Quảng Trị năng lượng: từ quy hoạch trên giấy đến áp lực hiện thực hóa
Chủ trương siết tiến độ các dự án điện, rà soát năng lực nhà đầu tư và khơi thông hạ tầng truyền tải tại Quảng Trị là chiến lược chuyển đổi một quy hoạch nguồn điện 12.963 MW đang nằm phần lớn trên giấy thành năng lực phát điện thực, đưa tỉnh bứt phá thành trung tâm năng lượng miền Trung, đồng thời tái cơ cấu lại danh mục dự án để loại bỏ tình trạng chậm tiến độ, giữ chỗ và lãng phí tài nguyên đất đai. Trọng tâm của câu chuyện Quảng Trị năng lượng hôm nay không phải là thêm dự án mới, mà là biến quy hoạch thành dòng điện hữu hình. Sáng 01/10/2026, Bí thư Tỉnh ủy Vương Quốc Tuấn chủ trì buổi làm việc với UBND tỉnh và các sở, ngành, địa phương về tình hình triển khai các dự án điện trên địa bàn. Thông điệp chính trị khá rõ: không trì hoãn, không lùi tiến độ bất kỳ dự án nào, và không để công suất quy hoạch tiếp tục "treo" trên hồ sơ. Đó là bước ngoặt, vì cho đến nay mới chỉ có 42 dự án hoàn thành, vận hành thương mại và chạy thử, tổng công suất 3.016,2 MW, tương đương khoảng 23% tổng công suất quy hoạch đến năm 2030.
Bức tranh dự án điện miền Trung tại Quảng Trị: năng lực lớn, điểm nghẽn càng lớn
Nhìn vào cấu trúc các dự án điện miền Trung trên địa bàn Quảng Trị, có thể thấy rõ sự mất cân đối giữa tham vọng và khả năng thực thi. Hiện tỉnh có 40 nhà máy điện vận hành thương mại với tổng công suất trên 1.464 MW, cùng 1.524 hệ thống điện mặt trời mái nhà đạt hơn 148 MW công suất. Nhưng phần công suất còn lại của quy hoạch vẫn nằm trong nhiều trạng thái dở dang: 6 dự án đang thi công nhưng vướng giải phóng mặt bằng; 27 dự án đã lựa chọn nhà đầu tư nhưng chưa khởi công; 8 dự án đang điều chỉnh chủ trương đầu tư; 4 dự án mới chấp thuận chủ trương nhưng chưa chọn nhà đầu tư; 26 dự án đang thẩm định và 21 dự án chưa có hồ sơ đề xuất. Nói thẳng, đó là một danh mục dự án điện miền Trung đầy tiềm năng nhưng cũng đầy rủi ro trì trệ. Tỉnh đã rà soát và xác định riêng 17 dự án năng lượng chậm tiến độ với tổng công suất hàng nghìn MW, chủ yếu vướng ở giải phóng mặt bằng, đất đai, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, điều chỉnh chủ trương đầu tư, đấu nối hạ tầng, xác định giá điện và nguồn vốn. Nếu không tháo gỡ điểm nghẽn ở những khâu này, công suất 12.963 MW sẽ tiếp tục là con số đẹp trong văn bản, không phải công suất thực trên lưới.
Siết nhà đầu tư: bước đi cần thiết để chấm dứt tình trạng "giữ chỗ"
Quảng Trị đang chọn cách đối mặt, thay vì né tránh những dự án nằm dài trên giấy. Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương khẳng định tỉnh đã định hình là một trung tâm điện năng của cả nước và phải chủ động lựa chọn nhà đầu tư có thực lực, đủ năng lực tài chính và khả năng triển khai thực tế. Tỉnh giao Sở Tài chính chịu trách nhiệm thẩm định năng lực ban đầu, các sở chuyên ngành và chính quyền địa phương giám sát xuyên suốt quá trình triển khai, không buông lỏng quản lý sau cấp phép. Quan trọng hơn, việc rà soát năng lực nhà đầu tư không chỉ để kiểm tra cho đủ thủ tục, mà để phân loại rõ: dự án nào có khả năng tiếp tục triển khai, dự án nào cần tháo gỡ thêm thủ tục, và dự án nào phải xử lý theo quy định nếu không còn đủ điều kiện thực hiện. Đây là thông điệp chính trị mạnh: tỉnh kiên quyết không chấp nhận tình trạng "giữ chỗ" quy hoạch, có dự án mà không triển khai. Nếu làm triệt để, động thái này sẽ thanh lọc đáng kể danh mục dự án, giải phóng tài nguyên đất đai cho những nhà đầu tư nghiêm túc và mở đường cho hệ sinh thái Quảng Trị năng lượng hoạt động hiệu quả hơn.
Tháo gỡ điểm nghẽn truyền tải: điều kiện sống còn với công suất 12.963 MW
Ngay cả khi dự án nguồn được đẩy nhanh, Quảng Trị vẫn có thể bị "nghẽn mạch" nếu không xử lý dứt điểm hạ tầng truyền tải. Theo tính toán của đơn vị vận hành hệ thống điện, đến năm 2030 riêng Quảng Trị cần truyền tải khoảng 13.700 MW; nguồn điện đấu nối vào lưới 110 kV dự kiến tăng thêm hơn 2.400 MW, nâng tổng công suất đấu nối lên khoảng 3.000 MW. Quy mô nguồn tăng nhanh có nguy cơ gây quá tải một số đường dây như Đông Hà - Lao Bảo, Đông Hà - Đồng Hới, Tuyên Hóa - Sông Gianh và Ba Đồn - Đồng Hới. Không ngẫu nhiên mà tỉnh coi hạ tầng truyền tải là "nút thắt" cần tháo gỡ điểm nghẽn. UBND tỉnh yêu cầu Sở Công Thương bám sát chỉ đạo của bộ ngành trung ương, bổ sung, hoàn thiện quy hoạch điện và đẩy nhanh đầu tư hệ thống truyền tải, không chờ tới giai đoạn 2030–2035. Tỉnh đang thúc đẩy các công trình quan trọng như Trạm cắt 500 kV Quảng Trị 2, đường dây 500 kV Lao Bảo – Quảng Trị 2 và Trạm biến áp 500 kV Lao Bảo, với tuyến đường dây dài khoảng 34,58 km. Đây không chỉ là các dự án kỹ thuật, mà là "xương sống" quyết định việc công suất 12.963 MW có thể thực sự lên lưới và biến Quảng Trị thành trung tâm năng lượng miền Trung.
Lập kế hoạch chi tiết, gắn trách nhiệm cá nhân: cơ chế để hiện thực hóa tầm nhìn
Sức ép thời gian với Quảng Trị là rất rõ: Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã xác định công suất nguồn điện 12.963,4 MW đến năm 2030, và tính cả nguồn hiện có, tổng công suất dự kiến đạt khoảng 14.491 MW. Trong khi đó, phụ tải tại chỗ năm 2030 được dự báo chỉ khoảng 792 MW, thấp hơn 18,3 lần so với tổng công suất nguồn. Điều này buộc tỉnh phải vừa tăng khả năng truyền tải điện ra ngoài, vừa thu hút các ngành công nghiệp sử dụng điện lớn để tránh tình trạng dư thừa nguồn. Để không bị cuốn vào vòng xoáy chậm trễ, Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu phân nhóm toàn bộ dự án, lập kế hoạch chi tiết gắn với tiến độ giải ngân hàng tháng và kiểm tra tiến độ đầu tư xã hội hàng tuần. Hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư phải hoàn thành trong tháng 10, chậm nhất đầu tháng 11/2026. Đồng thời, tỉnh cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu từng sở, ngành, địa phương trong việc giải quyết giải phóng mặt bằng và các vướng mắc khác. Nếu những cam kết này được giữ đúng nhịp, Quảng Trị không chỉ có cơ hội hiện thực hóa công suất 12.963 MW, mà còn xây dựng hình ảnh một địa phương biết lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, biết tháo gỡ điểm nghẽn và biết biến chính sách năng lượng thành động lực tăng trưởng thực sự cho miền Trung.
