Đề án phải biến tranh luận thành quy tắc rõ ràng
Đề án quản lý điện thoại thông minh và mạng xã hội tại cơ sở giáo dục là khuôn khổ nhằm xác định cách học sinh sử dụng thiết bị và nền tảng trực tuyến trong môi trường học đường, phù hợp với từng cấp học. Ngày 6-11-2026, tại Nghị quyết 353/NQ-CP về phiên họp thường kỳ tháng 10, Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các cơ quan, địa phương xây dựng và trình ban hành đề án tổng thể này. Đây là bước cần thiết: thay vì để từng trường tự xoay xở trước những tình huống phát sinh, đề án có thể tạo căn cứ chung để địa phương và nhà trường đặt ra quy tắc dễ hiểu, nhất quán. Tuy nhiên, quản lý không nên đồng nghĩa với cấm đoán đại trà. Một chính sách tốt cần phân biệt lúc điện thoại học sinh phục vụ bài học với lúc thiết bị làm gián đoạn việc học.
Lợi ích học tập có thật, nhưng nguy cơ xao nhãng cũng vậy
Điện thoại có thể giúp học sinh tìm tài liệu tham khảo hoặc thực hiện yêu cầu học tập ngay trong giờ. Nhưng cho phép dùng thiết bị cũng làm dấy lên lo ngại từ hiệu trưởng, giáo viên và phụ huynh rằng học sinh có thể mất tập trung, làm việc riêng. Mâu thuẫn này không thể giải quyết bằng một câu trả lời chung cho mọi lớp học: nhu cầu học tập, độ tuổi và khả năng tự quản của học sinh khác nhau. Quy định hiện hành từ năm 2020 cho phép học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông dùng điện thoại trong giờ học để phục vụ học tập khi được giáo viên đồng ý; điều chỉnh ấy từng gây tranh cãi. Vì thế, đề án giáo dục cần làm rõ ai cho phép, dùng vào việc gì và trong khoảng thời gian nào. Nếu các giới hạn ấy mơ hồ, điện thoại dễ chuyển từ công cụ học tập thành nguồn xao nhãng.
Quản lý điện thoại cần linh hoạt, không chỉ thu giữ
Một số tỉnh, thành đã yêu cầu trường quản lý điện thoại của học sinh trước tiết học đầu tiên và trả lại sau giờ tan học. Cách này có thể giảm việc dùng máy tùy tiện, nhưng không nên trở thành lời giải mặc định cho mọi trường hợp. Nếu bài học cần tra cứu, một quy trình thu giữ cứng nhắc có thể cản trở hoạt động học tập; ngược lại, thiếu giám sát khiến quy định cho phép sử dụng khó phát huy đúng mục đích. Đề án nên hướng tới nguyên tắc cụ thể: giáo viên quyết định khi nào thiết bị cần thiết cho bài học, nhà trường quy định cách cất giữ ngoài thời điểm đó, còn học sinh được hướng dẫn trách nhiệm khi lên mạng. Quản lý điện thoại như vậy vừa bảo vệ thời gian học, vừa không bỏ qua giá trị của công nghệ.
Mạng xã hội trường học cũng cần được tính đến
Nhiệm vụ của Chính phủ không chỉ nhắc đến điện thoại thông minh mà còn bao gồm mạng xã hội tại các cơ sở giáo dục, với cách áp dụng phù hợp từng cấp học. Đây là điểm đáng chú ý: thiết bị là vật dụng, còn nền tảng trực tuyến tạo ra những tương tác có thể vượt khỏi khuôn viên và giờ học. Vì vậy, quản lý mạng xã hội trường học cần gắn với mục tiêu xây dựng môi trường an toàn, lành mạnh, thay vì chỉ tập trung vào việc học sinh có mang điện thoại hay không. Nghị quyết cũng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với cơ quan, địa phương rà soát chương trình và sách giáo khoa theo hướng giảm tải, thiết thực, hiệu quả. Hai hướng việc này nên bổ trợ nhau: giảm áp lực học tập và dạy cách sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Kết quả của đề án sẽ phụ thuộc vào quy tắc dễ thực hiện và sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, địa phương.
