Giải phóng mặt bằng: điểm bùng nổ của dự án giao thông TP.HCM
Dự án cầu đường Bình Tiên là một trục hạ tầng vận tải 6.200 tỷ đồng thuộc nhóm dự án giao thông TP.HCM, có nhiệm vụ mở thêm hướng kết nối chiến lược giữa khu Nam và khu trung tâm, đồng thời phá vỡ những rào cản không gian đô thị để hỗ trợ quá trình đô thị hóa đang diễn ra nhanh tại phía Nam thành phố. Chính vì vậy, hoàn tất giải phóng mặt bằng không phải là thủ tục hành chính, mà là thời điểm bùng nổ, quyết định dự án có giữ được nhịp thi công và kịp mang lại lợi ích cho người dân hay không. Dự kiến khoảng hai tháng nữa, TP.HCM sẽ hoàn tất mặt bằng cho trục giao thông mới này, tạo điều kiện để toàn bộ công trình chuyển sang giai đoạn thi công đồng loạt, thay vì thi công cục bộ kéo dài.
Những con số cho thấy tầm vóc của trục cầu đường Bình Tiên
Điểm khiến cầu đường Bình Tiên trở thành tâm điểm chú ý trong bức tranh kết nối TP.HCM là quy mô đầu tư và không gian đô thị mà tuyến này mở ra. Tổng mức đầu tư khoảng 6.285 tỷ đồng từ nguồn vốn đầu tư công, trong đó khoảng 3.300 tỷ đồng dành cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật, còn phần xây lắp chính hơn 2.900 tỷ đồng. Tuyến dài khoảng 3,66km, rộng 30–47m, với cầu chính dài khoảng 3,1km vượt qua kênh Tàu Hủ và kênh Đôi cùng hệ thống đường song hành phía dưới dài khoảng 3,3km. Đây không chỉ là một đoạn đường mới, mà là một hành lang giao thông giúp nối liền các khu vực Bình Tiên, Phú Định, Bình Đông và Bình Hưng, giải tỏa áp lực lưu thông cho mạng lưới hiện hữu và tạo trục phát triển đô thị Nam – Tây Nam.
Mặt bằng và tiến độ: vì sao đây là “nút thắt” quan trọng
Dự án giao thông TP.HCM này đã khởi công từ tháng 7 nhưng đến nay mới có 123 trong tổng số 424 trường hợp bị ảnh hưởng bàn giao mặt bằng, tương đương khoảng 30%, cho thấy lực cản lớn nhất nằm ở khâu bồi thường và di dời. Các địa phương đang tăng tốc chi trả, hỗ trợ người dân với mục tiêu hoàn tất giao mặt bằng trong tháng 11, để có thể thi công đồng loạt và hướng tới hoàn thành công trình vào năm 2028. Theo ghi nhận, phường Bình Tiên đã bàn giao 82/121 trường hợp (khoảng 68%), trong khi xã Bình Hưng mới bàn giao 6/24 trường hợp, còn phường Phú Định và Bình Đông vẫn đang hiệp thương. Việc chậm trễ không chỉ làm đội chi phí quản lý dự án, mà còn kéo dài thời gian người dân sống trong vùng bị ảnh hưởng. Chính vì thế, hoàn tất mặt bằng là bước ngoặt bắt buộc nếu thành phố muốn biến hạ tầng vận tải 6.200 tỷ thành dòng chảy giao thông thực sự, thay vì nằm trên giấy.
Tác động kết nối khu Nam và vai trò trong mạng lưới hạ tầng
Khi đi vào khai thác, cầu đường Bình Tiên được kỳ vọng nâng cao năng lực lưu thông, rút ngắn kết nối giữa khu trung tâm và khu Nam, đồng thời tạo thêm dư địa cho phát triển đô thị về phía Nam TP.HCM. Tuyến mới sẽ tạo thêm một hướng giao thông chiến lược qua khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh, hỗ trợ kết nối giữa các khu dân cư, khu đô thị và những tuyến giao thông lớn hiện hữu. Nói cách khác, đây là một mắt xích quan trọng trong quá trình hoàn thiện mạng lưới kết nối TP.HCM theo hướng tăng liên kết giữa các khu vực phía Nam, thay vì duy trì mô hình tập trung dồn tải lên vài trục đường chính. Trong bối cảnh GRDP bình quân đầu người của thành phố đã cao hơn mặt bằng chung cả nước, nâng cấp hạ tầng vận tải không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là lời giải cho chất lượng sống đô thị, thời gian di chuyển và chi phí xã hội của hàng triệu người.
Một mảnh ghép khác: nâng cấp đường Tam Thôn Hiệp và bài học chung
Bức tranh hạ tầng giao thông TP.HCM không chỉ có Bình Tiên mà còn nhiều dự án đồng thời được triển khai, như nâng cấp, mở rộng đường Tam Thôn Hiệp từ Km1+200 đến cầu Tắc Tây Đen với tổng mức đầu tư 696,239 tỷ đồng. Gói thầu xây lắp 02 (đoạn từ Km3+200 đến Km5+700) đã được phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu với giá trúng thầu 206,583 tỷ đồng, được tổ chức đấu thầu qua mạng và đóng thầu ngày 21/08/2026; các gói xây lắp 01 và 03 vẫn đang trong quá trình đánh giá hồ sơ. Dù không phải dự án quy mô nghìn tỷ như cầu đường Bình Tiên, tuyến Tam Thôn Hiệp cho thấy xu hướng chung: TP.HCM đang đồng thời mở rộng nhiều hướng kết nối, từ khu Nam đến các cửa ngõ khác, và mỗi dự án đều bị chi phối mạnh bởi tiến độ giải phóng mặt bằng, đấu thầu, thi công.
Kết luận: từ mặt bằng sạch đến dòng chảy kết nối mới
Nhìn từ cầu đường Bình Tiên, có thể thấy giải phóng mặt bằng đã trở thành thước đo năng lực triển khai các dự án giao thông TP.HCM: nếu mặt bằng được bàn giao đầy đủ vào tháng 11 và công trình hoàn thành vào năm 2028, thành phố sẽ có thêm một trục kết nối khu Nam giàu tiềm năng vào mạng lưới trung tâm. Ngược lại, bất kỳ chậm trễ nào cũng kéo theo chi phí cơ hội rất lớn cho người dân và cho kinh tế đô thị. Khi đường Tam Thôn Hiệp và nhiều tuyến khác cùng từng bước hoàn thiện, bài toán không còn là “có dự án hay không”, mà là thành phố có đủ quyết tâm để xử lý dứt điểm khâu mặt bằng, bồi thường, tái định cư, để những hạ tầng vận tải hàng nghìn tỷ thực sự chuyển hóa thành dòng chảy giao thông hiệu quả, giúp giảm tải, rút ngắn thời gian di chuyển và mở rộng không gian phát triển về phía Nam.
