Dự án lấn biển Việt Nam có quy mô gấp đôi Singapore: ý nghĩa là gì?
Dự án lấn biển Việt Nam tại Trần Đề là tổ hợp đa ngành với diện tích nghiên cứu khoảng 132.600 ha, tương đương gần gấp đôi diện tích đất liền của Singapore, kết hợp cảng biển nước sâu, công nghiệp, nông nghiệp chất lượng cao, đô thị, du lịch và năng lượng để mở rộng không gian phát triển kinh tế biển cho thành phố Cần Thơ và toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Điểm đáng nói không phải chỉ ở con số “132.600 ha” gây choáng, mà ở tham vọng xoay trục phát triển của miền Tây từ một vùng nông nghiệp truyền thống sang không gian kinh tế biển tích hợp. Chính quyền Cần Thơ đã chủ động gửi văn bản đề xuất Bộ Xây dựng báo cáo Thủ tướng về việc đẩy nhanh tiến độ lập Quy hoạch chung khu vực lấn biển, đồng thời triển khai đồng bộ các dự án động lực trên địa bàn. Đây là một bước đi chính trị – kinh tế quan trọng, cho thấy vùng đất vốn thường đứng ngoài các siêu dự án hạ tầng đang muốn bước lên tuyến đầu.
Siêu tổ hợp đa ngành: từ cảng biển nước sâu đến nông nghiệp chất lượng cao
Nếu nhìn vào cấu trúc, Trần Đề không phải một khu đô thị đơn lẻ, mà là tổ hợp đa ngành được thiết kế như một hệ sinh thái kinh tế khép kín. Quy mô nghiên cứu 132.600 ha bao trùm khu vực ven biển Cần Thơ, liên quan đến đất sản xuất, đất rừng, khu nuôi trồng thủy sản, cửa sông và hệ thống hạ tầng hiện hữu. Các phân khu chính gồm cảng biển nước sâu, khu công nghiệp, nông nghiệp chất lượng cao, khu đô thị và du lịch, cùng hạ tầng năng lượng. Theo quy hoạch tổng thể cảng biển và quy hoạch tỉnh Sóc Trăng, khu vực Trần Đề được định hướng phát triển bền vững, xanh hóa. Cảng biển nước sâu không chỉ là điểm trung chuyển hàng hóa, mà còn là “máy kéo” cho chuỗi logistics và đầu tư hạ tầng toàn vùng. Quan điểm đáng chú ý ở đây: không phải xây cảng rồi mới tìm hàng, mà tạo cả một vùng sản xuất – dịch vụ bao quanh để bảo đảm dòng hàng ổn định lâu dài.
| Hợp phần | Chức năng chính | Vai trò vùng | |
|---|---|---|---|
| Cảng biển nước sâu | Trung chuyển hàng hóa, tiêu chuẩn cảng xanh | Kết nối logistics ĐBSCL ra biển | |
| Khu công nghiệp | Chế biến, sản xuất xuất khẩu | Tăng giá trị chuỗi nông sản và thủy sản | |
| Nông nghiệp chất lượng cao | Sản xuất nông sản chuẩn quốc tế | Nguồn hàng ổn định cho xuất khẩu | |
| Đô thị – du lịch | Đô thị biển, du lịch nghỉ dưỡng | Tạo không gian sống, dịch vụ cho lực lượng lao động | |
| Năng lượng | Cung cấp điện sạch nội khu | Bảo đảm tự chủ năng lượng, hỗ trợ mục tiêu Net Zero |
Siêu đô thị xanh và tham vọng năng lượng tái tạo tại Trần Đề
Khác với nhiều dự án lấn biển chỉ tập trung đất ở, Trần Đề được định hướng đi theo mô hình siêu đô thị xanh gắn với năng lượng tái tạo. Một phân khu năng lượng tái tạo rộng 7.250 ha được quy hoạch riêng, nhằm khai thác nguồn gió và nắng dồi dào của vùng duyên hải Đồng bằng sông Cửu Long. Khu vực cửa sông Hậu và biển Trần Đề có tốc độ gió trung bình 6,5 – 7,5 m/giây ở độ cao 100 m – mức phù hợp cho điện gió thương mại, kết hợp cùng tiềm năng điện mặt trời với 2.200 – 2.500 giờ nắng mỗi năm. Dàn tuabin gió dự kiến bố trí dọc tuyến đê lấn biển, vừa tạo điện sạch, vừa như tường chắn sóng tự nhiên, cấp điện trực tiếp cho khu cảng biển nước sâu 4.570 ha và khu công nghiệp 16.080 ha để hướng tới chuẩn cảng xanh quốc tế. Song song, đô thị Trần Đề được định hướng là đô thị biển xanh, thông minh, kết nối du lịch sinh thái Cù Lao Dung và Vĩnh Châu, áp dụng giải pháp hạ tầng “thuận thiên” nhằm bảo vệ rừng phòng hộ, bãi bồi và ứng phó nước biển dâng, sạt lở.
Cần Thơ – thành phố duy nhất miền Tây bước vào cuộc chơi siêu dự án
Việc dự án lấn biển Trần Đề đặt tại Cần Thơ không phải sự trùng hợp. Là thành phố duy nhất ở miền Tây hiện nay, Cần Thơ được kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng trung tâm, nối kết các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long với mạng lưới cảng biển và logistics khu vực. Không gian lấn biển này được xem là hướng mở rộng phát triển lớn, giúp thành phố bước ra khỏi giới hạn nội địa, trực diện tiếp cận kinh tế biển. UBND Cần Thơ không chấp nhận đi theo “quy trình chậm” như thường thấy. Thành phố đề xuất được thống nhất phạm vi, quy mô lập Quy hoạch chung khu vực lấn biển khoảng 132.600 ha làm cơ sở mời gọi đầu tư, đồng thời cho phép lập nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch phân khu song song với Quy hoạch chung. Đây là một quan điểm đáng ủng hộ: khi cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư hạ tầng ngày càng khốc liệt, địa phương nào chậm quy hoạch sẽ tự đánh mất cơ hội của mình.
Cơ hội và thách thức cho nhà đầu tư hạ tầng trong siêu dự án lấn biển
Từ góc nhìn nhà đầu tư hạ tầng, Trần Đề là một dự án lấn biển Việt Nam có biên độ cơ hội lớn nhưng cũng đi kèm yêu cầu trách nhiệm tương xứng. Thứ nhất, quy mô 132.600 ha mở ra hàng loạt điểm vào: cảng biển nước sâu, logistics, khu công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, đô thị và du lịch. Thứ hai, định hướng siêu đô thị xanh và tự chủ năng lượng là lợi thế cạnh tranh dài hạn khi doanh nghiệp phải đáp ứng các chuẩn phát thải ròng bằng 0 và thuế carbon quốc tế. Tuy vậy, quy mô lấn biển lớn cũng đặt ra bài toán khó về đánh giá tác động môi trường, bảo vệ hệ sinh thái ven biển, quản lý đất đai và bảo đảm sinh kế người dân. Nhà đầu tư nào tham gia sớm sẽ không chỉ cần vốn và công nghệ, mà còn phải chứng minh năng lực phát triển bền vững, đối thoại với cộng đồng và cùng địa phương chia sẻ rủi ro. Nếu làm tốt, Trần Đề có thể trở thành mô hình tham chiếu cho cách miền Tây bước vào kỷ nguyên kinh tế biển mà không đánh đổi thiên nhiên.
