Ba dự án vượt biển, lấn biển và tuyến ven biển: bước ngoặt chiến lược
Ba siêu dự án gồm tuyến đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu do Vingroup đề xuất, kế hoạch lấn biển Rạch Giá lên gần 4.000 ha và tuyến đường ven biển dài 23,6 km ở tỉnh có đường bờ biển ngắn nhất Việt Nam đang cùng lúc hình thành một trục hạ tầng giao thông biển mới, mở rộng không gian đô thị và kinh tế, đồng thời tái cấu trúc chiến lược phát triển vùng duyên hải phía Nam theo hướng gắn chặt hơn với kinh tế biển và liên kết vùng sâu trong nội địa.
Điểm chung của ba dự án không chỉ là quy mô ‘khổng lồ’ mà còn là tham vọng dịch chuyển trục phát triển ra phía biển. Siêu dự án Vingroup đề xuất tuyến đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu dài 14 km, tổng mức đầu tư 92.663 tỷ đồng, gồm cầu, hầm dìm và đường dẫn, được xem là một trong những dự án hạ tầng giao thông biển phức tạp nhất từ trước đến nay. Trong khi đó, phường Rạch Giá quy hoạch mở rộng diện tích lấn biển từ khoảng 688 ha hiện hữu lên 3.960 ha vào năm 2040, còn Đồng Tháp chuẩn bị tuyến đường ven biển 23,6 km với tổng vốn hơn 7.095 tỷ đồng. Những con số này cho thấy Việt Nam đang bước vào giai đoạn đầu tư hạ tầng biển một cách có hệ thống, không còn manh mún.
Siêu dự án Vingroup: tuyến đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu như một trục kinh tế mới
Trong ba dự án, siêu dự án Vingroup rõ ràng là biểu tượng mới của tham vọng hạ tầng giao thông biển Việt Nam. Tuyến cầu – hầm – đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu dài 14 km, tổng mức đầu tư 92.663 tỷ đồng, chia thành phần hầm vượt biển 3,1 km và phần cầu 7,9 km cùng đường dẫn 2,9 km. Hầm dìm bê tông cốt thép 2,1 km với 6 làn xe, hai đảo nhân tạo ở hai đầu hầm và kết cấu cầu vượt biển cho thấy mức độ phức tạp hiếm có. Theo kế hoạch, báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, nghiên cứu khả thi và lựa chọn nhà đầu tư sẽ hoàn tất trong quý I/2026, khởi công từ quý II/2026 và dự kiến hoàn thành năm 2029. Đây là khung thời gian tham vọng nhưng hợp lý cho một dự án quy mô siêu lớn.
Ngoài yếu tố kỹ thuật, giá trị chiến lược của dự án vượt biển Việt Nam này nằm ở chỗ nó biến Cần Giờ và khu vực vịnh Gành Rái thành cửa ngõ kết nối trực tiếp với Vũng Tàu, các tỉnh miền Tây và Đông Nam Bộ. Tuyến đường 6–8 làn, không cho xe hai bánh lưu thông qua cầu và hầm để bảo đảm an toàn trước gió bão, cho thấy tư duy ưu tiên chất lượng vận hành hơn là chiều rộng đối tượng sử dụng. Nếu triển khai đúng tiến độ, tuyến này sẽ tái định nghĩa khái niệm ‘gần – xa’ giữa TP.HCM, Bà Rịa – Vũng Tàu và các trung tâm xuất khẩu, du lịch ven biển, kéo theo chuỗi khu đô thị, logistics và du lịch biển dọc hành lang mới. Câu chuyện không còn là một siêu dự án Vingroup, mà là một trục kinh tế biển mới cho cả vùng.
Lấn biển Rạch Giá: từ phường đông dân nhất đến cực Nam kinh tế biển
Nếu tuyến vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu mang tính đột phá về công nghệ, thì lấn biển Rạch Giá lại là minh chứng điển hình cho chiến lược mở rộng không gian đô thị từ biển. Phường Rạch Giá – phường đông dân nhất Việt Nam với hơn 250.000 dân và diện tích tự nhiên 45,53 km² – đã tích lũy được khoảng 688 ha đất lấn biển sau hơn 25 năm triển khai các dự án quy mô lớn. Theo quy hoạch đến năm 2040, diện tích lấn biển dự kiến tăng lên khoảng 3.960 ha, trong đó khoảng 2.800 ha là các đảo nhân tạo. Đó là sự thay đổi mang tính ‘nhảy vọt’ về không gian, biến một đô thị bên bờ biển Tây thành trung tâm kinh tế biển có quỹ đất gần tương đương nhiều thành phố cấp tỉnh.
Điều đáng nói là lấn biển Rạch Giá không chỉ tạo thêm đất, mà đang tái cấu trúc đô thị: từ khu dân cư, thương mại, dịch vụ, du lịch đến không gian công cộng và công viên ven biển. Nhiều tuyến đường ven biển, đường 3/2 nối dài, cầu 3/2 được đầu tư đã làm thay đổi diện mạo đô thị và tăng khả năng kết nối với các khu vực kinh tế trọng điểm. Theo các tài liệu địa phương, ‘việc lấn biển không chỉ tạo thêm quỹ đất mà còn mở ra dư địa để chỉnh trang đô thị, phát triển khu dân cư, thương mại, dịch vụ, du lịch’. Quan điểm ở đây khá rõ: chấp nhận can thiệp mạnh vào không gian tự nhiên để đổi lấy một đô thị biển hiện đại, có khả năng thu hút nhà đầu tư và tạo việc làm cho hàng trăm nghìn cư dân. Vấn đề môi trường, tất nhiên, cần được giám sát chặt, nhưng động lực phát triển là khó phủ nhận.
Đồng Tháp và tuyến đường ven biển 23,6 km: ‘bờ biển ngắn’ nhưng khát vọng dài
Tuyến đường ven biển 23,6 km với tổng vốn hơn 7.095 tỷ đồng ở tỉnh có đường bờ biển ngắn nhất Việt Nam lại kể một câu chuyện khác: từ một đoạn bờ biển khiêm tốn đến tham vọng xây dựng trục giao thông mới cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Sau khi mở rộng địa giới về phía biển và lần đầu tiên có không gian hướng ra biển sau khi hợp nhất với Tiền Giang, Đồng Tháp không chọn cách “ngắm biển” mà bắt tay vào tạo một hành lang giao thông ven biển, kết nối với Tây Ninh, Vĩnh Long, Quốc lộ 50 và các tuyến tỉnh lộ 862, 871, 871B, 871C. Tuyến được phân kỳ hai giai đoạn: ban đầu là đường cấp III đồng bằng, mặt đường 11 m với 2 làn xe cơ giới, sau đó mở rộng lên 19,5 m cho 4 làn. Riêng đoạn 3,4 km từ cầu Bến Chùa đến khu vực cầu Cửa Đại sẽ được đầu tư ngay theo quy mô giai đoạn 2.
Điểm nhấn của tuyến đường ven biển là cây cầu Bến Chùa dài khoảng 2,17 km, vượt luồng hàng hải sông Tiền thuộc nhánh Cửa Tiểu, thiết kế 4 làn xe. Toàn tuyến sẽ có 5 cây cầu, mở đường tiếp cận các không gian phát triển còn bỏ ngỏ trên nền địa hình nhiều sông rạch. Từ góc độ người dân, tuyến đường ven biển này có nghĩa là hành trình rút ngắn thời gian di chuyển, mở thêm cơ hội dịch vụ du lịch, thương mại ven biển, và gia tăng giá trị đất đai dọc tuyến. Từ góc độ vùng, nó trở thành một mắt xích trong mạng lưới hạ tầng giao thông biển và ven biển đang hình thành, hỗ trợ lưu thông hàng hóa, phát triển dịch vụ và khai thác tốt hơn nguồn lực biển. Nói cách khác, một đoạn bờ biển ngắn được dùng như điểm tựa để “kéo dài” tương lai kinh tế của cả tỉnh.
Tác động kinh tế – xã hội: cơ hội lớn, thách thức cũng lớn
Nhìn tổng thể, ba dự án hạ tầng giao thông biển và ven biển này sẽ tạo nên một mạng lưới mới hoàn toàn: tuyến vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu trở thành trục xương sống kết nối đại đô thị và cảng biển; lấn biển Rạch Giá đóng vai trò trung tâm đô thị – dịch vụ – du lịch biển Tây; và tuyến đường ven biển Đồng Tháp là hành lang nối các địa phương ven biển Tây Nam Bộ với nội địa. Việc Đồng Tháp chủ trương đầu tư khu tái định cư 10 ha tại ấp Cầu Xây và ấp Xóm Chủ để phục vụ tuyến đường ven biển và các dự án hạ tầng phía Đông cho thấy địa phương chuẩn bị khá bài bản cho tác động giải phóng mặt bằng và di dời dân cư. Dự án này dự kiến khởi công quý I/2027, nghĩa là quỹ thời gian không còn nhiều cho việc hoàn thiện quy hoạch tái định cư.
Ở chiều tích cực, người dân hưởng lợi từ mạng lưới tuyến đường ven biển mới, khả năng tiếp cận khu dân cư, khu công nghiệp, không gian du lịch và dịch vụ được cải thiện rõ rệt. Lấn biển Rạch Giá tạo quỹ đất cho khu dân cư, thương mại, dịch vụ, du lịch, không gian công cộng và công viên ven biển, mở ra một mặt bằng sống và làm việc mới cho hơn 250.000 người dân. Tuy nhiên, cả ba dự án đều đặt ra thách thức: áp lực lên môi trường biển, biến đổi hệ sinh thái bờ triều, rủi ro thiên tai với các công trình vượt biển, và câu hỏi về khả năng hấp thụ quỹ đất mới nếu phát triển quá nhanh. Ba siêu dự án Vingroup, Rạch Giá và Đồng Tháp là cơ hội hiếm có để Việt Nam bước ra biển một cách quyết đoán, nhưng chỉ thực sự thành công nếu lợi ích kinh tế được cân bằng với an toàn hạ tầng, chất lượng sống và bảo vệ môi trường dài hạn.
