Tín hiệu từ thị trường lao động: lý do kỳ vọng Fed tăng lãi suất vọt lên
Báo cáo việc làm Mỹ tháng 8 là bản tổng kết chính thức về số việc làm phi nông nghiệp được tạo thêm, tỷ lệ thất nghiệp và mức tham gia lực lượng lao động, từ đó định hình kỳ vọng thị trường về khả năng Fed tăng lãi suất hay giữ nguyên trong cuộc họp chính sách tiền tệ kế tiếp. Báo cáo này đã bất ngờ mạnh hơn dự báo và trở thành tác nhân trực tiếp làm xoay chuyển xác suất Fed tăng lãi suất tháng 9 lên khoảng 57%, khiến thị trường toàn cầu phải điều chỉnh lại chiến lược đặt cược. Trong vòng chưa đầy hai ngày, nhà đầu tư Mỹ đi từ việc tin rằng Fed sẽ “cho lạm phát thêm cơ hội” sau phát biểu ôn hòa của Thống đốc Christopher Waller, đến chỗ chấp nhận rằng một báo cáo việc làm quá tích cực đã làm thay đổi cuộc chơi. Nền kinh tế Mỹ có thêm 162.000 việc làm phi nông nghiệp trong tháng 8, gần gấp ba dự báo 56.000 việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp giữ nguyên ở 4,1%, lực lượng lao động tăng thêm 683.000 người và tỷ lệ tham gia lên 61,6%. Kết quả này nói thẳng với Fed: thị trường lao động chưa yếu đến mức cần được ưu tiên bảo vệ, nên rào cản cho Fed tăng lãi suất đã hạ xuống rõ rệt.
Xác suất 57% không phải con số vô hồn: nó phản ánh tâm lý sợ lỡ nhịp của Phố Wall
Điểm thú vị không nằm ở việc con số 162.000 việc làm cao hơn dự báo, mà ở cách thị trường dịch dữ liệu đó thành hành động. Ngay sau khi báo cáo được công bố, xác suất Fed tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản trong tháng 9 nhảy vọt từ khoảng 55% lên 65%, rồi điều chỉnh về quanh 57% khi nhà đầu tư suy nghĩ lại về rủi ro lạm phát và tăng trưởng. Cuối phiên 4/9, thị trường vẫn dự đoán 57% khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tiếp theo. Con số này đủ cao để buộc giới quản lý danh mục phải phòng thủ, nhưng chưa đủ cực đoan để tạo tâm lý hoảng loạn. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm tăng lên vùng 4,37% và từng chạm đỉnh 4,4246%, trong khi lợi suất 10 năm cũng nhích lên 4,812%. Đồng USD mạnh hơn, chứng khoán Mỹ trượt giảm. Đây là phản ứng điển hình khi thị trường dần tin rằng chu kỳ thắt chặt chính sách tiền tệ có thể kéo dài lâu hơn họ hy vọng. Nói cách khác, báo cáo việc làm đang nhắc Phố Wall rằng câu chuyện "Fed sớm quay đầu" vẫn là niềm tin nhiều hơn là thực tế.
CPI trở thành “lá phiếu cuối”: tại sao lạm phát mới là người quyết định
Sau khi rủi ro lao động yếu được giảm bớt, trọng tâm của cuộc tranh luận chính sách tiền tệ quay hẳn về một cái tên: dữ liệu lạm phát CPI. Giới đầu tư đang đặc biệt chờ đợi báo cáo Chỉ số Giá Tiêu dùng (CPI) tháng 8, dự kiến công bố ngày 11/9. Đây không còn là một số liệu thường kỳ mà là “lá phiếu cuối” đủ sức xoay chuyển quyết định lãi suất trong cuộc họp Fed ngày 15–16/9. Theo khảo sát của Reuters, CPI tháng 8 được dự báo tăng 0,4% so với tháng trước, trong khi CPI lõi tăng 0,2%. Nếu lạm phát tiếp tục hạ nhiệt giống như xu hướng đã thấy trong tháng 6 và 7, phe muốn giữ nguyên lãi suất sẽ có lý do vững hơn. Ngược lại, một bản in CPI nóng hơn sẽ là lời cảnh báo rằng Fed chưa thể nới lỏng dù việc làm đang khởi sắc. Một nhận định đáng trích dẫn ở đây: “Mọi thứ thực sự phụ thuộc vào một báo cáo”. Khi chính Fed nhiều lần nhấn mạnh cam kết ổn định giá cả, họ khó có thể phớt lờ thêm một bất ngờ lạm phát nếu nó xuất hiện.
Citigroup đảo ngược dự báo: bài học về cách một báo cáo việc làm kéo dài cả chu kỳ lãi suất
Không chỉ giới giao dịch ngắn hạn điều chỉnh vị thế; các tổ chức dự báo vĩ mô cũng phải viết lại kịch bản. Citigroup đã điều chỉnh đáng kể triển vọng chính sách tiền tệ của Fed sau báo cáo việc làm tháng 8 tích cực hơn dự kiến. Theo dự báo mới, ngân hàng này cho rằng Fed sẽ chỉ thực hiện đợt cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản tiếp theo vào tháng 6/2027, sau đó là thêm hai lần giảm vào tháng 9 và tháng 12/2027. Trước đó, Citi dự báo những lần cắt giảm đầu tiên sẽ diễn ra ngay cuối 2026 và đầu 2027. Nguyên nhân chính của sự thay đổi là báo cáo việc làm Mỹ cho thấy 162.000 việc làm phi nông nghiệp mới, tỷ lệ thất nghiệp giữ ở 4,1% và tỷ lệ tham gia lực lượng lao động phục hồi rõ rệt. Điều này đã củng cố quan điểm rằng thị trường lao động “vẫn tương đối ổn định” và cho phép Fed tập trung nhiều hơn vào lạm phát thay vì lo ngại suy yếu việc làm. Khi một tổ chức từng có quan điểm ôn hòa như Citigroup cũng phải đẩy xa mốc cắt giảm lãi suất, thông điệp dành cho nhà đầu tư khá rõ: đừng vội kỳ vọng vào một chu kỳ nới lỏng nhanh chóng, vì Fed đang được hậu thuẫn bởi một nền kinh tế chưa mệt mỏi.
Quan điểm: Fed nên làm gì khi lao động khỏe, lạm phát chưa chắc đã nguội?
Từ góc nhìn người viết, báo cáo việc làm Mỹ tháng 8 đã lấy đi của Fed một cái cớ quan trọng để trì hoãn đối mặt với lạm phát: nỗi lo thị trường lao động suy yếu. Khi việc làm tăng, thất nghiệp ổn định và tăng lương không quá nóng, Fed được giải phóng phần nào khỏi áp lực bảo vệ tăng trưởng bằng mọi giá. Đó là lý do xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 9 nhích lên và vẫn giữ thế cân bằng nghiêng về phía thắt chặt. Tuy nhiên, lạm phát mới là bài kiểm tra “tính cách” của Fed. Nếu CPI tuần này cho thấy giá cả còn dai dẳng trên mục tiêu, Fed khó có thể tiếp tục gửi đi thông điệp kiên định mà không kèm hành động cụ thể. Ngược lại, một chuỗi dữ liệu lạm phát hạ nhiệt sẽ mở đường cho kịch bản Fed tạm dừng và chờ thêm bằng chứng, đúng như tinh thần “cho lạm phát thêm cơ hội” của Waller. Dù theo hướng nào, báo cáo việc làm tháng 8 đã đặt ra khung quyết định: Fed sẽ phải chọn giữa việc siết thêm để bảo vệ uy tín chống lạm phát, hay kiên nhẫn nếu giá cả chứng minh được rằng cú sốc đã qua. Và lựa chọn đó sẽ định hình quỹ đạo chính sách tiền tệ trong nhiều năm tới chứ không chỉ một cuộc họp.
