Ba vụ tai nạn liên tiếp: tín hiệu cảnh báo đỏ cho Vành đai 3
Tai nạn Vành đai 3 TP.HCM là chuỗi các sự cố giao thông chết người xảy ra trong phạm vi công trường tuyến đường hơn 90km, nơi vừa thi công vừa duy trì lưu thông, làm lộ rõ những rủi ro lớn đối với an toàn công trường, người lao động và người đi đường trong bối cảnh hạ tầng hiện hữu chịu áp lực tăng lưu lượng xe cơ giới trên 21% so với năm 2022. Chỉ trong vài ngày, từ 28/7 đến 1/8, ba vụ tai nạn đã cướp đi ba mạng người trên hai nút giao Tân Vạn và Bình Chuẩn. Một nhân viên kỹ thuật bị xe ben của chính đơn vị thi công cán tử vong khi lùi vào vị trí tập kết vật liệu. Tiếp đó, một người phụ nữ chết vì va chạm giữa xe máy và xe đầu kéo tại khu vực đang thi công nút giao Tân Vạn, rồi một người đàn ông tử vong khi xe máy va chạm với xe kéo container trên đường tránh công trình nút giao Bình Chuẩn. Những sự cố này không thể xem là “rủi ro tất yếu”, mà là lời nhắc rằng an toàn phải đứng trước tiến độ.
Phản hồi của Ban Giao thông: giải thích nhiều, nhưng chưa đủ trấn an
Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM cho biết nguyên nhân cụ thể và trách nhiệm từng tổ chức, cá nhân trong các vụ tai nạn Vành đai 3 vẫn đang được cơ quan chức năng xác minh, kết luận dựa trên vị trí, diễn biến và việc tuân thủ phương án tổ chức giao thông, an toàn thi công. Họ nhấn mạnh cả ba vụ việc đều gắn với yếu tố “bất cẩn, thiếu quan sát” của phương tiện: xe ben lùi cán chết nhân viên kỹ thuật; xe đầu kéo rẽ phải quay đầu thiếu quan sát; xe máy đi vào đường công vụ C3 chỉ dành cho ô tô, xe tải và phương tiện cơ giới. Theo Ban, nút giao Tân Vạn và Bình Chuẩn có quy mô lớn, nhiều dòng xe giao cắt, lưu lượng xe tải nặng rất cao, trong khi dự án buộc phải vừa thi công vừa duy trì giao thông. Họ khẳng định đã phê duyệt kế hoạch an toàn lao động, vệ sinh môi trường chung cho cả gói thầu, cùng biện pháp thi công chi tiết từng hạng mục. Nhưng khi ba người thiệt mạng chỉ trong hai tuần và trước đó là vụ sập cần cẩu ở gói thầu XL5 khiến một người chết, một người bị thương, những lời khẳng định ấy khó thuyết phục nếu không đi kèm thay đổi cụ thể trong quản lý dự án giao thông.
Áp lực lưu lượng và tổ chức giao thông tạm: người dân đang gánh rủi ro
Đại công trường Vành đai 3 nằm trên nền một mạng lưới giao thông đã căng hết khả năng chịu tải. Dự báo cho thấy trên các trục chính kết nối khu vực Tân Vạn như Xa lộ Hà Nội và đường Mỹ Phước – Tân Vạn, lưu lượng phương tiện tăng khoảng 21,5–26% so với năm 2022, gây áp lực lớn lên hệ thống hạ tầng giao thông hiện hữu. Đồng thời, khu vực này còn đang thi công cầu vượt, đường dẫn và các hạng mục liên quan, cộng với việc sửa chữa mặt cầu Đồng Nai từ đầu tháng 7/2026, làm điều kiện lưu thông bình thường bị xáo trộn. Ban Giao thông thừa nhận việc hạn chế tốc độ khai thác, tổ chức giao thông trong khu vực thi công dù đã bố trí hệ thống an toàn giao thông đầy đủ theo quy định vẫn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh ùn tắc và mất an toàn tại những thời điểm cục bộ. Nói cách khác, trong giai đoạn quá độ này, người dân chấp nhận đi trên những cung đường “tạm”, nhiều rào chắn và điểm giao cắt phức tạp, nhưng dường như lại phải gánh phần lớn rủi ro từ cách tổ chức thi công và kiểm soát dòng xe.
An toàn công trường: từ quy trình trên giấy đến trách nhiệm ngoài hiện trường
Ban Giao thông khẳng định đã phê duyệt kế hoạch bảo đảm an toàn lao động, vệ sinh môi trường cho toàn gói thầu và thường xuyên kiểm tra hệ thống cảnh báo, phân luồng, rào chắn, biển báo phản quang, đèn chiếu sáng, các vị trí giao cắt. Họ cho biết nhân sự của Ban luôn thường trực tại công trường, yêu cầu nhà thầu và tư vấn giám sát rà soát mặt đường tạm, bổ sung, sửa chữa nơi chưa bảo đảm; nếu có nguy cơ trực tiếp mất an toàn, phải tạm dừng hạng mục để khắc phục trước khi thi công tiếp. Trách nhiệm trực tiếp duy trì điều kiện an toàn giao thông tại công trường được xác định thuộc về nhà thầu thi công và tư vấn giám sát hiện trường. Vấn đề nằm ở chỗ: ba tai nạn tử vong và một vụ sập cần cẩu cho thấy giữa hệ thống quy trình và thực tế triển khai vẫn có khoảng cách đáng kể. Một kế hoạch an toàn tốt không thể chấp nhận việc nhân viên kỹ thuật bị xe của đơn vị mình cán chết ngay trong lúc hướng dẫn lùi, hay người dân đi nhầm vào đường công vụ mà không được ngăn bằng những biện pháp hữu hiệu hơn biển bảng và rào mềm. Khi tổ chức giao thông tạm đã được cảnh báo là tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, câu hỏi cần đặt ra không chỉ là “đã làm đúng quy định chưa”, mà là “quy định ấy đủ để cứu mạng người hay không”.
Hạ tầng trọng điểm cần một tư duy an toàn mới
Vành đai 3 TP.HCM là tuyến đường trọng điểm liên vùng, dài hơn 90km, đi qua TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh, khi hoàn thành sẽ không chỉ kết nối giao thông mà còn tạo hành lang đô thị, công nghiệp cho cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. TP.HCM hạ tầng vì thế đang đặt rất nhiều kỳ vọng vào công trình này. Nhưng một tuyến đường được xây bằng những cái chết vì “bất cẩn, thiếu quan sát” và những đoạn đường tạm nhiều rủi ro sẽ khó trở thành nền tảng phát triển đúng nghĩa. Ban Giao thông nói đến việc thường xuyên chỉ đạo, phối hợp các đơn vị thi công kiểm tra cảnh báo, phân luồng, tổ chức giao thông. Tuy nhiên, chuỗi sự cố vừa qua cho thấy hệ thống giám sát hiện trường và văn hóa an toàn vẫn chưa đạt mức tương xứng với quy mô và tầm quan trọng của dự án. Khi ba mạng người đã mất, điều cần hơn những bản giải trình là một sự thay đổi thực sự trong cách nhìn nhận an toàn công trường: coi đó là tiêu chí hàng đầu của quản lý dự án giao thông, đứng trên cả áp lực tiến độ và lưu lượng phương tiện.
