Quảng Ninh đang chơi chiến lược “quỹ đất + vốn công”
Chiến lược mở rộng khu công nghiệp Quảng Ninh là cách tỉnh đồng thời tăng quỹ đất công nghiệp, đẩy nhanh đầu tư công và giải phóng mặt bằng để thu hút các dòng vốn sản xuất, logistics chất lượng cao, từ đó tạo ra cực tăng trưởng mới và nâng vị thế cạnh tranh với các trung tâm công nghiệp trong khu vực. Dịp cuối tháng 8, địa phương đồng loạt khởi công, khánh thành 24 công trình, dự án để chào mừng việc được công nhận là thành phố trực thuộc trung ương. Trong danh mục đó, 7 dự án hạ tầng khu công nghiệp mới bổ sung gần 2.500 ha vào bản đồ công nghiệp của tỉnh. Đồng thời, kế hoạch vốn đầu tư công đến hết tháng 8 đạt 36.850 tỷ đồng, gồm vốn kéo dài từ 2025 và kế hoạch vốn năm 2026 sau điều chỉnh. Kết hợp quỹ đất lớn với dòng vốn công quy mô là lựa chọn mang tính tấn công, không phải mở rộng mang tính phòng thủ.
Bảy khu công nghiệp mới: mở rộng hạ tầng công nghiệp để đón dòng vốn
Điểm đáng chú ý nhất trong đợt khởi công là 7 dự án hạ tầng khu công nghiệp: An Hưng Quảng Ninh, Bạch Đằng II, VSIP Quảng Ninh, Green Bay Tech, VB Quảng Yên, Đông Bắc sân bay và Đông Triều, tất cả cùng lúc bổ sung gần 2.500 ha quỹ đất công nghiệp tập trung. Thay vì mở từng khu nhỏ lẻ, tỉnh đang tạo những "cực công nghiệp" đủ lớn cho các nhà đầu tư sản xuất, chế biến, công nghệ cao và logistics. Sau điều chỉnh quy hoạch, Quảng Ninh có 27 khu công nghiệp, trong đó 11 khu đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với tổng diện tích gần 6.300 ha và 8 dự án hạ tầng đã đi vào hoạt động. Điều này cho thấy chiến lược mở rộng hạ tầng công nghiệp không dừng ở việc thêm tên trên bản đồ, mà là tạo chuỗi không gian sản xuất – cảng biển – logistics liên thông, đặc biệt tại Quảng Yên, Uông Bí – Yên Tử và các khu kinh tế ven biển.
Đầu tư công Quảng Ninh: động cơ tài chính cho hạ tầng và mặt bằng
Nếu quỹ đất là thân tàu, thì đầu tư công Quảng Ninh là động cơ. Tính đến hết tháng 8, tổng kế hoạch vốn đầu tư công của tỉnh đạt 36.850 tỷ đồng, gồm vốn kéo dài từ năm 2025 và kế hoạch vốn 2026 sau điều chỉnh. "Riêng nguồn vốn kế hoạch năm 2026 đã giải ngân 11.719 tỷ đồng, đạt 61% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn đáng kể so với mức 36% của cùng kỳ năm trước". Tháng 9, tỉnh đặt mục tiêu giải ngân thêm 4.021 tỷ đồng để đưa tổng giải ngân 9 tháng lên 17.140 tỷ đồng. Đây không chỉ là một nhiệm vụ kỹ thuật, mà là chọn ưu tiên chính trị: coi giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu trong những tháng cuối năm. Quan điểm này phù hợp với mục tiêu biến Quảng Ninh từ một tỉnh nặng về khai khoáng thành thành phố công nghiệp – dịch vụ với hạ tầng hiện đại.
Điểm tỉnh cần chú ý là áp lực giải ngân tập trung ở một số chủ đầu tư và địa phương có tỷ lệ thực hiện thấp. Hai Ban Quản lý dự án khu vực đang phụ trách nhiều công trình quy mô lớn; một vướng mắc về thủ tục, đấu thầu hoặc giải phóng mặt bằng có thể làm đình trệ khối lượng vốn đáng kể. Thay vì thúc ép chung chung, cần gắn trách nhiệm giải ngân với khối lượng hoàn thành thực tế, ưu tiên vốn cho những dự án trực tiếp tạo hạ tầng kết nối, đường giao thông, hạ tầng kỹ thuật khu công nghiệp và khu kinh tế – những yếu tố mà nhà đầu tư nhìn thấy ngay khi quyết định rót vốn.
Quỹ đất lớn chưa đủ: giải phóng mặt bằng khu công nghiệp là bài test năng lực
Chiến lược khu công nghiệp Quảng Ninh sẽ thất bại nếu quỹ đất chỉ tồn tại trên giấy. Việc có thêm hàng nghìn hecta đất trong quy hoạch không đồng nghĩa ngay lập tức có từng ấy diện tích đất sạch để bàn giao cho nhà đầu tư. Tỉnh đã chuyển từ tư duy "mở mặt bằng theo dự án" sang chủ động tạo quỹ đất gắn với quy hoạch, đầu tư hạ tầng và nhu cầu tiếp nhận nhà đầu tư mới. Theo báo cáo theo dõi 32 dự án trọng điểm và các dự án trong khu công nghiệp, khu kinh tế, 10 dự án đã hoàn thành toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng với hơn 1.794 ha. Đối với 22 dự án còn lại, tổng diện tích phải giải phóng mặt bằng là 9.562,42 ha, trong đó đã hoàn thành 6.021,99 ha, tương đương gần 63%; riêng trong tháng 8 có thêm 251,54 ha được bàn giao.
Tại các khu công nghiệp trọng điểm như Bắc Tiền Phong, Sông Khoai, Đông Triều và Texhong Hải Hà, khối lượng giải phóng mặt bằng tiếp tục được đẩy mạnh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vướng mắc còn lớn: số hộ dân bị ảnh hưởng cao, phải xác định nguồn gốc đất và bố trí tái định cư. Đây là điểm phân biệt một địa phương hấp dẫn đầu tư với địa phương chỉ có quy hoạch đẹp. Quảng Ninh cần xử lý thẳng tay các nút thắt về bồi thường, giao đất, cho thuê đất và đầu tư hạ tầng kỹ thuật. Nếu giải phóng mặt bằng chậm, tiến độ đầu tư hạ tầng, xây dựng nhà máy và giải ngân vốn đều bị kéo lùi. Ngược lại, khi mặt bằng được bàn giao đúng tiến độ, chủ đầu tư hạ tầng có thể nhanh chóng hoàn thiện khu công nghiệp, sẵn sàng đón dự án chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và logistics.
Kết luận: Quảng Ninh đã bước vào đường đua, liệu có về đích?
Quảng Ninh đang đặt cược vào một công thức khá rõ: mở rộng hạ tầng công nghiệp, lấy đầu tư công làm chất xúc tác, và giải phóng mặt bằng khu công nghiệp như điều kiện tiên quyết. Sự kiện khởi công 7 dự án hạ tầng khu công nghiệp với gần 2.500 ha mới, cùng kế hoạch vốn đầu tư công 36.850 tỷ đồng và nỗ lực bàn giao thêm hàng nghìn hecta mặt bằng, cho thấy tỉnh đã rời bỏ tư duy khai thác tài nguyên ngắn hạn để xây dựng nền tảng dài hạn cho sản xuất và logistics. Điều còn thiếu không phải là tầm nhìn, mà là khả năng thực thi đồng bộ: giải ngân đúng dự án, giải phóng mặt bằng đúng tiến độ, và hoàn thiện quy hoạch phân khu, quy hoạch đô thị gắn với khu kinh tế. Nếu làm được, Quảng Ninh không chỉ mở rộng bản đồ khu công nghiệp, mà có thể tự tin bước vào nhóm địa phương dẫn đầu về thu hút đầu tư chế biến, chế tạo và dịch vụ hậu cần.
