Vành đai 3 TP.HCM là gì và vì sao mốc cuối năm quan trọng?
Vành đai 3 TP.HCM là tuyến đường cao tốc dài khoảng 76,3km, kết nối TP.HCM với Đồng Nai, Tây Ninh và các vùng kinh tế lân cận, nhằm giảm tải giao thông đô thị trung tâm, rút ngắn hành trình liên vùng và mở không gian phát triển đô thị – công nghiệp mới. Nói cách khác, đây là “xương sống” giao thông mới của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, nơi mọi sự chậm trễ đều tạo ra cái giá rất cụ thể cho người dân và doanh nghiệp. Tiến độ xây dựng bị chậm so với mốc Quốc hội giao khiến câu hỏi lớn xuất hiện: những vướng mắc nào đã được tháo gỡ, đặc biệt ở Đồng Nai, và liệu mục tiêu hoàn thành, thông xe toàn tuyến vào cuối năm có phải là kỳ vọng thực tế hay chỉ là một cam kết chính trị khó giữ.
Đồng Nai: Mắt xích từng tắc nghẽn nay đã thông đến đâu?
Đoạn Vành đai 3 qua Đồng Nai dài hơn 11,2km, điểm đầu giao cao tốc Bến Lức–Long Thành, điểm cuối đến mố B cầu Nhơn Trạch, được xem là mắt xích then chốt trong mạng lưới giao thông Đồng Nai, kết nối sân bay Long Thành, hệ thống cao tốc và các tuyến huyết mạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Vướng mắc lớn nhất từng nằm ở giải phóng mặt bằng, đặc biệt khu vực Hương lộ 19, nay đã được chính quyền và các đơn vị liên quan xử lý, tạo điều kiện mở thêm các mũi thi công và tăng tốc tiến độ. Giá trị hợp đồng tại đây đã đạt gần 80% và dự án dự kiến đưa vào khai thác trong quý IV. Một đoạn nối TP.HCM và Đồng Nai đã thông xe tạm, cho thấy các nút thắt lớn ở khu vực này về cơ bản đã được tháo gỡ, dù vẫn cần cảnh giác với nguy cơ chậm từ các hạng mục hoàn thiện.
Tiến độ xây dựng: Chậm mốc Quốc hội nhưng đang tăng tốc
Theo báo cáo thẩm tra của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội, dự án Vành đai 3 TP.HCM chưa đạt yêu cầu về tiến độ theo chủ trương đầu tư ban đầu, không hoàn thành vào năm 2025 và cũng không kịp mốc 30/6 như Nghị quyết 57/2022 đề ra. Đây là lời nhắc thẳng thắn rằng công trình đã trễ hẹn với cử tri. Để “cứu” tiến độ, Chính phủ đặt lại các mục tiêu: hoàn thành khoảng 30,5km tuyến chính vào 30/9; tiếp tục hoàn thành khoảng 70,4km tuyến chính cao tốc và khoảng 75,5km đường song hành, đường gom vào 30/12. Một phát biểu đáng trích là: “Tính đến 20/7, toàn dự án mới giải ngân 1.540 tỷ đồng, đạt 23% kế hoạch năm”. Nghĩa là tiến độ công trường có dấu hiệu tăng tốc, nhưng tiến độ giải ngân vẫn là điểm nghẽn có thể kéo lùi kế hoạch thông xe toàn tuyến.
Các hạng mục bổ sung: Cần thiết nhưng dễ kéo giãn kỳ vọng
Một diễn biến đáng chú ý là sau điều chỉnh, tổng mức đầu tư dự án giảm so với sơ bộ ban đầu, chủ yếu nhờ chi phí giải phóng mặt bằng giảm ở TP.HCM và Bình Dương. Thấy có “dư địa” vốn, các địa phương đề xuất bổ sung hàng loạt hạng mục: nút giao Tân Vạn khoảng 2.000 tỷ đồng, thêm một đơn nguyên cầu Bình Gởi khoảng 600 tỷ đồng, khu tái định cư Tân Bình khoảng 2.865 tỷ đồng và một số hạng mục thuộc dự án thành phần 7 trị giá 294 tỷ đồng. Các công trình này dự kiến khởi công quý IV/2026 và hoàn thành quý IV/2028. Về bản chất, đây là những hạng mục hợp lý nếu muốn Vành đai 3 TP.HCM vận hành an toàn, đồng bộ. Nhưng nếu không tách bạch rõ ràng giữa mốc hoàn thành tuyến chính và chuỗi hạng mục bổ sung kéo dài tới 2028, kỳ vọng của người dân về “thông xe toàn tuyến” rất dễ bị kéo giãn thêm vài năm nữa.
Tác động thực tế và đánh giá khả năng thông xe toàn tuyến
Vành đai 3 TP.HCM khi hoàn thành không chỉ giảm áp lực giao thông nội đô mà còn mở không gian phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ liên vùng, kết nối cảng, sân bay, trung tâm logistics. Đối với người dân, ý nghĩa rõ nhất là hành trình ngắn hơn, ít kẹt xe hơn giữa TP.HCM, Đồng Nai và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Hiện đoạn 14,7km cầu cạn qua TP Thủ Đức đạt tiến độ khả quan, dự kiến thông xe 30/9, còn cầu vượt nút giao Tân Vạn dự kiến hợp long đầu tháng 9. Đặt tất cả lên bàn, mục tiêu đưa phần lớn tuyến chính vào khai thác cuối năm là tham vọng có cơ sở nếu kịp tháo nốt vướng mắc về vốn, vật liệu và hệ thống giao thông thông minh ITS. Tuy vậy, để người dân tin vào mốc thông xe toàn tuyến, dự án cần công khai hơn nữa lộ trình từng đoạn, tránh lẫn lộn giữa “hoàn thành tuyến chính” và “hoàn thiện toàn bộ hệ sinh thái hạ tầng” kéo dài tới 2028.
