Một lời tố giác phơi bày rủi ro với người mua
Bình chữa cháy giả là sản phẩm mang nhãn hiệu và thông tin chất lượng không đúng với thành phần hoặc khả năng chữa cháy thực tế, khiến người dùng có thể mất phương tiện bảo vệ khi hỏa hoạn xảy ra. Vụ án tại Hà Nội cho thấy rủi ro ấy không chỉ nằm trên giấy: tháng 9-2025, ông Bùi Duy Long tố giác sau khi những bình Dragon ông mua không dập được đám cháy. Trước đó, ông đã mua 180 bình từ hai doanh nghiệp với tổng giá trị hơn 63,6 triệu đồng. Đây là điểm khởi đầu đáng chú ý bởi sự việc được phát hiện từ trải nghiệm trực tiếp của người dùng, không phải một đợt kiểm tra chủ động được nêu trong hồ sơ. Khi thiết bị khẩn cấp thất bại đúng lúc cần dùng, thiệt hại vượt xa giá trị món hàng: nó có thể lấy đi thời gian quý báu để thoát nạn hoặc khống chế đám cháy.
Kết quả giám định của Viện Khoa học hình sự Bộ Công an cho biết mẫu bình bột Dragon được gửi kiểm tra không có hai thành phần chữa cháy NH4H2PO4 và (NH4)2SO4 như ghi trên bao bì; cơ quan giám định kết luận đó là hàng giả do không bảo đảm hàm lượng chất chữa cháy. Sự chênh lệch giữa cam kết trên nhãn và nội dung bên trong biến một vật dụng an toàn thành mối nguy. Điều đáng lo hơn là các bình kém chất lượng vẫn được cấp giấy chứng nhận kiểm định để bán ra thị trường. Vì vậy, người mua không thể chỉ dựa vào nhãn hiệu hay giấy tờ để yên tâm; vụ án đặt ra câu hỏi nghiêm túc về cách sản phẩm được kiểm tra trước khi đến tay người dân.
Lazada
Từ vài mẫu thử đến đường dây hơn 1,27 triệu bình
Từ tố giác ban đầu, Công an TP Hà Nội mở rộng điều tra hoạt động sản xuất, kinh doanh bình chữa cháy giả có liên quan đến nhiều doanh nghiệp tại Hà Nội, TP.HCM và Tây Ninh. Khám xét nhà máy, kho hàng, cơ quan chức năng thu giữ bình chữa cháy, vỏ bình, bột chữa cháy, máy móc và vật tư phục vụ sản xuất. Riêng 135.395 bình bột chữa cháy bị thu giữ được định giá hơn 41,4 tỷ đồng. Quy mô này cho thấy vụ việc không dừng ở một lô hàng lỗi hay sai sót đơn lẻ.
Theo cáo trạng, Công ty Vietlink đã sản xuất và tiêu thụ hơn một triệu bình bột Dragon giả, với doanh thu hơn 344 tỷ đồng; sau khi hoạt động chuyển sang Công ty An Phú, doanh nghiệp này tiếp tục đưa hơn 226.000 bình Dragon giả ra thị trường trong năm 2025. Tổng cộng, hai doanh nghiệp bị cáo buộc sản xuất, tiêu thụ hơn 1,27 triệu bình giả, doanh thu hơn 460 tỷ đồng. Con số ấy biến đường dây bình chữa cháy thành vấn đề an toàn công cộng trên diện rộng: càng nhiều bình lưu thông, càng khó bảo đảm người mua sẽ có thiết bị hoạt động được khi sự cố xảy ra. Dự kiến ngày 11-11, Tòa án nhân dân TP Hà Nội mở phiên xét xử sơ thẩm các bị cáo bị truy tố về sản xuất, buôn bán hàng giả.
Cáo buộc hối lộ khiến khâu kiểm định thành tâm điểm
Vụ án không chỉ đặt nghi vấn về khâu sản xuất mà còn về cơ chế kiểm định phòng cháy. Theo cáo buộc, Nguyễn Thị Kim Ngân đã chi tiền ngoài hợp đồng để các bình kém chất lượng được kiểm định đạt chuẩn; đổi lại, Phạm Đức Cảnh chỉ đạo lấy mẫu và kiểm định sai quy trình, tạo kết quả thuận lợi để sản phẩm được cấp giấy chứng nhận. Cơ quan truy tố xác định tổng số tiền hối lộ hơn 17,1 tỷ đồng, trong đó Cảnh nhận gần 15 tỷ đồng và Phạm Thị Hương nhận hơn 2,2 tỷ đồng. Đây là lý do hối lộ kiểm định PCCC không thể bị xem như một sai phạm hành chính tách biệt: nếu cáo buộc được chứng minh, chính lớp xác nhận chất lượng đã bị lợi dụng để mở đường cho hàng giả lưu thông.
Cựu giám đốc Xí nghiệp xây dựng phòng cháy chữa cháy Phạm Đức Cảnh, Giám đốc Công ty Phương Nam Phạm Thị Hương và trưởng phòng kiểm định Đặng Kim Tựu bị truy tố về tội nhận hối lộ; ba bị can khác bị truy tố về tội giả mạo trong công tác. Cơ quan điều tra còn xác định từ cuối năm 2022 đến năm 2024, Nguyễn Đức Trung, Nguyễn Khắc Toàn và Đinh Xuân Các giả mạo, cấp khống giấy chứng nhận hiệu chuẩn cho 302 lượt thiết bị, máy móc của Công ty Phương Nam, nhận phí kiểm định hơn 353 triệu đồng. Các cáo buộc này cho thấy kiểm định chỉ có ý nghĩa khi quy trình được thực hiện độc lập và có thể kiểm tra lại; con dấu hay giấy chứng nhận tự thân không bảo đảm an toàn.
Vụ án cần được xét xử, lỗ hổng cần được khắc phục
Cáo trạng đã được chuyển đến Tòa án nhân dân TP Hà Nội, với phiên sơ thẩm dự kiến diễn ra ngày 11-11. Tuy nhiên, hồ sơ chưa khép lại toàn bộ các nhánh điều tra: hành vi và tài liệu liên quan đến một số cơ quan, tổ chức đã được tách, chuyển Cục Cảnh sát kinh tế Bộ Công an xử lý theo thẩm quyền; Nguyễn Thị Kim Ngân bị khởi tố về sản xuất, buôn bán hàng giả và đưa hối lộ nhưng đã bỏ trốn, nên hành vi của người này tiếp tục được điều tra sau. Vì thế, các nội dung hiện được nêu vẫn là cáo buộc trong hồ sơ, cần được xem xét tại phiên tòa và trong quá trình điều tra tiếp theo.
Bài học rộng hơn không nằm ở việc người mua phải tự tìm cách phân biệt từng loại bột chữa cháy, mà ở trách nhiệm bảo đảm sản phẩm được kiểm tra thật trước khi được lưu thông. Vụ việc bắt đầu bằng 180 bình không dập được lửa, nhưng quy mô hơn 1,27 triệu bình cho thấy một lời tố giác có thể phơi bày vấn đề ở cả sản xuất lẫn kiểm định. Muốn khôi phục niềm tin, việc xét xử cần làm rõ trách nhiệm từng người; đồng thời, khâu kiểm định phòng cháy phải đủ minh bạch để giấy chứng nhận phản ánh đúng chất lượng thực tế. Nếu không, người dân sẽ tiếp tục phải đặt cược an toàn vào một dấu kiểm định mà họ không thể tự xác minh.
