nghĩa phương pháp đó đã được khoa học chứng minh an toàn, hiệu quả. Khi phát hiện người có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, đột ngột mất thăng bằng, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội bất thường, cần nhanh chóng gọi cấp cứu 115 và đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ. Trong thời gian chờ, không chích máu đầu ngón tay, không giác hơi, không xoa bóp mạnh vùng cổ, không tự cho uống thuốc hay áp dụng bất cứ mẹo truyền miệng nào vì những biện pháp này không thay thế được chẩn đoán và điều trị chuyên khoa, đồng thời có thể khiến người bệnh mất đi cơ hội được can thiệp kịp thời.
