Thông điệp cốt lõi: Muốn làm chủ bầu trời phải tự chủ công nghệ UAV lõi
Tự chủ drone Việt Nam là quá trình các doanh nghiệp trong nước sở hữu toàn diện thiết kế, công nghệ UAV lõi và năng lực sản xuất drone Make in Vietnam, nhằm xây dựng hệ sinh thái drone quốc phòng – kinh tế độc lập, giảm phụ thuộc linh kiện nhập khẩu và đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà là lựa chọn chiến lược về an ninh và năng lực công nghiệp dài hạn. Những gì HTI UAS đang làm cho thấy: nếu Việt Nam không tự nắm công nghệ, mọi tham vọng làm chủ bầu trời sẽ dừng lại ở mức gia công, phụ thuộc và dễ bị tổn thương trước các biến động địa chính trị. Hướng đi đúng lúc đã xuất hiện, vấn đề còn lại là tốc độ và quyết tâm.
Từ linh kiện Shopee đến phiên bản VT02: cách một đội kỹ sư tự học công nghệ lõi
Câu chuyện HTI UAS bắt đầu rất "thô sơ": mua linh kiện trên mạng, có cả linh kiện từ các sàn thương mại điện tử về rồi tháo tung ra để nghiên cứu. Trong điều kiện thiếu thiết bị, kinh nghiệm lẫn nguồn lực, nhóm kỹ sư trẻ – nhiều người đến từ Học viện Kỹ thuật Quân sự – tự đổ khuôn thạch cao, rồi chuyển sang composite, nhôm, lặp đi lặp lại qua nhiều lần thử nghiệm thất bại. Phải mất khoảng ba năm, họ mới hoàn thiện phiên bản VT02 – cột mốc cho thấy nhóm không chỉ lắp ráp mà đã bắt đầu làm chủ thiết kế và nội địa hóa các thành phần quan trọng. Đây là phần khó nhất của drone Việt Nam tự chủ: không phải khiến máy bay cất cánh, mà là hiểu, làm chủ và tự phát triển các lớp công nghệ bên trong, từ khí động học đến điện tử và phần mềm điều khiển bay.
Doanh nghiệp chưa đầy một năm tuổi mang drone Make in Vietnam ra Nhật Bản
Ý tưởng làm UAV chuyên dụng trong HTI Group manh nha từ khoảng 5 năm trước, nhưng phải đến khi Giám đốc Tạ Ngọc Thanh kiên trì "xin" Chủ tịch 13 lần trong giai đoạn từ tháng 12/2022 đến 12/2023, quyết định đầu tư mạnh vào UAV mới được chấp thuận. HTI UAS chính thức thành lập ngày 4/1/2026 và đến nay vẫn chưa đầy một tuổi. Thế nhưng doanh nghiệp non trẻ này đã mang hệ sinh thái UAV Make in Vietnam tới Japan Drone Expo tại Chiba, giới thiệu các mẫu Horus P02, Horus QS24, trạm HTI Ground Station cùng bộ điều khiển bay, GPS, hệ thống truyền dữ liệu H-Link và giải pháp điều hướng, hạ cánh tự động ứng dụng VIO – đều thuộc nhóm công nghệ UAV lõi do đội ngũ trong nước nghiên cứu. Một doanh nghiệp chưa đầy một năm tuổi xuất hiện ở sân chơi quốc tế với sản phẩm tự thiết kế là tín hiệu cho thấy nếu được tin tưởng, startup Việt Nam có thể đi nhanh hơn nhiều người nghĩ.
Không chỉ làm drone: tham vọng xây hệ sinh thái công nghiệp phục vụ quốc phòng và kinh tế
Điểm đáng chú ý trong tầm nhìn của HTI UAS là họ không muốn chỉ có thêm một thương hiệu drone, mà là xây năng lực công nghệ đủ sâu để thiết kế, sản xuất, nâng cấp các dòng UAV theo nhu cầu thực tế. Một doanh nghiệp đơn lẻ khó thể làm hết mọi thứ; muốn drone Việt Nam tự chủ cần cả hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ gồm cơ khí, điện tử, vật liệu, phần mềm, động cơ và truyền dẫn. Hiện HTI UAS vẫn phải nhập một số cấu phần truyền dẫn từ nước ngoài, đồng thời phối hợp với Đại học Quốc gia Hà Nội và doanh nghiệp cơ khí để nghiên cứu phát triển động cơ riêng, tăng tỷ lệ nội địa hóa. Hệ sinh thái drone quốc phòng này không dừng ở quân sự: UAV đang được dùng trong nông nghiệp để phun thuốc, theo dõi cây trồng, tham gia logistics, cứu hộ cứu nạn, giám sát hạ tầng, vận chuyển hàng hóa và mở ra thị trường kinh tế tầm thấp mới.
Tại sao phải làm ngay: chiến tranh, hành lang pháp lý và phòng lab quốc gia
Cuộc xung đột Nga – Ukraine đã khiến nhiều chính phủ thay đổi góc nhìn về UAV: từ thiết bị quay chụp dân sự trở thành khí tài chiến thuật trên chiến trường. Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc chơi này nếu muốn bảo vệ chủ quyền và không gian bầu trời của mình. Tuy nhiên, doanh nghiệp UAV đang mắc kẹt giữa các quy định chồng chéo: một nghị định xử phạt hành vi nghiên cứu, chế tạo UAV lại xuất hiện trước nghị định khuyến khích phát triển UAV. Nếu hành lang thử nghiệm không được mở, mọi tham vọng công nghệ sẽ chết ngay trên bàn thiết kế. Những nỗ lực xây UAV Lab dùng chung tại NIC Hòa Lạc, nơi HTI là một trong các nhà sáng lập, cùng kế hoạch khu bay thử cho startup tại khu vực này cho thấy hướng tháo gỡ đã rõ: Nhà nước phải tạo môi trường để drone Việt Nam tự chủ được kiểm chứng, bay thử và thương mại hóa.
