Công nghệ đô thị phải bắt đầu từ nhu cầu sống
Đô thị thông minh là cách tổ chức dịch vụ và quản trị thành phố bằng dữ liệu, công nghệ cùng sự tham gia của người dân để sử dụng nguồn lực hiệu quả và nâng cao chất lượng sống. Vì vậy, giá trị của công nghệ không nằm ở số lượng nền tảng được triển khai, mà ở việc người dân có bớt mất thời gian và chính quyền có quyết định sát thực tế hơn hay không. Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, FPT cùng Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM giới thiệu Ứng dụng Công dân số và Trung tâm Điều hành thông minh (IOC), hướng đến cải thiện trải nghiệm số và quản trị dựa trên dữ liệu. Diễn đàn diễn ra từ ngày 26 đến 29/10 tại Phố đi bộ Nguyễn Huệ, tạo cơ hội để người dân và doanh nghiệp trải nghiệm các giải pháp công nghệ phục vụ phát triển đô thị. Đây là cách đặt sản phẩm vào phép thử cần thiết: liệu chúng có giải quyết được việc thường ngày, thay vì chỉ gây ấn tượng tại một gian hàng.
Ứng dụng Công dân số biến dịch vụ thành trải nghiệm trực tiếp
Trong hai giải pháp được giới thiệu, Ứng dụng Công dân số là sản phẩm tiêu biểu tại gian hàng; Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM chủ trì triển khai cùng FPT trên nền tảng FPT.dCitizen từ tháng 11/2024. Điểm đáng chú ý không phải là tên gọi, mà là vai trò của ứng dụng như một kênh kết nối hai chiều giữa người dân và chính quyền. Qua ứng dụng, người dùng có thể xem thông tin chính thống, tra cứu thủ tục và tiến độ hồ sơ, gửi phản ánh, kiến nghị, đồng thời tiếp cận dịch vụ số ở nhiều lĩnh vực. Những tiện ích này có thể giảm công sức tìm thông tin và giúp người dân theo dõi việc xử lý yêu cầu của mình. Theo kế hoạch mở rộng, ứng dụng sẽ bổ sung tra cứu hồ sơ sức khỏe điện tử, thông tin sức khỏe và lịch sử khám bệnh theo lộ trình cập nhật dữ liệu của ngành y tế; các tiện ích giao thông dự kiến gồm đăng ký giảm vé metro và tra cứu phạt nguội. Lợi ích sẽ phụ thuộc vào độ đầy đủ, kịp thời của dữ liệu và khả năng tiếp cận của nhiều nhóm người dùng.
IOC giúp chính quyền nhìn thành phố qua dữ liệu
Nếu ứng dụng đưa dịch vụ đến gần người dân, Trung tâm Điều hành thông minh đảm nhiệm lớp vận hành phía sau. IOC kết nối, tích hợp và phân tích dữ liệu nhiều lĩnh vực để cung cấp thông tin cho công tác chỉ đạo, điều hành. Hệ thống được ví như “bộ não số”: dữ liệu từ nhiều nguồn được chuẩn hóa vào Kho dữ liệu dùng chung, rồi phân tích và trực quan hóa để hỗ trợ theo dõi tình hình, phát hiện vấn đề và ra quyết định. Hệ thống IOC các cấp của TP.HCM vận hành trên toàn địa bàn từ ngày 15/9/2026. Tuy nhiên, một trung tâm dữ liệu không tự động tạo ra quản trị tốt. Giá trị của nó tùy thuộc vào chất lượng dữ liệu, khả năng liên thông giữa các hệ thống và việc cán bộ dùng thông tin để hành động kịp lúc. Bởi vậy, IOC nên được đánh giá qua kết quả thực tế như xử lý vấn đề nhanh hơn và phối hợp hiệu quả hơn, chứ không chỉ qua quy mô dữ liệu được tập hợp.
Đối tác công nghệ cần tạo năng lực lâu dài
Phiên chuyên đề tại diễn đàn đặt câu hỏi rộng hơn: làm thế nào chuyển quan hệ đối tác công nghệ thành tăng trưởng bền vững cho các siêu đô thị? Cuộc trao đổi quy tụ lãnh đạo thành phố, nhà ngoại giao và doanh nghiệp để bàn về cách xây dựng, quản trị các quan hệ đối tác trong một thế giới ngày càng kết nối. TS. Sandy Chong nêu ba trụ cột của hệ sinh thái công nghệ thành công: hợp tác liên ngành, hội tụ và nguồn vốn. Bà cũng cho rằng thành phố cần yêu cầu doanh nghiệp công nghệ hỗ trợ hệ sinh thái bản địa thông qua đào tạo, chia sẻ công nghệ và tài trợ dự án cộng đồng. Đó là tiêu chuẩn quan trọng để nhìn nhận các giải pháp như nền tảng số và IOC: chúng phải giúp thành phố tăng năng lực của chính mình, không chỉ bổ sung công cụ từ bên ngoài. Quan điểm tại phiên thảo luận cũng nhấn mạnh quy hoạch thông minh cần bắt đầu bằng chiến lược, thử nghiệm rồi đánh giá; dữ liệu phải đi cùng lắng nghe người dân, khả năng tương tác và an ninh mạng. Phát triển đô thị bền vững vì thế không phải cuộc chạy đua số hóa, mà là lựa chọn công nghệ tạo ra dịch vụ thuận tiện, vận hành tốt hơn và lợi ích lâu dài cho cư dân.
