Bãi bỏ quỹ phụ huynh là gì và vì sao đang thành xu hướng?
Bãi bỏ quỹ phụ huynh là việc các trường không còn thu quỹ lớp học, quỹ trường, quỹ hội hoặc ban đại diện cha mẹ học sinh, mà chỉ thu những khoản phí học sinh nằm trong danh mục được cơ quan quản lý quy định, đồng thời mọi khoản thu chi phải được công khai, minh bạch và gắn chặt với từng hoạt động cụ thể chứ không gom vào một khoản quỹ chung khó kiểm soát. Xu hướng này đang diễn ra rõ nét ở nhiều trường tại TP.HCM, khi hàng loạt thông báo khẳng định không thành lập quỹ lớp, quỹ trường, quỹ phụ huynh ngay từ đầu năm học, thay cho cách làm cũ vốn gây nhiều tranh cãi, lạm thu và áp lực không nhỏ lên túi tiền của gia đình học sinh.
Trung tâm của làn sóng thay đổi này là quyết định bãi bỏ quỹ phụ huynh tại nhiều trường tiểu học, THCS, THPT ở TP.HCM, bắt đầu từ năm học 2026-2027. Trường Tiểu học Bình Trưng Đông thông báo không thu bất kỳ loại “quỹ hội, quỹ lớp, quỹ cha mẹ học sinh” nào, với mục tiêu đảm bảo công bằng và giảm gánh nặng tài chính cho gia đình học sinh. Các trường khác như THCS Nguyễn Du, THCS Phú Định, THPT Võ Thị Sáu hay Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi cũng công khai chủ trương tương tự. Đây không còn là những động thái lẻ tẻ mà là dấu hiệu của một cuộc tái thiết cách thức huy động và quản lý tiền trong trường học.
Phụ huynh: Từ lo mất hoạt động đến bất ngờ vì “hay không tưởng”
Nếu trước đây, bãi bỏ quỹ phụ huynh khiến nhiều người lo con sẽ mất Tết Trung thu, lễ, Tết hay ngoại khóa, thì trải nghiệm thực tế lại đi ngược dự đoán. Một phụ huynh tại một trường tiểu học chia sẻ, sau một năm không thu quỹ, chị mới thấy “tưởng không hay nhưng lại hay không tưởng” khi con vẫn tham gia đủ hoạt động, không bị cắt giảm chương trình vui chơi hay phong trào. Thay đổi lớn nhất không nằm ở số sự kiện, mà ở cách thu – chi: rõ ràng, gọn, có lý do cho từng đồng đóng góp.
Thay vì đóng một khoản quỹ chung đầu năm rồi mơ hồ chờ tổng kết, phụ huynh chỉ chi khi có hoạt động cụ thể. Các khoản như thuê trang phục văn nghệ, nước uống khi tập luyện, quà tặng chung được công khai và chia đều theo lớp, gắn trực tiếp với sự kiện mà con tham gia. Cách làm này giúp minh bạch tài chính trường học hơn, hạn chế chuyện “vẽ chuyện ngày lễ” để chi tiêu rườm rà. Đồng thời, người đứng trong ban phụ huynh bớt áp lực vì tiền bạc không còn là “chủ đề nóng” kéo dài trong mọi cuộc họp, giảm đáng kể mâu thuẫn và nghi ngờ lẫn nhau.
Nhà trường xoay xở ra sao khi không còn quỹ lớp học, quỹ trường?
Việc bãi bỏ quỹ lớp học, quỹ trường không có nghĩa là trường cắt hết hoạt động, mà buộc ban giám hiệu phải tổ chức lại bộ máy tài chính. Hiệu trưởng một trường THCS tại trung tâm thành phố khẳng định đã quán triệt trong hội đồng sư phạm: không thu quỹ lớp, quỹ trường, quỹ hội phụ huynh, đồng thời sẽ ra văn bản chính thức gửi tất cả phụ huynh để tránh “đường vòng” thu hộ. Các hạng mục không thể chi từ ngân sách sẽ được lập kế hoạch vận động tài trợ đúng quy định, không biến thành các khoản bắt buộc núp bóng quỹ tự nguyện.
Một số trường chọn cách xã hội hóa theo hướng “chìa khóa trao tay”: phụ huynh hoặc mạnh thường quân tài trợ trọn gói công trình, thiết bị hay hoạt động cần thiết, thay vì góp tiền lẻ vào quỹ rồi để giáo viên hoặc ban phụ huynh tự xoay sở. Song song đó, các trường phải lập dự toán chi tiết cho từng khoản thu dịch vụ hỗ trợ, đảm bảo hạch toán đầy đủ chi phí hợp lý và dùng đúng mục đích. Quy định cũng yêu cầu nếu thu vượt chi thì phải hoàn lại phần chênh lệch cho học sinh, còn thiếu thì nhà trường tự bù bằng nguồn hợp pháp của mình. Điều này đẩy trách nhiệm quản trị tài chính về đúng nơi – ban giám hiệu – thay vì “khoán trắng” cho phụ huynh.
Chính sách mới: Giảm gánh nặng phí học sinh, ép hệ thống phải minh bạch
Đằng sau quyết định bãi bỏ quỹ phụ huynh là nỗ lực xử lý những tồn tại kéo dài: lạm thu, các khoản “tự nguyện” mang tính ép buộc, dạy thêm trái quy định và liên kết giáo dục thiếu kiểm soát. Ủy ban nhân dân TP đã ban hành danh mục 7 khoản thu dịch vụ hỗ trợ hoạt động giáo dục trong trường công, áp dụng cho hai nhóm cơ sở giáo dục ở phường và ở xã, khu vực đặc thù, đồng thời quy định trần và nguyên tắc thu – chi. Các khoản thu phải được sự đồng thuận, không vượt trần và được dùng đúng mục đích, niêm yết công khai.
Sở giáo dục yêu cầu trường không thành lập “quỹ lớp”, “quỹ trường”, “quỹ phụ huynh” và cấm giao ban đại diện cha mẹ học sinh thu hộ bất cứ khoản nào thuộc trách nhiệm nhà trường. Đầu năm, những trường như Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi, Bình Trưng Đông công khai rõ ràng: giáo viên chủ nhiệm không được phép thu bất kỳ khoản quỹ hội, quỹ lớp nào, mọi khoản phí học sinh chỉ thực hiện theo quy định ngành giáo dục và thông báo qua kênh chính thức. Đây là bước chuyển quan trọng: từ chỗ mập mờ giữa “bắt buộc” và “tự nguyện”, hệ thống buộc phải minh bạch tài chính trường học ngay từ khâu thông tin.
Hướng đi tiếp theo: Khi không còn “phụ phí vô hình”, ai phải thay đổi?
Từ năm học 2026-2027, lãnh đạo thành phố yêu cầu ngành giáo dục và chính quyền địa phương triển khai các nhiệm vụ trọng tâm để tạo chuyển biến “thực chất và rõ nét” trong trường học. Việc siết chặt thu chi, bãi bỏ quỹ phụ huynh chỉ là bước khởi đầu. Muốn chính sách đi vào đời sống, ba chủ thể phải cùng thay đổi: nhà trường học cách vận hành không dựa vào tiền quỹ mơ hồ, phụ huynh chuyển từ tâm thế “đóng cho xong” sang giám sát và tham gia hoạt động, còn cơ quan quản lý phải kiểm tra thường xuyên, xử lý nghiêm sai phạm.
Một trường THPT với 2.540 học sinh ở 58 lớp cho biết sẽ thông tin rõ trong cuộc họp phụ huynh rằng chỉ thu các khoản theo đúng quy định của ngành. Nếu những cam kết tương tự được thực hiện đồng loạt, các cuộc họp phụ huynh sẽ bớt căng thẳng, giáo viên không còn phải “cầm tiền”, còn phụ huynh đến trường với tâm thế bàn chuyện học của con hơn là tranh luận về những khoản thu mù mờ. Bãi bỏ quỹ phụ huynh vì thế không phải là câu chuyện cắt giảm chi tiêu, mà là phép thử cho mức độ văn minh, minh bạch của cả hệ thống giáo dục phổ thông.
