APEC 2027 và lý do Quốc hội phải “chạy nước rút” về pháp lý
Việc Quốc hội tổ chức kỳ họp không thường lệ để thảo luận các dự án luật hạ tầng và cơ chế đặc thù phục vụ APEC 2027 Việt Nam là bước điều chỉnh khẩn nhằm gỡ vướng pháp lý, rút ngắn thủ tục và bảo đảm các công trình trọng điểm hoàn thành kịp thời với chất lượng kiểm soát được. Theo chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng 7/8, Quốc hội nghe trình bày Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về ba nội dung gồm Luật Phát triển đô thị, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, cùng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ. Chiều cùng ngày, Quốc hội thảo luận dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn trong thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. Đây không chỉ là sắp xếp thủ tục, mà là lựa chọn thái độ dám thay đổi để không đánh mất cơ hội khẳng định vị thế quốc gia.
Luật Phát triển đô thị: Khung chơi mới cho các công trình phục vụ APEC
Trọng tâm của lần điều chỉnh này là Luật Phát triển đô thị – đạo luật được kỳ vọng tạo khung pháp lý thống nhất cho quy hoạch, đầu tư và quản lý hạ tầng đô thị gắn với các công trình phục vụ APEC 2027 Việt Nam. Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đã trình bày Tờ trình về dự án Luật Phát triển đô thị trước Quốc hội. Song song, việc sửa đổi 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong nông nghiệp, môi trường cho thấy mục tiêu rất rõ: cắt giảm những bước rườm rà nhưng vẫn giữ hàng rào kiểm soát rủi ro. Đây là cách tiếp cận cần thiết nếu muốn các công trình phục vụ APEC không bị “chôn chân” vì quy trình. Trong bối cảnh nhiều dự án đã phải thi công trước khi hoàn thiện đầy đủ thủ tục để kịp tiến độ, một nghị quyết cho phép xử lý tình huống này trên nền pháp luật minh bạch là lựa chọn thực tế hơn là để mọi thứ rơi vào vùng xám pháp lý.
Cơ chế đặc thù: tháo gỡ cho công trình APEC và bảo vệ người dám làm
Điểm đáng chú ý là dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ kịp thời khó khăn trong triển khai công trình phục vụ APEC 2027, nhất là với các công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục pháp lý theo yêu cầu tiến độ. Việc ban hành Nghị quyết được kỳ vọng góp phần bảo đảm tiến độ hoàn thành công trình, tạo điều kiện tổ chức thành công Tuần lễ cấp cao APEC 2027 và khẳng định vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Song song, một dự thảo Nghị quyết khác về cơ chế xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số cũng được trình bày ngay trong ngày làm việc đầu tiên. Dự thảo này đặt mục tiêu xử lý khó khăn khi luật hiện hành chưa sửa đổi, đồng thời khuyến khích đổi mới sáng tạo và bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Nghị quyết dự kiến có hiệu lực ba năm và cho phép tiếp tục áp dụng quy định tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để khắc phục hậu quả sau khi hết hiệu lực. Đây là thông điệp rõ ràng: pháp luật không thể biến thành “chiếc khóa” khóa tay những người chịu trách nhiệm đẩy nhanh dự án luật hạ tầng, nhưng cũng không dung túng cho hành vi lợi dụng chính sách để trục lợi.
Các dự án luật hạ tầng và khoảng trống mới về tài chính số
Trong cùng kỳ họp, Quốc hội còn thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền, tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ cao như các giao dịch giá trị lớn và tài sản mã hóa. Nhiều ý kiến đặt câu hỏi về các mặt hàng như lan đột biến, cây cảnh trị giá rất lớn, hay việc thu lợi từ quà tặng trên nền tảng số, liệu có dấu hiệu rửa tiền ẩn phía sau. Đáng chú ý hơn, dịch vụ tài sản mã hóa được đưa vào đối tượng báo cáo phi tài chính, cùng với việc bổ sung danh mục các dấu hiệu đáng ngờ riêng cho lĩnh vực này, nhằm lấp khoảng trống pháp lý đang tồn tại. Đối với các công trình phục vụ APEC, điều này có ý nghĩa không nhỏ: các dòng vốn đầu tư – kể cả từ khu vực tư nhân – sẽ vận hành trong môi trường pháp lý chặt chẽ hơn, giảm nguy cơ bị lợi dụng cho mục đích bất hợp pháp, đồng thời tăng độ tin cậy của hệ thống tài chính khi các dự án hạ tầng lớn được triển khai đồng loạt.
Đường Vành đai 5 và thông điệp về hạ tầng kết nối cho thời kỳ hậu APEC
Kỳ họp không thường lệ cũng dành sự chú ý cho chủ trương đầu tư Dự án xây dựng đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội, một dự án luật hạ tầng được đánh giá là cấp thiết trong hoàn thiện mạng lưới giao thông vùng. Tuy không phải công trình phục vụ APEC trực tiếp, Vành đai 5 với chiều dài khoảng 349 km, tuyến chính 6 làn xe tốc độ thiết kế 100–120 km/h và đường song hành tối thiểu 2 làn tốc độ 60–80 km/h, cho thấy Quốc hội đang nhìn APEC như cú hích để nâng chuẩn hạ tầng lâu dài. Giai đoạn 2026–2030, Chính phủ dự kiến bố trí khoảng 59.700 tỷ đồng cho dự án này. Cách đặt vấn đề cho thấy tư duy không chỉ chạy kịp APEC 2027, mà còn dùng sự kiện này như “bài test” cho toàn bộ quy trình pháp lý, tài chính và tổ chức thi công các dự án quy mô lớn. Nếu Quốc hội khóa XVI tiếp tục duy trì nhịp cải cách pháp lý như tại kỳ họp này, APEC 2027 sẽ không chỉ là sự kiện ngoại giao, mà là dấu mốc nâng cấp năng lực triển khai hạ tầng của cả hệ thống.
