Di sản nghề gốm là lợi thế phát triển
Làng gốm Bát Tràng là không gian nghề thủ công lâu đời, nơi kỹ nghệ tạo hình, men gốm và văn hóa cộng đồng được gìn giữ qua nhiều thế hệ, đồng thời tạo sinh kế và sức hút cho du khách. Nghề gốm sứ ở địa phương đã tạo nên thương hiệu được biết đến trong nước và quốc tế, từ đồ dùng thường ngày đến tác phẩm nghệ thuật tinh xảo. Xã Bát Tràng hiện có ba làng nghề gốm sứ truyền thống: Bát Tràng, Giang Cao và Kim Lan. Đây không chỉ là các điểm sản xuất; chúng tạo thành nền tảng sống cho di sản gốm sứ, gắn với ký ức, kỹ năng và bản sắc của cư dân. Sau sắp xếp đơn vị hành chính theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15, xã có diện tích 20,67 km², hơn 48.100 người và 26 thôn, mở rộng không gian để kết nối nguồn lực kinh tế, văn hóa và du lịch. Bài toán đặt ra là biến danh tiếng ấy thành lợi ích lâu dài cho cộng đồng, thay vì chỉ dựa vào sức hút của tên tuổi.
OCOP và trải nghiệm giúp mở rộng giá trị
Bát Tràng có 70 sản phẩm được công nhận OCOP cùng vùng rau an toàn Văn Đức rộng gần 200 ha; đây là cơ sở để phát triển đa dạng sản xuất, thương mại, dịch vụ và du lịch trải nghiệm. Chương trình OCOP có ý nghĩa khi giúp sản phẩm được nhận diện tốt hơn và mở đường đến thị trường rộng hơn, nhưng danh hiệu cần đi cùng chất lượng ổn định, câu chuyện sản phẩm và cách bán phù hợp. Chuyển đổi số cũng được địa phương xem là công cụ quảng bá thương hiệu gốm, tăng khả năng tiếp cận thị trường và sức cạnh tranh. Với du lịch làng nghề, du khách có thể ghé cơ sở sản xuất, xem không gian trưng bày, nghe câu chuyện về đất và lửa rồi tự tay làm gốm; kết nối thêm vùng rau Văn Đức sẽ làm chuyến đi phong phú hơn. Kinh nghiệm từ các hoạt động làng nghề kết hợp ẩm thực ở Cần Thơ cho thấy trải nghiệm trực tiếp có thể đa dạng hóa hành trình, tăng chi tiêu và lan tỏa văn hóa bản địa.
Bảo tồn phải đi cùng sinh kế và chất lượng sống
Phát triển du lịch và thị trường chỉ bền vững nếu người làm nghề được hưởng lợi, còn di sản không bị biến thành phông nền trình diễn. Nghệ nhân Hà Thị Vinh nhấn mạnh: “Khi nghề gốm phát triển, không chỉ các cơ sở sản xuất có thêm cơ hội mở rộng thị trường mà người dân cũng có thêm việc làm, thu nhập ổn định.” Kết quả kinh tế gần đây cho thấy địa phương có nền tảng để tiếp tục đầu tư: năm 2025, xã hoàn thành hoặc vượt 12/12 chỉ tiêu, tăng trưởng kinh tế đạt 8%, thu ngân sách nhà nước hơn 45,7 tỷ đồng; quý I/2026, tổng giá trị sản phẩm ước tăng 9,1%. Xã duy trì 26 tổ chuyển đổi số cộng đồng với hơn 320 tuyên truyền viên, trong khi tỷ lệ giải quyết hồ sơ hành chính đúng hạn và trước hạn đạt 99,96%. Giai đoạn 2026–2030, địa phương xác định tiếp tục xây dựng chính quyền hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, đồng thời thúc đẩy du lịch làng nghề và trải nghiệm sinh thái nông nghiệp. Đó là hướng đi đúng: phát triển nông thôn bền vững phải giữ nghề, tạo sinh kế và để cư dân là chủ thể của thành quả.
