CPI tháng 8: con số sẽ định hình quyết định lãi suất Fed tháng 9
Báo cáo lạm phát Mỹ tháng 8 – cụ thể là chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và CPI lõi – là tập hợp dữ liệu về mức tăng giá hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng phải trả, được giới kinh tế và thị trường coi là yếu tố mang tính quyết định đối với khả năng Fed tăng hay giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp ngày 15-16/9, khi ngân hàng trung ương vẫn loay hoay giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và tránh làm tổn hại thêm cho tăng trưởng. Tranh luận suốt mùa hè về việc mức lãi suất hiện tại có đủ sức đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% đã biến báo cáo lạm phát tháng 8 thành bài kiểm tra cuối cùng trước quyết định lãi suất Fed tháng 9. Các nhà kinh tế dự báo CPI toàn phần tăng 0,4% so với tháng trước, cao hơn nhiều so với mức 0,1% của tháng 7, kéo mức tăng giá hàng năm giữ quanh 3,4%. Với CPI lõi, kỳ vọng là 0,2% theo tháng – nhưng chỉ cần lệch một phần mười điểm phần trăm cũng đủ làm thay đổi cục diện chính sách. Nói cách khác, Fed đã tự đặt mình vào thế mà một bản báo cáo duy nhất có thể xoay trục toàn bộ định hướng lãi suất.
Fed bị chia rẽ, nhưng ưu tiên tối thượng vẫn là kiểm soát lạm phát
Biên bản cuộc họp chính sách ngày 16-17/6 cho thấy phần lớn thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang lo ngại Fed sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%. Đó là thông điệp cốt lõi: bất kể tranh cãi về tốc độ thắt chặt, kiểm soát lạm phát vẫn là ưu tiên hàng đầu. Lãi suất điều hành đã được giữ nguyên trong vùng 3,5-3,75% suốt bốn cuộc họp liên tiếp, song đa số quan chức không còn sẵn sàng gợi ý khả năng nới lỏng như trước. Theo biên bản, trong các kịch bản mà thị trường lao động duy trì ổn định và giá cả tiếp tục chịu áp lực từ nhu cầu liên quan đến trí tuệ nhân tạo, xung đột Trung Đông và các chính sách thuế quan, gần như tất cả thành viên đều cho rằng việc thắt chặt chính sách tiền tệ sẽ là cần thiết để đưa lạm phát về mục tiêu 2%. Điều đó cho thấy lãi suất Fed tháng 9 không chỉ là câu chuyện về một bản báo cáo lạm phát Mỹ, mà là phép thử xem ngân hàng trung ương có dám ưu tiên mục tiêu giá cả trước những rủi ro khác hay không.
Hai phe đối lập: tăng lãi suất ngay hay chờ thêm tín hiệu hạ nhiệt
Trên thực tế, Fed đang phân hóa rõ rệt về hướng đi lãi suất. Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã tiến gần hơn tới quan điểm tăng lãi suất sau bài phát biểu tại Jackson Hole cuối tháng 8, khi ông cho rằng có rất ít bằng chứng cho thấy điều kiện vay vốn hiện nay đang thực sự kìm hãm nền kinh tế và các số liệu tốt hơn trong mùa hè chưa đủ chứng minh xu hướng lạm phát cơ bản đã cải thiện. Cựu quan chức Fed Vincent Reinhart nhận xét thị trường đã đặt cược vào một quyết định mà Warsh chưa từng cam kết, buộc ông hoặc phải tăng lãi suất, hoặc giải thích thuyết phục vì sao chưa hành động. Ngược lại, Thống đốc Christopher Waller gửi tín hiệu không muốn vội vàng. Ông cho rằng không cần tăng lãi suất nếu CPI tháng 8 tiếp tục xác nhận xu hướng hạ nhiệt, và sẵn sàng ủng hộ giữ nguyên lãi suất nếu CPI lõi chỉ tăng 0,2%; nhưng sẽ cân nhắc tăng nếu con số "nóng" hơn. Đó là cách tiếp cận phụ thuộc vào dữ liệu, phản ánh mong muốn đánh giá rõ hiệu quả các lần tăng lãi suất trước.
Hammack và phe diều hâu: đã đến lúc hành động mạnh tay với lạm phát
Nếu Waller đại diện cho phe chờ đợi thêm, thì Beth Hammack – Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland – là tiếng nói tiêu biểu của phe muốn hành động ngay. Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Hammack khẳng định ngân hàng trung ương Mỹ cần phải hành động để giảm lạm phát, đồng thời cho biết các dữ liệu hiện tại và báo cáo từ khu vực bà phụ trách cho thấy chính sách tiền tệ chưa tạo đủ sức ép lên nền kinh tế. Bà là một trong ba nhà hoạch định phản đối quyết định giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tháng 7, muốn tăng thêm 0,25 điểm phần trăm. Nhóm diều hâu cho rằng Fed không nên quá phụ thuộc vào hai hoặc ba báo cáo gần nhất. Theo họ, cuộc chiến kéo dài sáu tháng khiến giá năng lượng duy trì cao, thuế nhập khẩu mới và làn sóng đầu tư hạ tầng AI đang tiếp tục tạo sức ép lên nguồn cung, có thể đẩy giá lên trở lại. Nói cách khác, nếu báo cáo lạm phát Mỹ tháng 8 không cho thấy sự hạ nhiệt rõ ràng, phe này đã sẵn sàng ủng hộ quyết định tăng lãi suất như một tín hiệu rằng Fed không nới tay với lạm phát.
Thị trường đặt cược lớn vào một báo cáo lạm phát duy nhất
Khi lãi suất Fed tháng 9 chưa được ấn định, thị trường gần như tự xây dựng "bài kiểm tra" cho Fed. Nhà đầu tư hiện đánh giá xác suất tăng lãi suất tuần tới khoảng 60%, cao hơn nhiều so với mức 35% trước bài phát biểu ở Jackson Hole. Sau báo cáo việc làm mạnh mẽ công bố gần đây, khả năng tăng lãi suất trong cuộc họp giữa tháng cũng được thị trường nâng lên trên 60%. Một thống kê khác cho thấy giới đầu tư nhìn thấy khoảng 72% khả năng Fed nâng lãi suất tại cuộc họp ngày 16/9. Các nhà kinh tế khảo sát dự báo giá tiêu dùng tăng 3,4% trong tháng 8, với lạm phát lõi giảm nhẹ về 2,4% theo năm và tăng 0,2% theo tháng. Dù vậy, một số phân tích đánh giá báo cáo này sẽ chỉ củng cố thông điệp rằng tiến triển về lạm phát còn hạn chế và "có thể đủ tạo cơ sở để Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9". Nếu CPI thấp hơn đáng kể dự báo, Fed có lý do để tin lạm phát đang tiến gần mức phù hợp với mục tiêu 2% và giữ nguyên lãi suất; ngược lại, một báo cáo nóng sẽ làm lộ rõ sự mong manh của cải thiện mùa hè và khiến việc trì hoãn thắt chặt trở nên khó biện minh. Lựa chọn cuối cùng vẫn là quyết định ý chí: Fed sẵn sàng chịu sức ép thị trường để bảo vệ đường cong lạm phát, hay để thị trường dẫn dắt câu chuyện lãi suất.
