Làn sóng dự án mới và thông điệp chiến lược của Quảng Ninh
Quảng Ninh dự án đầu tư mới là tập hợp 16 dự án với tổng vốn hơn 16.000 tỷ đồng cùng 24 dự án cấp tỉnh khởi công, khánh thành với khoảng 46.800 tỷ đồng, đánh dấu bước chuyển ưu tiên phát triển kinh tế Quảng Ninh khi tỉnh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Điểm đáng nói không phải chỉ là con số vốn, mà là cách Quảng Ninh dùng “cú nổ” dự án để định hình lại cấu trúc tăng trưởng. 16 dự án được trao quyết định đầu tư, trong đó 6 dự án nhận giấy chứng nhận đăng ký, 8 dự án được chấp thuận chủ trương và 2 dự án thành lập cụm công nghiệp, tổng vốn khoảng 16.075 tỷ đồng. Song song, từ 8 giờ ngày 27/8, toàn địa phương tổ chức khởi công, khánh thành 24 dự án cấp tỉnh với tổng vốn khoảng 46.816 tỷ đồng.
Khi Chủ tịch Quốc hội ký Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh, mục tiêu tăng trưởng buộc phải đặt ở mức cao hơn. Quy mô dự án lớn là điều kiện cần; điều kiện đủ là chúng có thực sự chuyển hóa thành năng lực sản xuất, hạ tầng và dịch vụ mới cho người dân và doanh nghiệp hay không.
Công nghiệp hạ tầng: Xương sống của kỷ nguyên mới
Nếu phải chọn một “xương sống” cho kỷ nguyên thành phố trực thuộc Trung ương, đó là hạ tầng công nghiệp. Trong 24 dự án trọng điểm tỉnh, nhóm phát triển khu công nghiệp và cụm công nghiệp được ưu tiên rõ rệt, từ Khu công nghiệp Bạch Đằng II đến VSIP Quảng Ninh, các KCN tại Uông Bí, Green Bay Tech Yên Tử, Vân Đồn, cùng các cụm công nghiệp Vô Ngại, Thống Nhất và nhiều cụm khác.
Dự án Khu công nghiệp Bạch Đằng II tại phường Liên Hòa có diện tích hơn 420 ha, tổng vốn 5.000 tỷ đồng, nằm trong Khu kinh tế ven biển Quảng Yên, kết nối trực tiếp với Hải Phòng, hành lang kinh tế ven biển và hệ thống cảng biển, logistics của vùng. Đây không chỉ là thêm quỹ đất công nghiệp, mà là “cửa ngõ” để hút các chuỗi sản xuất toàn cầu, nhất là khi tỉnh đặt ưu tiên vào công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao và kinh tế biển.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Quản Minh Cường, vị thế mới phải được thể hiện bằng một nền kinh tế có năng suất, sức cạnh tranh và khả năng chống chịu cao hơn, với hạ tầng hiện đại và đời sống người dân ấm no, hạnh phúc. Định hướng “từ nâu sang xanh”, không thu hút đầu tư bằng mọi giá, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng được lồng vào chính các dự án trọng điểm tỉnh, buộc doanh nghiệp phải đi cùng mục tiêu phát triển bền vững.
Dịch vụ, đô thị và du lịch: Bệ đỡ cho thành phố hiện đại
Nhìn vào cơ cấu 16 dự án được trao quyết định, dễ thấy Quảng Ninh không chấp nhận tăng trưởng một chiều. Các dự án trải rộng từ phát triển đô thị, thương mại dịch vụ, du lịch nghỉ dưỡng đến nhà ở xã hội, y tế, môi trường, khai khoáng, nông nghiệp và công nghiệp chế biến, chế tạo. Ở Hạ Long, các tổ hợp khách sạn, thương mại dịch vụ, trung tâm hội nghị và du lịch nghỉ dưỡng tại Quang Hanh; khu du lịch sinh thái rừng, biển cao cấp Hòn Giai tại Vân Đồn, hay các dự án xử lý nước thải đô thị đều hướng tới mục tiêu thành phố du lịch – dịch vụ chất lượng cao.
Tác động thực tế là gì? Các dự án bổ sung năng lực sản xuất, hạ tầng và dịch vụ, đồng thời tạo thêm việc làm, thu hút đầu tư và cải thiện điều kiện sống cho người dân. Trong giáo dục, việc xây mới Trường THPT Hoàng Quốc Việt với tổng mức đầu tư 176 tỷ đồng đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng; trong nhà ở, dự án nhà ở xã hội tại ô đất AOM-72 với vốn 2.226 tỷ đồng bổ sung nguồn cung cho người lao động.
Một câu nói đáng trích là phát biểu của Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Văn Khắng: “Mỗi dự án là một cam kết, một công trình, một năng lực sản xuất mới và một nguồn lực mới cho sự phát triển của Quảng Ninh”. Khi doanh nghiệp được xác định là chủ thể, trung tâm của hoạt động đầu tư, thành công của doanh nghiệp được coi là thành công của địa phương, định hình rõ mô hình quản trị thành phố trực thuộc Trung ương dựa trên kinh tế tư nhân năng động.
Từ chủ trương đến đời sống: Thách thức của một kỷ nguyên mới
Khoảnh khắc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mang lại cả cơ hội lẫn áp lực. Quảng Ninh tuyên bố hướng tới nền kinh tế năng động, hiện đại, xanh và bền vững, với chất lượng tăng trưởng cao hơn và hạ tầng đồng bộ. Đồng loạt triển khai 24 dự án cấp tỉnh với tổng vốn hơn 46.800 tỷ đồng cùng các dự án cấp cơ sở là cách địa phương mở rộng không gian phát triển, đồng bộ hóa hạ tầng và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.
Nhưng “bài kiểm tra” nằm ở giai đoạn sau khi trao quyết định. Tỉnh đã yêu cầu các chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện thủ tục, huy động nguồn lực, tổ chức thi công và sớm đưa dự án vào hoạt động. Chính quyền cam kết đồng hành, hỗ trợ trong khuôn khổ pháp luật, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát để bảo đảm các dự án đúng mục tiêu, tiến độ, sử dụng hiệu quả đất đai và tài nguyên. Nếu cam kết này không được thực thi nghiêm túc, Quảng Ninh có nguy cơ rơi vào “bẫy dự án treo” – điều đi ngược hoàn toàn mục tiêu chất lượng phát triển mới.
Ở phía người dân, kỳ vọng là rất cụ thể: việc làm ổn định, thu nhập tốt hơn, nhà ở phù hợp khả năng chi trả, dịch vụ y tế và giáo dục chất lượng cao, không khí trong lành dù công nghiệp phát triển. Các dự án hạ tầng công nghiệp, nhà ở xã hội, trường học, bệnh viện, nhà văn hóa được khánh thành chỉ có ý nghĩa khi thực sự nâng mức sống hàng ngày của cư dân Quảng Yên, Uông Bí, Hạ Long, Vân Đồn, Móng Cái, Hải Hà, Đầm Hà và toàn đô thị mới.
Ngành nào dẫn dắt, và Quảng Ninh cần gì để không chệch hướng?
Từ bản đồ dự án trọng điểm tỉnh lần này, có thể thấy ba nhóm ngành sẽ dẫn dắt phát triển kinh tế Quảng Ninh trong kỷ nguyên thành phố trực thuộc Trung ương: công nghiệp chế biến, chế tạo – công nghệ cao; dịch vụ – du lịch chất lượng cao; và hạ tầng đô thị – xã hội gắn với kinh tế xanh, kinh tế biển. Hệ sinh thái khu công nghiệp từ Bạch Đằng II, VSIP đến các KCN tại Uông Bí, Vân Đồn, cùng cụm công nghiệp Hải Yên, Quảng Đức, Vô Ngại, Thống Nhất… cho thấy trục công nghiệp – logistics sẽ là động cơ chính.
Điểm tích cực là Quảng Ninh không đánh cược tất cả vào một ngành. Việc song song phát triển du lịch nghỉ dưỡng, dịch vụ thương mại, y tế, nhà ở xã hội và bảo vệ môi trường tạo ra nền tăng trưởng đa trụ cột. Tuy vậy, để không chệch hướng, địa phương phải kiên định ba nguyên tắc: không hạ chuẩn môi trường để đổi lấy dự án; chọn lọc nhà đầu tư có công nghệ, quản trị tiên tiến; và đặt lợi ích người dân – từ việc làm đến chất lượng sống – làm thước đo cuối cùng.
Trong ngắn hạn, ưu tiên phải là biến các quyết định đầu tư thành công trình cụ thể, dây chuyền sản xuất vận hành, sản phẩm và dịch vụ mới trên thị trường. Trong dài hạn, nếu Quảng Ninh giữ được kỷ luật thực thi, bảo vệ môi trường và tập trung vào công nghiệp xanh, logistics, du lịch chất lượng cao, địa phương có cơ hội trở thành hình mẫu thành phố trực thuộc Trung ương với nền kinh tế năng động, hiện đại, xanh và bền vững đúng như mục tiêu đã đặt ra.
