Gia Bình tăng tốc vì APEC: dự án hạ tầng vượt ra ngoài một sân bay mới
Cảng Hàng không Gia Bình là dự án sân bay quốc tế mới đặt tại Bắc Ninh, được thiết kế theo tiêu chuẩn 4F của ICAO, định hướng trở thành Trung tâm Kinh tế Hàng không thế hệ mới 2.0, với nhiệm vụ vừa phục vụ các sự kiện đối ngoại quan trọng như Hội nghị Cấp cao APEC, vừa tạo cực tăng trưởng mới cho vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ thông qua kết nối hàng không, logistics, thương mại và dịch vụ liên quan. Điểm đáng nói ở Gia Bình là dự án không xây sân bay theo tư duy “đủ dùng”, mà lấy APEC như một cột mốc để ép tiến độ, ép chuẩn và ép tư duy vận hành lên tầm quốc tế. Với chủ trương đầu tư đã được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết 256/2025/QH15 tháng 12/2025, sân bay này đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng, nơi thành công hay thất bại sẽ cho thấy Việt Nam tận dụng nguồn lực tư nhân cho hạ tầng chiến lược tốt đến đâu.
Giải phóng mặt bằng 94%: nền tảng cho cuộc chạy đua tiến độ xây dựng
Đến thời điểm hiện tại, hơn 1.800 ha trong tổng diện tích hơn 1.900 ha của dự án Cảng Hàng không Gia Bình đã được giải phóng, tương đương trên 94% kế hoạch. Đây không chỉ là một con số ấn tượng, mà là điều kiện tiên quyết để các hạng mục hạ tầng sân bay trọng yếu có thể triển khai đồng bộ và tăng tốc. Phần diện tích còn lại đang được Bắc Ninh tiếp tục thu hồi, bồi thường, với mục tiêu hoàn tất bàn giao trong năm 2026. Quan trọng hơn, tiến độ mặt bằng cho thấy dự án này không bị “sa lầy” như nhiều công trình giao thông từng gặp khó ở khâu giải phóng. Sự chủ động của địa phương và nhà đầu tư giúp khu bay, hạ tầng kỹ thuật, hệ thống giao thông kết nối có đất sạch để thi công song song, giảm nguy cơ công trình hoàn thiện kiểu chắp vá. Nếu Gia Bình giữ được nhịp này, mốc APEC sẽ là áp lực tích cực chứ không phải rủi ro.
Khu bay, nhà khách VIP, tháp không lưu: những hạng mục đi trước để đón APEC
Giai đoạn đầu, dự án ưu tiên triển khai khu bay, Nhà khách VIP, tháp kiểm soát không lưu cùng các hệ thống bảo đảm hoạt động bay, phục vụ chuyên cơ và đoàn khách quốc tế tham dự APEC. Tại khu bay, đường cất hạ cánh và hệ thống đường lăn đã đạt 100% mặt bằng sạch; các đơn vị thi công đang tập trung máy móc để đào đắp nền, cấp phối đá dăm và hoàn thiện các lớp kết cấu móng. Nhà khách VIP đã bắt đầu hiện rõ hình hài: phần bê tông cốt thép tầng hầm đã hoàn thành, 100% cấu kiện cột thép chịu lực được đưa về công trường, khoảng 80% đã lắp dựng, với kế hoạch hoàn thành vào đầu năm 2027. Tháp kiểm soát không lưu cũng đạt một số mốc kết cấu chính, khi phần móng hoàn thành, vách ngoài bê tông đạt cao độ thiết kế và kết cấu sàn thép tầng 19 được nghiệm thu. Những con số này cho thấy tiến độ xây dựng đang gấp rút nhưng có kiểm soát, hướng tới mục tiêu vận hành an toàn cho APEC, chứ không chỉ là cuộc chạy đua hình thức.
Chuẩn quốc tế và mô hình digitally native: Gia Bình đặt tham vọng cao
Gia Bình được quy hoạch cấp 4F theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), cho phép tiếp nhận các loại máy bay thân rộng. Tuy nhiên, giá trị tham vọng của dự án nằm ở cách vận hành, công nghệ và trải nghiệm hành khách được thiết kế ngay từ đầu theo chuẩn mực quốc tế, thay vì “nâng cấp dần” như mô hình quen thuộc. Theo ông Thomas Romig, Giám đốc cao cấp vận hành Cảng Hàng không Gia Bình, sân bay này được định hướng theo mô hình "digitally native", đưa nền tảng số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu thời gian thực vào hoạt động ngay từ đầu. Cùng với đó, các hạng mục công nghệ như đèn hiệu đường băng, đài dẫn đường, radar giám sát, hệ thống thông tin liên lạc và điều hành bay đang được triển khai để chuẩn bị đồng bộ hạ tầng và năng lực khai thác. Nếu được thực hiện đúng lời hứa, Gia Bình có thể trở thành hình mẫu mới về một cảng hàng không dùng dữ liệu xuyên suốt để ra quyết định theo thời gian thực, tối ưu hiệu quả khai thác và trải nghiệm hành khách, thay vì chỉ tập trung vào công suất thuần túy.
Từ APEC đến Trung tâm Kinh tế Hàng không 2.0: ai sẽ hưởng lợi?
Về quy mô dài hạn, sân bay Gia Bình được quy hoạch công suất khoảng 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030, với 83 vị trí đỗ máy bay; tầm nhìn đến 2050, công suất có thể tăng lên 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa, với khoảng 123 vị trí đỗ. Nhưng điều quan trọng là dự án được định hướng trở thành Trung tâm Kinh tế Hàng không thế hệ mới (Airport Economic Hub 2.0), kết hợp sân bay với logistics, thương mại, dịch vụ và các hoạt động kinh tế liên quan. Đặt tại Bắc Ninh – cửa ngõ Thủ đô Hà Nội, Cảng Hàng không Gia Bình được kỳ vọng đáp ứng nhu cầu hạ tầng của một vùng kinh tế năng động, tạo động lực cho công nghiệp, logistics, đô thị và các ngành dịch vụ mới. Theo giới chuyên gia, nếu phát triển đúng định hướng, Gia Bình có thể tăng kết nối quốc tế, thúc đẩy logistics và thu hút các ngành giá trị gia tăng cao như công nghệ cao, bán dẫn, thương mại điện tử và dịch vụ hiện đại. Nói cách khác, APEC chỉ là điểm khởi đầu; lợi ích lớn nhất nằm ở khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và hình ảnh Việt Nam trên bản đồ hàng không quốc tế.
