Quỹ phụ huynh lớp là gì và vì sao đang gây tranh cãi?
Quỹ phụ huynh lớp là khoản tiền do cha mẹ học sinh tự nguyện đóng góp để hỗ trợ các hoạt động học tập, sinh hoạt và phong trào của con em trong một lớp học, nhưng việc thu và chi tiêu quỹ này phải tuân thủ nguyên tắc minh bạch, tự nguyện, không ấn định mức đóng góp và không được sử dụng cho các mục đích trái quy định. Quỹ phụ huynh lớp lẽ ra là công cụ hỗ trợ chi tiêu quỹ học sinh, tạo thêm điều kiện cho các hoạt động giáo dục. Nhưng thực tế, nhiều nơi quỹ lại trở thành nguồn tiền khó kiểm soát, dễ bị chi tiêu vô căn cứ. Những vụ việc gần đây cho thấy, nếu phụ huynh không yêu cầu báo cáo quỹ phụ huynh rõ ràng, minh bạch tài chính trường học sẽ chỉ tồn tại trên giấy, còn bức xúc thì âm ỉ trong các nhóm chat.
Lớp THCS ở Hà Nội: 40 triệu thu quỹ, 26 triệu chi trong chưa đầy 2 tháng
Trường hợp lớp 6A9 của một trường THCS công lập ở Hà Nội là ví dụ điển hình cho sự thiếu minh bạch trong quỹ phụ huynh lớp. Ban đại diện cha mẹ học sinh thu mỗi em 1 triệu đồng cho 3 tháng, với 40 học sinh, tổng quỹ lên tới 40 triệu đồng; trong đó 800.000 đồng là quỹ lớp và 200.000 đồng được thông báo là để “hỗ trợ nhà trường”. Điều gây sốc là chỉ sau chưa đầy 2 tháng, quỹ đã chi hết 26 triệu đồng. Khi phụ huynh yêu cầu báo cáo quỹ phụ huynh, họ chỉ nhận được những con số chung chung, không có bảng chi tiết từng khoản, từng thời điểm. Một câu nói đáng chú ý từ vụ việc là: “Khi phụ huynh yêu cầu công khai, họ chỉ nhận được các con số chung chung, các khoản chi chưa minh bạch”. Đây không chỉ là câu chuyện về tiền, mà là câu chuyện về quyền được biết và được quyết định của phụ huynh.
Trường THPT Quỳnh Lưu 1: Phụ huynh phản đối, hiệu trưởng phải dừng thu
Tại một lớp ở Trường THPT Quỳnh Lưu 1 (Nghệ An), thông báo trong nhóm phụ huynh yêu cầu mỗi học sinh đóng tổng cộng 900.000 đồng, gồm quỹ phụ huynh lớp 400.000 đồng, quỹ lớp 300.000 đồng và 200.000 đồng tiền photocopy. Mức thu này bị nhiều phụ huynh cho là cao, đặc biệt khi chưa có giải trình rõ ràng về nhu cầu và kế hoạch chi tiêu quỹ học sinh. Sau khi một số phụ huynh lên tiếng, hiệu trưởng đã yêu cầu tạm dừng việc thu và hoàn trả tiền cho những người đã nộp. Theo quy định hiện hành, việc huy động kinh phí phải bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch và không được ấn định mức đóng góp bình quân. Việc nhà trường nhanh chóng rà soát và dừng thu cho thấy một thực tế: chỉ cần phụ huynh đặt câu hỏi, cơ chế minh bạch tài chính trường học buộc phải vận hành.
Minh bạch tài chính trường học: Trách nhiệm không thể đẩy cho “ban phụ huynh”
Hai vụ việc ở Hà Nội và Nghệ An cho thấy một điểm chung: quỹ phụ huynh lớp đang bị xem như “vùng xám” giữa nhà trường và cha mẹ học sinh. Ở lớp 6A9, hiệu trưởng phải yêu cầu giáo viên chủ nhiệm và ban phụ huynh tường trình, đồng thời làm việc với toàn bộ phụ huynh để làm rõ các khoản thu chi. Sau đó, nhà trường yêu cầu các lớp đã thu quỹ phải trả lại toàn bộ tiền cho phụ huynh và chấp hành nghiêm Thông tư 81. Tại Quỳnh Lưu 1, hiệu trưởng khẳng định lớp nào đã thu tiền phải dừng ngay và hoàn trả cho phụ huynh. Những động thái này cho thấy: nhà trường không thể đứng ngoài, để ban đại diện cha mẹ học sinh tự thu, tự chi rồi khi xảy ra tranh cãi mới “chữa cháy”. Minh bạch tài chính trường học phải bắt đầu từ việc công khai mục đích, số tiền và thời gian chi tiêu quỹ ngay từ đầu, chứ không phải sau khi phụ huynh bức xúc.
Phụ huynh cần làm gì để ngăn chặn chi tiêu vô căn cứ?
Muốn quỹ phụ huynh lớp không biến thành “hố đen” tài chính, phụ huynh phải chủ động giám sát, không phó mặc cho vài người trong ban đại diện. Trước hết, mọi kế hoạch thu – chi phải được trình bày rõ ràng, có dự toán cụ thể và được đa số phụ huynh đồng ý, đúng tinh thần tự nguyện, công khai, minh bạch. Thứ hai, báo cáo quỹ phụ huynh cần thể hiện từng khoản chi, thời điểm, nội dung, đối tượng hưởng lợi, tránh kiểu báo cáo “gộp” khiến không ai nắm được chi tiết. Thứ ba, phụ huynh có quyền yêu cầu dừng thu hoặc hoàn trả tiền nếu thấy mức đóng góp bất hợp lý, như cách phụ huynh ở Quỳnh Lưu 1 đã làm. Cuối cùng, phụ huynh nên nhắc lại với nhà trường và ban phụ huynh rằng quỹ chỉ tồn tại để phục vụ học sinh, không phải để duy trì những khoản chi vô căn cứ, thiếu đồng thuận.
