Cuộc chạy đua mở rộng sân bay Việt Nam: về đích đúng hẹn hay thêm một lần lỡ nhịp?
Cuộc chạy đua tiến độ của các dự án sân bay Việt Nam mở rộng là quá trình vừa xây thêm đường băng, nhà ga, hạ tầng kỹ thuật, vừa giải quyết những nút thắt cố hữu về mặt bằng, nhân lực và điều kiện tự nhiên, nhằm đưa các công trình hạ tầng hàng không quan trọng vào khai thác đúng mốc thời gian đã cam kết với nhà đầu tư và người dân. Nhìn vào dự án sân bay Long Thành, cảng hàng không Quảng Trị và mở rộng Cà Mau, câu hỏi không phải là có xây được hay không, mà là liệu chúng có thực sự kịp tiến độ và đủ chất lượng để tránh lặp lại chu kỳ chậm trễ vốn đã thành ám ảnh của ngành.
Dự án sân bay Long Thành: tham vọng quốc gia dưới áp lực nhân lực và lịch trình
Dự án sân bay Long Thành rộng 5.000 ha đang thi công giai đoạn 1, nhưng đã phải lùi mốc khai thác từ cuối tháng 6 sang cuối năm 2026 do thiếu khoảng một phần ba nhân lực cần thiết. Đây không chỉ là trễ hẹn đơn thuần, mà phản ánh bài toán tổ chức nguồn lực cho những dự án hạ tầng hàng không quy mô chưa từng có. Công trường vẫn hoạt động căng thẳng với mức công nhật cao, thợ chính đạt 600.000 – 650.000 đồng/ngày, lao động phụ 450.000 – 500.000 đồng/ngày, lao động vệ sinh 400.000 – 450.000 đồng/ngày, kèm chế độ thưởng lễ Tết để giữ người. Cường độ và chi phí nhân công như vậy cho thấy quyết tâm, nhưng cũng là dấu hiệu rằng tiến độ xây dựng sân bay đang bị đẩy bằng biện pháp “đốt sức người” hơn là một chiến lược dài hạn, bền vững.
Cảng hàng không Quảng Trị: mô hình PPP tăng tốc nhưng vẫn phụ thuộc vào mặt bằng
Khác với Long Thành, cảng hàng không Quảng Trị là sân bay PPP, nơi khu vực tư nhân đóng vai trò dẫn dắt một dự án hạ tầng hàng không chiến lược cho Bắc Trung Bộ. Sau hơn hai năm triển khai, giải phóng mặt bằng đạt 267,804 ha trên tổng 267,974 ha, phần vướng mắc còn lại chỉ 0,32 ha liên quan ba hộ dân. Đây là thành tích đáng kể, cho thấy chính quyền địa phương đã bám sát cơ sở, đối thoại tới từng hộ trong giai đoạn nước rút. Hiện trường thi công gần 268 ha hoạt động theo mô hình “3 ca, 4 kíp”, với mục tiêu đón chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2026. Nhưng việc phải xử lý đến từng móng trụ điện, từng hành lang tuyến 110 kV mới hoàn tất bồi thường cho thấy dù mô hình PPP có linh hoạt đến đâu, tiến độ xây dựng sân bay vẫn bị xích chặt vào khâu mặt bằng – điểm yếu cố hữu chưa được khắc phục triệt để.
Cà Mau: một năm đóng cửa cho cuộc nâng cấp gian nan giữa mưa gió và thiếu vật liệu
Dự án mở rộng, nâng cấp Cảng hàng không Cà Mau với tổng mức đầu tư khoảng 2.400 tỷ đồng, khởi công ngày 19/8/2025, chấp nhận tạm dừng khai thác đúng 12 tháng từ 1/11/2025 đến 31/10/2026 để thi công trọn vẹn. Đến nay, khối lượng thi công đạt khoảng 60%, với khoảng 500 công nhân, kỹ sư và gần 200 đầu máy, xe cơ giới làm việc ba ca liên tục ngày đêm nhằm đảm bảo kịp hoàn thành vào 31/10 và khai thác trở lại từ 1/11/2026. Theo quy hoạch, đường cất hạ cánh mới dài 2.400 m, rộng 45 m, cùng đường lăn, sân đỗ phía Nam và nhà ga hành khách được cải tạo, mở rộng. Tuy nhiên, việc phải nhập toàn bộ vật liệu từ tỉnh khác, thậm chí cát từ Campuchia, trong bối cảnh mùa mưa kéo dài đã biến cuộc nâng cấp này thành bài kiểm tra khắc nghiệt về khả năng ứng biến của hệ thống hạ tầng hàng không vùng sâu.
Ba dự án, một câu hỏi chung: Việt Nam có dám đặt chất lượng lên trước tốc độ?
Khi Long Thành phải lùi tiến độ vì thiếu nhân lực, Quảng Trị dồn lực vào từng mét vuông mặt bằng còn lại để kịp mốc cuối 2026, và Cà Mau chấp nhận đóng cửa một năm để nâng cấp toàn diện, bức tranh chung của sân bay Việt Nam mở rộng là sự quyết liệt nhưng vẫn thiếu tính hệ thống. Lịch trình dày đặc buộc các đơn vị thi công phải chọn cách làm ba ca liên tục, tăng ca xuyên đêm, thay vì xây dựng năng lực dài hạn cho ngành xây dựng hạ tầng hàng không. Nếu Việt Nam muốn thoát khỏi quán tính chậm trễ, việc đặt lại ưu tiên từ “kịp thời gian” sang “kịp cả chất lượng và an toàn” là điều bắt buộc. Ba công trình đang trong cuộc nước rút không chỉ là phép thử tiến độ, mà là phép thử xem chúng ta có dám thay đổi cách làm hạ tầng, trước khi những lần trễ hẹn trở thành bình thường mới.
