Cao tốc Vinh Thanh Thủy: dự án then chốt đang bước vào giai đoạn tăng tốc
Cao tốc Vinh Thanh Thủy là dự án mở rộng đường cao tốc có chiều dài hơn 60km, kết nối khu vực Vinh với cửa khẩu Thanh Thủy, được thiết kế 4 làn xe trên toàn tuyến và một số đoạn cầu, hầm, đắp cao hoàn thiện tới 6 làn xe, giữ vai trò trục giao thông chiến lược thúc đẩy liên kết vùng và tăng trưởng kinh tế tại Nghệ An. Điểm đáng nói là dự án được khởi công ngày 18/5 với 6 gói đấu thầu xây lắp và 9 dự án thành phần giải phóng mặt bằng, nhưng chỉ vài tháng sau đã thể hiện rõ tâm thế “tăng tốc” ngay giữa cao điểm thi công mùa mưa. Quyết định đẩy nhanh tiến độ không phải lựa chọn dễ dàng, song là bước đi cần thiết nếu nhìn vào bức tranh chung: lưu lượng trên các tuyến cao tốc cả nước đang tăng nhanh, khiến bất kỳ dự án mới nào chậm chân đều trở thành “nút thắt” mới của hệ thống hạ tầng.
Linh hoạt thi công mùa mưa: từ cọc khoan nhồi đến đường công vụ
Thách thức lớn nhất của cao tốc Vinh Thanh Thủy lúc này là thi công mùa mưa nhưng vẫn giữ được nhịp độ tăng tốc. Ở gói XL01, liên danh Đèo Cả – Delta đã chọn cách không “núp mưa chờ nắng”, mà phân tách công việc: ngày mưa vẫn triển khai khoan cọc, gia công khung thép, tập kết vật liệu; khi trời tạnh là bơm nước, đổ bê tông ngay những vị trí đã khoan. Đây là tư duy thi công mùa mưa đáng khích lệ, vì nếu vẫn đòi hỏi thời tiết thuận lợi tuyệt đối, tiến độ sẽ lập tức đổ vỡ. Quy mô công việc cho thấy mức độ quyết liệt: sau 2 tháng, với khoảng 60 kỹ sư và công nhân, nhà thầu đã hoàn thành 56 trên 233 cọc khoan nhồi (25%), đồng thời hoàn thiện mặt bằng, 3 bệ đúc dầm SuperT và lắp trạm trộn bê tông công suất 180 tấn/giờ. Đó không chỉ là vài con số tiến độ, mà là minh chứng cho tinh thần coi thời tiết bất lợi là yếu tố cần thích nghi, không phải cái cớ để trì hoãn.
Chiến lược đấu thầu xây lắp và giải phóng mặt bằng: giữ nhịp dự án giữa thời tiết xấu
Tăng tốc thi công mùa mưa sẽ không bền vững nếu khâu đấu thầu xây lắp và mặt bằng tiếp tục ì ạch. Điểm tích cực là các gói thầu lớn đã lần lượt tìm được nhà thầu: XL02 trị giá hơn 5.000 tỷ đồng đã bàn giao thực địa từ cuối tháng 8, liên danh Sơn Hải và các doanh nghiệp xây lắp đang khẩn trương dựng lán trại, bóc tầng phủ, đắp đất K95 nền đường, lắp trạm biến áp và trạm trộn bê tông. Gói XL03 cũng đã công bố liên danh CIENCO4 và nhiều đơn vị xây dựng địa phương trúng thầu, đang tiếp nhận mặt bằng, chuẩn bị bãi tập kết vật liệu, thiết bị. Hai gói XL04 và XL06 vẫn trong quá trình chấm thầu, nhưng mục tiêu hoàn tất lựa chọn nhà thầu trong tháng 9 cho thấy tư duy rõ ràng: dùng tiến độ đấu thầu để bù đắp nguy cơ chậm do thời tiết, giữ cho toàn bộ dự án không bị “đứt nhịp” giữa mùa mưa. Tuy nhiên, điểm nghẽn giải phóng mặt bằng – đặc biệt ở xã Kim Bảng với tỷ lệ bàn giao mới hơn 23% – vẫn là rủi ro hiện hữu, phản ánh sự thiếu quyết liệt ở một số địa phương và nguy cơ kéo lùi nỗ lực tăng tốc trên công trường.
Áp lực lưu lượng và lý do phải tăng tốc hạ tầng ngay bây giờ
Nếu xem cao tốc Vinh Thanh Thủy trong bức tranh rộng hơn của mạng lưới cao tốc, việc tăng tốc thi công mùa mưa không còn là câu chuyện nội bộ của Nghệ An, mà là nhu cầu chung của toàn hệ thống. Trong dịp nghỉ lễ Quốc khánh từ 29/8 đến hết 2/9, 5 tuyến cao tốc do một tổng công ty quản lý đã phục vụ hơn 1,4 triệu lượt phương tiện, bình quân 288.856 lượt xe mỗi ngày, tăng hơn 9% so với cùng kỳ năm trước. Con số này cho thấy nếu các dự án mới như Vinh Thanh Thủy chậm trễ, áp lực sẽ dồn lên những tuyến đã và đang quá tải. Đại diện đơn vị quản lý cao tốc nhấn mạnh, lưu lượng tăng mạnh trên các tuyến như TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và Nội Bài – Lào Cai cho thấy tính cấp thiết của việc nâng cao năng lực hạ tầng. Việc họ đồng thời triển khai các dự án mở rộng, trong đó có đoạn Yên Bái – Lào Cai, là bằng chứng cho xu hướng chung: hệ thống cao tốc Việt Nam đang bước vào chu kỳ đầu tư tiếp theo, trong đó Vinh Thanh Thủy là một mắt xích quan trọng, không thể “đi chậm” so với nhu cầu đi lại thực tế.
Kết luận: muốn hạ tầng mở lối tăng trưởng, không thể chờ hết mưa mới thi công
Từ góc nhìn người sử dụng đường, điều quan trọng không phải là con số cọc khoan nhồi hay km nền đường đã đắp, mà là trả lời câu hỏi: cao tốc Vinh Thanh Thủy sẽ sớm trở thành thực tế hay lại kéo dài thêm vài mùa mưa nữa. Cách các nhà thầu đang linh hoạt tổ chức thi công, chấp nhận làm việc giữa mưa nắng thất thường và chủ động mở đường công vụ, mượn đường dân sinh khi tuyến tạm bị sình lầy cho thấy một thái độ đúng: coi thời tiết xấu là biến số phải quản lý, không phải lý do để khất lần tiến độ. Tuy vậy, nếu địa phương tiếp tục chậm giải phóng mặt bằng, mọi nỗ lực trên công trường sẽ bị bào mòn. Bài toán của cao tốc Vinh Thanh Thủy vì thế không chỉ nằm ở thi công mùa mưa, mà còn ở năng lực phối hợp hành chính để bàn giao mặt bằng sạch đúng hẹn. Hạ tầng chỉ có thể mở lối cho tăng trưởng kinh tế và cải thiện kết nối vùng khi cả ba trụ cột – thi công, đấu thầu xây lắp, giải phóng mặt bằng – cùng tăng tốc và cùng coi tiến độ là ưu tiên chung, chứ không phải trách nhiệm của riêng nhà thầu.
