Quỹ lớp chi tiêu chóng mặt: Vấn đề không còn là chuyện nội bộ
Quỹ lớp chi tiêu là khoản tiền do phụ huynh tự nguyện đóng góp để phục vụ các hoạt động chung của học sinh trong một lớp, nhưng khi số tiền lên tới hàng chục triệu đồng và được chi rất nhanh, không minh bạch, quỹ lớp chi tiêu trở thành vấn đề tài chính cần được kiểm soát chặt chẽ chứ không thể coi là chuyện nội bộ giữa vài phụ huynh với nhau. Ngày 14/10, mạng xã hội xuất hiện phản ánh về việc quỹ phụ huynh của lớp 6A9, một trường THCS ở Hà Nội, đã chi hết 26 triệu đồng chỉ sau gần 2 tháng học. Trước đó, từ giữa tháng 8, ban đại diện cha mẹ học sinh thông báo tạm thu 1 triệu đồng/em cho 3 tháng, gồm 800.000 đồng quỹ lớp và 200.000 đồng tiền hỗ trợ nhà trường, với 40 học sinh tổng cộng 40 triệu đồng. Việc chi tiêu nhanh chóng, thiếu minh bạch đã thổi bùng bức xúc và đặt lại câu hỏi về lạm thu giáo dục.
26 triệu đồng cho khai giảng, Trung thu, sinh nhật: Vì sao chi phí phình to?
Chỉ sau gần 2 tháng, tổng chi thực tế của quỹ lớp 6A9 đã lên tới 26 triệu đồng cho các hoạt động đầu năm học mới, Tết Trung thu và sinh nhật học sinh. Theo tường trình, tiền được dùng để mua nước, bánh kẹo, sữa, hoa quả, quà cho ngày khai giảng, Tết Trung thu và quà sinh nhật của cả lớp, hoàn toàn không chi cho giáo viên. Vấn đề không nằm ở việc học sinh có hoạt động vui chơi, mà ở cách chi tiêu: ưu tiên hình thức, quà cáp đồng loạt, thuê dịch vụ giải trí, liên hoan… khiến chi phí tăng nhanh. Một phụ huynh chỉ ra rằng "những khoản chi này chưa có khoản nào liên quan trực tiếp đến hoạt động học tập của học sinh". Khi quỹ lớp chi tiêu bị đẩy vào các hoạt động mang tính phô trương, không gắn với mục tiêu giáo dục, nó dễ trở thành gánh nặng tài chính và là biểu hiện của lạm thu giáo dục trá hình.
Minh bạch tài chính trường học: Quyền được biết của phụ huynh
Điều khiến phụ huynh bức xúc không chỉ là con số 26 triệu đồng, mà là việc họ "chỉ nhận được các con số chung chung, các khoản chi chưa minh bạch, không công bố chi tiết từng khoản để phụ huynh nắm". Cũng theo phản ánh, dù số tiền chi tiêu lớn nhưng chi tiết từng khoản không được ban đại diện cha mẹ học sinh công khai. Minh bạch tài chính trường học bắt đầu từ quỹ lớp: phụ huynh có quyền biết từng khoản thu, chi, mục đích sử dụng, người quyết định và cách lựa chọn dịch vụ. Hiệu trưởng nhà trường đã phải yêu cầu ban đại diện cha mẹ học sinh lớp 6A9 công khai đầy đủ các khoản chi từ quỹ lớp và việc có trao đổi với phụ huynh trước khi chi tiền hay không. Cuộc họp đột xuất giữa giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh được tổ chức để làm rõ các khoản thu, chi và công khai bảng kê. Đây không phải sự ưu ái, mà là bước tối thiểu để khôi phục niềm tin.
Phụ huynh kiểm soát quỹ: Từ báo cáo định kỳ đến bầu ban đại diện đúng nghĩa
Sự việc ở lớp 6A9 cho thấy nếu phụ huynh thụ động, quỹ lớp chi tiêu sẽ bị một nhóm nhỏ quyết định, dễ dẫn đến lạm thu giáo dục và xung đột. Phụ huynh cần yêu cầu ban đại diện cha mẹ học sinh báo cáo định kỳ, công khai chi tiết từng khoản, kèm hóa đơn, danh sách dịch vụ, số lượng quà tặng. Khi phát hiện chi tiêu bất hợp lý, phụ huynh có quyền đề nghị dừng các hoạt động không thiết yếu, điều chỉnh mức đóng góp hoặc yêu cầu hoàn trả tiền. Thực tế, với số tiền đã thu nhưng chưa sử dụng là 14 triệu đồng, ban phụ huynh lớp dự kiến hoàn trả cho cha mẹ học sinh, tương đương 350.000 đồng/em, sau buổi làm việc cũng thống nhất trả số tiền còn dư trước ngày 14/10. Quan trọng không kém là việc bầu ban đại diện phải diễn ra công khai, có ứng cử, đề cử, tránh tình trạng "tự chỉ định" như phản ánh ở lớp này.
Thông tư 81: Cơ hội chấm dứt quỹ lớp thu – giữ tiền tùy tiện
Thông tư 81 quy định ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động; phụ huynh nếu muốn hỗ trợ phải cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán cho đơn vị cung cấp. Hiệu trưởng trường đã yêu cầu giáo viên các lớp rà soát và thông báo tới ban đại diện cha mẹ học sinh trả toàn bộ quỹ lớp, không thu và giữ quỹ, thực hiện đúng quy định của Thông tư 81. Hiện có 8 lớp đã thu quỹ trước thời điểm thông tư có hiệu lực và sẽ trả lại tiền cho phụ huynh. Đây là cơ hội để phụ huynh kiểm soát quỹ theo hướng minh bạch tài chính trường học: không còn "quỹ lớp chi tiêu" mập mờ, mà là các khoản hỗ trợ cụ thể, có mục tiêu, được thảo luận công khai. Nếu phụ huynh chủ động bám sát quy định, yêu cầu nhà trường và ban đại diện tuân thủ, những câu chuyện chi 26 triệu đồng trong chưa đầy 2 tháng sẽ khó có đất sống.
