Đề án tổng thể, không phải lệnh cấm đồng loạt
Đề án quản lý điện thoại thông minh và mạng xã hội tại cơ sở giáo dục là khuôn khổ chính sách nhằm định hướng việc học sinh sử dụng các công cụ số trong môi trường học tập, với cách áp dụng phù hợp từng cấp học. Theo Nghị quyết 353/NQ-CP ngày 06/11/2026 về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10, Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các cơ quan và địa phương xây dựng, trình ban hành đề án tổng thể. Điểm đáng chú ý không chỉ là đưa điện thoại học sinh vào diện quản lý, mà còn là yêu cầu thiết kế quy định theo cấp học thay vì áp một khuôn mẫu cho mọi lứa tuổi. Đây là hướng đi hợp lý: trẻ nhỏ cần được bảo vệ và hướng dẫn khác với học sinh lớn hơn, vốn có thể dùng thiết bị cho nhiệm vụ học tập. Đề án vì thế cần tạo ra nguyên tắc rõ ràng, chứ không chỉ thêm một lệnh cấm chung.
Giữ lợi ích học tập, hạn chế xao nhãng
Điện thoại có thể hỗ trợ học sinh tra cứu thông tin, tìm tài liệu và hoàn thành một số nhiệm vụ ngay trong giờ học khi giáo viên cho phép. Nhưng nếu thiếu giới hạn cụ thể, thiết bị cũng dễ kéo sự chú ý khỏi bài học, mở đường cho mục đích cá nhân hoặc nội dung không phù hợp. Quy định hiện hành đối với trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường nhiều cấp không cho phép dùng điện thoại trong giờ học nếu không phục vụ học tập và không được giáo viên cho phép. Cách tiếp cận đó thừa nhận cả hai mặt, song việc thực hiện có thể khác nhau giữa các lớp và trường. Một số địa phương, cơ sở giáo dục đã yêu cầu học sinh gửi điện thoại trước giờ học, nhận lại khi buổi học kết thúc để giữ nền nếp và sự tập trung. Đề án nên làm rõ khi nào thiết bị là công cụ học tập, ai cho phép sử dụng và cách xử lý khi quy tắc bị vi phạm.
Quản lý mạng xã hội cần vượt khỏi cánh cửa lớp học
Nếu đề án chỉ tập trung vào việc cất điện thoại trong giờ học, phần việc liên quan đến mạng xã hội trường học sẽ chưa được giải quyết đầy đủ. Mạng xã hội tác động đến học sinh cả trong và ngoài lớp, trong khi trách nhiệm của nhà trường cần được xác định rõ ràng, khả thi và gắn với an toàn học đường. Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các cơ quan, địa phương xây dựng phương án quản lý việc sử dụng cả điện thoại thông minh lẫn mạng xã hội tại các cơ sở giáo dục. Điều đó đòi hỏi đề án cân bằng giữa bảo vệ học sinh, duy trì môi trường học tập lành mạnh và tránh biến quản lý thành giám sát tràn lan. Nhà trường cần có hướng dẫn dễ hiểu; học sinh và phụ huynh cần biết giới hạn, trách nhiệm cũng như cách tìm hỗ trợ khi gặp nội dung gây hại. Đây là phần không thể thay thế bằng việc thu điện thoại đầu buổi.
Quy định theo cấp học là thước đo thành công
Nghị quyết nêu rõ phương án phải phù hợp đặc điểm từng cấp học, không áp dụng một cách thức chung cho toàn hệ thống. Đây là lựa chọn đúng, nhưng chất lượng đề án sẽ phụ thuộc vào cách chuyển nguyên tắc ấy thành hướng dẫn cụ thể cho từng độ tuổi và bối cảnh giảng dạy. Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì, phối hợp với cơ quan liên quan và địa phương để xây dựng, trình ban hành đề án; các bước tiếp theo là hoàn thiện nội dung và tổ chức triển khai. Khi chưa có quy định chi tiết, không nên suy diễn rằng mọi trường sẽ phải cấm điện thoại hoặc thu thiết bị theo cùng một cách. Mục tiêu cần hướng tới là giúp giáo viên chủ động dùng công nghệ khi có ích, đồng thời giảm xao nhãng và rủi ro trực tuyến. Kết luận, quản lý điện thoại chỉ có ý nghĩa khi đi cùng quy tắc rõ ràng, phù hợp lứa tuổi và được thực hiện nhất quán.
