Trục Bình Tiên là gì và vì sao 2 tháng tới mang tính bước ngoặt?
Trục cầu đường Bình Tiên là một dự án giao thông TP.HCM quy mô lớn, gồm tuyến cầu – đường dài hơn 3,6 km bắc qua kênh Tàu Hủ và kênh Đôi, tạo thêm một trục kết nối khu Nam với khu trung tâm, được kỳ vọng giảm áp lực giao thông và mở rộng không gian phát triển đô thị về phía Nam thành phố. Dự án này không chỉ bổ sung thêm lựa chọn di chuyển cho người dân mà còn được xem như phép thử cho năng lực tổ chức giải phóng mặt bằng và điều hành đầu tư công của thành phố.
Hiện dự án cầu đường 6.200 tỷ đang ở ngưỡng nhạy cảm nhất: 2 tháng nữa, TP.HCM đặt mục tiêu hoàn tất mặt bằng cho toàn bộ trục kết nối khu Nam này. Dù đã triển khai từ tháng 7, mới có 123/424 trường hợp bị ảnh hưởng bàn giao mặt bằng, tương đương khoảng 30%. Điều đó nghĩa là, nếu không xử lý quyết liệt trong hai tháng, rủi ro chậm cả dự án là rất rõ.
Tiến độ giải phóng mặt bằng: bức tranh không đồng đều nhưng vẫn còn cửa sáng
Điểm tích cực là các địa phương đã bắt đầu tăng tốc bồi thường, hỗ trợ và chi trả cho người dân theo chỉ đạo của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM. Tuy nhiên, nhìn vào từng khu vực, dễ thấy “nút thắt” không nằm đều. Phường Bình Tiên đã bàn giao 82/121 trường hợp, đạt khoảng 68%, trong khi xã Bình Hưng mới bàn giao 6/24 trường hợp.
Đáng lo hơn, 100 trường hợp tại phường Phú Định vẫn chưa bàn giao, còn 179 trường hợp tại phường Bình Đông đang hiệp thương bồi thường. Đây là những con số cho thấy phần khó nhất của công tác hoàn tất mặt bằng dồn vào giai đoạn cuối cùng. Câu nói có thể trích dẫn ở thời điểm này là: "Nếu mặt bằng được bàn giao đầy đủ vào tháng 11, công trình có thể hoàn thành trong năm 2028". Nghĩa là mỗi ngày trễ trong khâu mặt bằng hôm nay đều đánh đổi bằng nguy cơ đẩy lùi mốc hoàn thành ngày mai.
Cơ hội tăng tốc thi công và mở mới trục kết nối khu Nam
Khi mặt bằng được giao đồng loạt, dự án giao thông TP.HCM này sẽ bước vào giai đoạn thi công tăng tốc, thay vì “xé lẻ” từng đoạn như hiện nay. Trục cầu đường Bình Tiên dài khoảng 3,66 km, rộng 30–47 m, trong đó phần cầu chính dài khoảng 3,1 km, kèm tuyến đường song hành phía dưới dài khoảng 3,3 km. Cấu trúc này cho phép thi công theo nhiều mũi, rút ngắn thời gian và giảm chi phí phát sinh do chồng chéo.
Về bản chất, đây là một trục kết nối khu Nam mới, mở thêm một hướng lưu thông từ khu Nam vào trung tâm, thay vì chỉ phụ thuộc vào các tuyến hiện hữu vốn quá tải. Khi đưa vào khai thác, công trình được kỳ vọng nâng cao năng lực lưu thông, rút ngắn kết nối giữa khu trung tâm và khu Nam, đồng thời tạo thêm dư địa phát triển đô thị về phía Nam. Nói cách khác, nếu mặt bằng về đích đúng hẹn, thành phố không chỉ có thêm một cây cầu, mà có thêm một “động mạch” mới cho cả cực Nam.
Thiết kế độc đáo và vai trò trong mạng lưới giao thông phía Nam
Trục cầu đường Bình Tiên nổi bật với kiến trúc cầu vượt độc đáo bắc qua kênh Tàu Hủ và kênh Đôi, xoá bỏ các rào cản tự nhiên vốn chia cắt không gian đô thị. Đây không chỉ là câu chuyện thẩm mỹ, mà là cách tăng năng lực vận tải: giao thông được nâng lên nhiều tầng, tách dòng xe, giảm xung đột giao cắt mặt đất, từ đó góp phần giảm ùn tắc cho các trục song song hiện nay.
Sau khi hoàn thành và khai thác, cầu đường Bình Tiên sẽ tạo thêm hướng lưu thông qua khu vực đô thị hóa nhanh, kết nối các khu dân cư, khu đô thị và các tuyến giao thông lớn. Tổng mức đầu tư dự án khoảng 6.285 tỷ đồng từ nguồn vốn đầu tư công, trong đó khoảng 3.300 tỷ dành cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật, còn phần xây lắp hơn 2.900 tỷ. Người dân có quyền kỳ vọng rằng một khoản đầu tư như vậy phải đổi lại được hiệu quả rõ rệt: thời gian di chuyển ngắn hơn và mạng lưới giao thông phía Nam mạch lạc hơn.
Kết luận: Đừng để trục 6.200 tỷ trở thành bài học lỡ nhịp
TP.HCM là đầu tàu kinh tế, đóng góp hơn 23% tăng trưởng chung cả nước, với GRDP bình quân đầu người cao gấp 1,7 lần mức chung. Một đô thị như vậy không thể chấp nhận những dự án giao thông trọng điểm liên tục vướng mặt bằng rồi kéo dài thêm nhiều năm. Trục Bình Tiên – với vai trò mắt xích hoàn thiện mạng lưới giao thông phía Nam – đang cho thành phố một cơ hội để chứng minh rằng mình có thể làm khác.
Trong hai tháng tới, hoặc TP.HCM hoàn tất mặt bằng để cầu đường 6.200 tỷ có điều kiện tăng tốc thi công và về đích 2028 như kế hoạch, hoặc dự án này sẽ nối dài danh sách công trình chậm tiến độ. Thời điểm quyết định đã tới; nếu thành phố muốn giữ lợi thế cạnh tranh và giảm áp lực hạ tầng cho khu Nam, không còn lựa chọn nào khác ngoài việc hoàn tất mặt bằng đúng hẹn và giữ kỷ luật thi công đến cùng.
